III SAB/Po 5/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi S.A. w P. na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym I. zobowiązuje Dyrektora Izby Celnej do wydania, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wyroku wraz z aktami, orzeczenia administracyjnego w sprawie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 357,- (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ B. Sokołowska /-/ M. Górecka /-/ B. Koś Decyzją z dnia 21.04.2009r. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił S.A. w P. stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego uiszczonego od energii elektrycznej. Strona wniosła odwołanie od tego orzeczenia pismem z dnia 8.05.2009 r., nadanym na poczcie w dniu 8.05.2009 r. i przekazanym do organu I instancji w dniu 13.05.2009 r. Pismem z dnia 29.07.2009 organ II instancji Dyrektor Izby Celnej poinformował stronę w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej, iż jej odwołanie zostanie rozpatrzone do dnia 30.09.2009 r. ze względu na stopień skomplikowania sprawy i materiału dowodowego. Pismem z dnia 30.10.2009 Dyrektor Izby Celnej poinformował stronę w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej, iż jej odwołanie zostanie rozpatrzone do dnia 31.12.2009 r. ze względu na to, iż podobna sprawa z zakresu podatku akcyzowego zawisła przed NSA w Warszawie, którego wyrok będzie miał istotne znaczenie dla załatwienia przedmiotowej sprawy. Z tego też powodu organ poinformował stronę o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania odwoławczego do dnia 31.03.2010 r. (pismem z 7.01.2010 r.), a następnie do dnia 30.09.2010 r. (pismem z 8.04.2010 r.). W powoływanej sprawie przed NSA (sygn. akt I FSK 1722/08) zawieszono postępowanie ze względu na oczekiwanie na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie zasad zwrotu podatku akcyzowego. Pismem z dnia 27.05.2010 r. strona wniosła w trybie art. 141 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej ponaglenie do Ministra Finansów, wnosząc o wyznaczenie dodatkowego racjonalnego terminu załatwienia sprawy. Zdaniem spółki tak długi termin prowadzenia postępowania odwoławczego jest całkowicie niezasadny. Jednocześnie pismem z tej samej daty spółka wniosła skargę do Sądu na bezczynność organu II instancji, wnosząc o zobowiązanie go do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z powodu wniesienia skargi przed rozpoznaniem ponaglenia przez właściwy organ. Postanowieniem z dnia 25.06.2010 r. Minister Finansów uznał powyższe ponaglenie za nieuzasadnione. Wobec stanowiska Ministra Finansów, organ wniósł o oddalenie skargi (protokół rozprawy, k. 52 akt) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym winno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ II instancji. O każdym przypadku niezałatwienia danej sprawy w (poprzez wydanie decyzji, postanowienia czy innego aktu kończącego postępowanie) organ obowiązany jest powiadomić stronę, podając przy tym przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 140 § 1). Nie ma przy tym przeszkód do wielokrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione jej okolicznościami ( zob. m. in. wyrok NSA z 22.02.2007 r., II FSK 346/06, lex nr 296905 ). Na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 Ordynacji podatkowej stronie służy ponaglenie m. in. do Ministra Finansów (art. 141 § 1 pkt. 2). Również wyznaczenie po raz kolejny terminu na podstawie art. 140 Ordynacji podatkowej nie zamyka drogi do ponaglenia z powodu niezałatwienia sprawy w poprzednim terminie wyznaczonym przez organ. Dla dopuszczalności ponaglenia nie ma też znaczenia okoliczność, z jakich powodów dany akt nie został podjęty, a w szczególności to, czy bezczynność organu spowodowana została przyczyną przez niego zawinioną lub niezawinioną (wyrok NSA z 22.12.1998 r., III SAB 77/98, niepub.). Zgodnie z poglądem orzecznictwa i doktryny dopiero wniesienie powyższego ponaglenia oraz rozpatrzenie tego środka przez organ wyższego stopnia (lub bezskuteczny upływ terminu do rozpatrzenia, czyli 30 dni od daty wniesienia ponaglenia) warunkuje możliwość skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 16.01.2008 r., VIII SAB/Wa 24/07, lex nr 489150; postanowienie NSA z 14.02.2006 r., I FSK 588/05, lex nr 193106). W niniejszej sprawie strona wniosła w tej samej dacie ponaglenie do Ministra Finansów oraz skargę do tutejszego Sądu. Skarga została wobec tego wniesiona przed wymaganym upływem 30 dni na rozstrzygnięcie ponaglenia przez organ wyższego stopnia (który uznał je za nieuzasadnione postanowieniem z dnia 25.06.2010 r.). Pomimo tego wbrew stanowisku organu należało skargę na jego bezczynność uznać za dopuszczalną, albowiem aktualnie zachodzą wszelkie przesłanki do uznania obligatoryjnego trybu zaskarżenia za wyczerpany (wniesienie ponaglenia, rozpatrzenie ponaglenia przez właściwy organ – Ministra Finansów). Tak więc obecnie Sąd ma możliwość merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność organu podatkowego albowiem skarżący wyczerpał tryb przewidziany w powołanym wyżej przepisie. Odnosząc się do samej kwestii zarzutu bezczynności organu II instancji Sąd uznał, iż jest on uzasadniony. Dyrektor Izby Celnej nie zakończył bowiem postępowania odwoławczego w ciągu 2 miesięcy od otrzymania przedmiotowego odwołania. Dokonywał on wprawdzie przedłużania terminu załatwienia sprawy w dopuszczalnym prawnie trybie art. 140 Ordynacji podatkowej, jednakże w ocenie Sądu jego kilkukrotne zastosowanie nie było uzasadnione. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie aktu kończącego postępowanie (zob. m. in. red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s.86 ). W niniejszej sprawie organ II instancji w wyznaczonym terminie nie wykonał praktycznie żadnych czynności procesowych, tłumacząc się początkowo stopniem trudności sprawy, a potem powołując się na oczekiwanie na zakończenie postępowania przed NSA (sygn. akt I FSK 1722/08), mającego dotyczyć analogicznych kwestii prawnych. W sprawie tej NSA wydał w dniu 18.02.2009 r. postanowienie o przedstawieniu składowi 7 sędziów NSA zagadnienia prawnego oraz o odroczeniu rozpoznania sprawy do czasu wyjaśnienia tego zagadnienia. W ocenie Sądu w powyższej sytuacji procesowej organ II instancji bezzasadnie przedłużał kilkukrotnie w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej termin do zakończenia postępowania odwoławczego powołując się na "oczekiwanie" na zakończenie postępowania przed NSA. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w takiej sytuacji organ odwoławczy był zobowiązany do rozważenia, czy wydanie decyzji w niniejszej sprawie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd (NSA), co skutkować mogłoby zawieszeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 201 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej. Okresu zawieszenia nie wlicza się przy tym do terminu załatwienia danej sprawy (art. 139 § 4 Ordynacji), co oznacza, iż organ nie pozostaje w bezczynności. Organ administracji, który nie zawiesza danego postępowania, a jedynie przedłuża okres jego trwania powołując się na oczekiwanie na rozstrzygnięcie innej sprawy przez sąd (czy organ) pozostaje w bezczynności, albowiem przepisy prawa nie wiążą z taką okolicznością procesową możliwości zgodnego z prawem przedłużenia terminu do załatwienia sprawy. Z tego też względu w ocenie Sądu organ II instancji pozostawał w bezczynności, wobec czego należało uznać skargę za zasadną i zobowiązać ten organ do wydania w terminie 30 dni od daty doręczenia akt organowi (po uprawomocnieniu się wyroku) decyzji administracyjnej w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym (lub zakończenia tego postępowania innym stosownym aktem). Należy podkreślić, iż w przypadku gdy organ II instancji nadal będzie widział zależność pomiędzy rozpatrzeniem spornego odwołania a rozstrzygnięciem sprawy przez NSA winien zastanowić się nad zawieszeniem postępowania w trybie art. 201 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, gdyż tylko w ten sposób uniknie dalszego pozostawania w bezczynności. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zobowiązał organ do wydania stosownego orzeczenia w terminie 30 dni. O kosztach Sąd postanowił na podstawie art. 200 powyższej ustawy i §2 pkt 1 ppkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 203r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075). /-/B. Sokołowska /-/M. Górecka /-/B. Koś K.B.d