III SAB/Po 69/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi B. O. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia postanawia odrzucić skargę. R. O., działając jako pełnomocnik swojej matki B. O., pismem złożonym w siedzibie organu w dniu 7 stycznia 2026 r. wniósł skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Sąd przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi winien uprzednio zbadać, czy nie zachodzą przesłanki skutkujące jej odrzuceniem, określone w art. 58 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.) Kluczową kwestią w tej sprawie jest to, że skarżąca B. O. nie mogła skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego, ponieważ w dniu jej wniesienia już nie żyła. Z zalegającego w aktach administracyjnych odpisu skróconego aktu zgonu wynika bowiem, że skarżąca zmarła w [...] Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zdolność sądowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego jest bezwzględną przesłanką procesową [art. 25 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1302)]. Cecha ta pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z udziałem danego podmiotu w charakterze strony. Utrata zdolności sądowej przez osobę fizyczną następuje z chwilą śmierci stosownie do art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1071). Tym samym w chwili wniesienia skargi B. O. nie posiadała zdolności sądowej, a brak ten ma charakter nieusuwalny. Wobec tego, skoro B. O. zmarła przed wniesieniem skargi do sądu, to skarga wniesiona w jej imieniu nie mogła zostać skutecznie wniesiona (zob. postanowienia NSA z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 363/21 i z dnia 20 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 503/25). Śmierć skarżącej na gruncie niniejszej sprawy stanowi przesłankę do odrzucenia jej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Sąd nie musiał ustalać następców prawnych zmarłej skarżącej, gdyż nie zmarła ona na etapie postępowania sądowego, a przed jego wszczęciem, którego w związku z tym nie mogła skutecznie zainicjować. Skoro w rozpoznawanej sprawie wystąpiła przeszkoda formalna (śmierć skarżącej przed dniem wniesienia skargi), to Sąd nie mógł rozpoznać merytorycznie złożonej w jej imieniu skargi. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Marginalnie zauważyć należy, że gdyby intencją R. O. było działanie w niniejszym postępowaniu i wniesienie skargi na bezczynność w imieniu własnym (nie zaś jako pełnomocnik B. O.), skarga również podlegałaby odrzuceniu, jako że w postępowaniu, w którym zarzucana jest bezczynność, nie miał on statusu strony, samo zaś postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji pięć miesięcy przed złożeniem skargi.