III SO/Po 2/17

PostanowienieWSA w Poznaniu2017-05-30

Skład orzekający: Starszy Referendarz Sądowy Robert Talaga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy strona skarżąca decyzję w przedmiocie ubezpieczeń społecznych, która zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, ma interes prawny w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tych kosztów?
Ratio decidendi
Strona skarżąca decyzję w przedmiocie ubezpieczeń społecznych, będąca z mocy prawa zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, nie ma interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tych kosztów. W takiej sytuacji postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu jako zbędne. Prawo pomocy może być jednak przyznane w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
Stan faktyczny
K. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, skarżąc decyzje ZUS dotyczące ubezpieczeń społecznych. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynikało, że wnioskodawca utrzymuje się z emerytury i posiada ograniczone środki finansowe. Sąd uznał, że z uwagi na zwolnienie z mocy prawa z kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów podlega umorzeniu, jednakże wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest uzasadniony.
Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla K. K. radcę prawnego. 2. Umorzono postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 30 maja 2017 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu postanawia 1. ustanowić dla K. K. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w P., 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 12 maja 2017 roku K.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie zgadza się z treścią decyzji ZUS Oddział w O. W. nr [...] z dnia [...], znak [...] i decyzji nr [...] z dnia [...], znak [...]. Jednocześnie oświadczył, że nie stać jego osoby na korzystanie z profesjonalnej porady prawnej, a pomoc w sporządzeniu niniejszego wniosku uzyskał w ramach bezpłatnych porad prawnych. Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania wynika, że K. K. użytkuje wieczyście działkę rekreacyjna o powierzchni [...] m² na której posadowiony jest dom o powierzchni [...] m² o wartości [...] zł Wnioskodawca zadeklarował, że pobiera emeryturę w wysokości [...] zł i posiada następujące zobowiązania: opłata za działkę – [...] zł rocznie, ogrzewanie – ok. [...] zł rocznie, prąd – [...] zł miesięcznie, splata pożyczki na kupno pralki i TV – [...] zł miesięcznie. Z przesłanego na wezwanie sądu formularza wniosku o przyznanie praw pomocy wynika, że K. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, które jest utrzymywane wyłącznie z emerytury w wysokości [...] zł. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000,00 zł. Stałe wydatki i zobowiązania wnioskodawca oszacował w następujący sposób: leki – ok. [...] zł miesięcznie, rata pożyczki – [...] zł miesięcznie, media – ok. [...] zł miesięcznie. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 1270), dalej jako "P.p.s.a.", nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie lub bezczynność z zakresu ubezpieczeń społecznych. W rozpoznawanej sprawie K. K. zadeklarował wniesienie skargi na decyzję w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. W przypadku złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy (obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych) należy uwzględnić, że skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Strona nie ma zatem interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Nie ciąży bowiem na niej obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i podlega ono umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. W niniejszej sprawie rozpoznaniu podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z przepisami art. 245 §1 i §3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, które jest utrzymywane jedynie ze świadczenia emerytalnego w wysokości nie przekraczającej [...] zł netto, które w całości jest przeznaczane na bieżące utrzymanie. W rezultacie wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W konsekwencji za uzasadniony należy uznać jego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca nie zaznaczył konkretne o jakiego pełnomocnika się ubiega. Ponieważ dla zapewnienia należytej reprezentacji przed sądem wystarczająca pozostaje pomoc jednego pełnomocnika z urzędu za zasadne uznano przyznanie w niniejszej sprawie ustanowienie radcy prawnego. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 239 pkt 1 lit e oraz art. 249a, a także w związku z art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło