III SO/Po 9/18

PostanowienieWSA w Poznaniu2018-04-17

Skład orzekający: Sebastian Michalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, pomimo znaczących przychodów z tej działalności, może zostać częściowo zwolniona z kosztów postępowania sądowego, jeśli jej dochody netto są niskie, a jednocześnie istnieją znaczące obciążenia egzekucyjne?
Ratio decidendi
Osoba fizyczna może zostać częściowo zwolniona z kosztów postępowania sądowego, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nawet przy znaczących przychodach z działalności gospodarczej, jeśli środki te są zaangażowane w jej prowadzenie, a dochód netto jest niski, a dodatkowo istnieją obciążenia egzekucyjne, można przyznać częściowe prawo pomocy. Jednakże, środki zaangażowane w działalność gospodarczą mogą zostać uszczuplone na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym, co uzasadnia odmowę zwolnienia w zakresie opłat kancelaryjnych lub wpisu od skargi kasacyjnej.
Stan faktyczny
A. M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, dotyczącego decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie podatku akcyzowego. Wnioskodawca wskazał na wysoki wpis od skargi (1.148 zł) i wartość przedmiotu zaskarżenia (38.262 zł). Posiada rentę (1.318,84 zł brutto) i prowadzi działalność gospodarczą z dochodem netto 1.683,29 zł, ale ma znaczące zadłużenie (ok. 234.000 zł) i toczące się postępowania egzekucyjne. Planuje złożyć dziewięć skarg, co wiąże się z kosztami ponad 10.000 zł.
Rozstrzygnięcie
1) zwolniono A. M. od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, 2) oddalono wniosek w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 17 kwietnia 2018 roku Sebastian Michalski – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2018 roku, nr [...]; znak sprawy [...] postanawia: 1) zwolnić A. M. od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. A. M., przed wszczęciem postępowania sądowego, w prawem przewidzianej formie, wystąpił do sądu administracyjnego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, że sprawa dotyczy decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym. Wartość przedmiotu zaskarżenia określił na kwotę 38.262 zł. Wpis od skargi to 1.148 zł. Na podstawie oświadczenia majątkowego oraz dodatkowej dokumentacji ustalono, że wnioskodawca jest rozwiedziony i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca pobiera świadczenia rentowe (1.318,84 zł brutto miesięcznie) oraz prowadzi działalność gospodarczą (dochód brutto za 2017 rok wyniósł 35.359,84 zł). Udokumentowany średniomiesięczny dochód miesięczny netto z działalności gospodarczej to 1.683,29 zł. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, nieruchomości, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Przeciwko wnioskodawcy toczą się postępowania egzekucyjne (należności cywilnoprawne, w tym alimentacyjne i podatkowe). Łączna kwota zaległych należności na marzec 2018 roku wynosi około 234.000 zł. Wnioskodawca udokumentował, że wskutek stosowania środków egzekucyjnych (zajęcie świadczeń rentowych, zajęcie rachunku bankowego) w 2017 roku wyegzekwowano od niego kwotę około 30.000 zł. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm.) Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych okazał się częściowo uzasadniony. Analiza informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że kwota świadczenia rentowego wolna od egzekucji wynosi 672,43 zł. Stosowanie środków egzekucyjnych do przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej skutkuje obciążeniem obejmującym całość generowanego dochodu. Uwzględnić należy, że wnioskodawca zamierza złożyć dziewięć skarg do sądu administracyjnego, które wiążą się z obowiązkiem uiszczenia wpisów od skarg w łącznej wysokości ponad 10.000 zł. Odmowa przyznania prawa pomocy w tym zakresie powodowałaby ograniczenia w realizacji prawa do sądu ponad funkcje ustawowo przypisane kosztom postępowania. Wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Nieuzasadnione jest jednak stanowisko, że wnioskodawca nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów sądowych. Przychody wnioskodawcy za 2017 rok tylko z prowadzenia działalności gospodarczej wyniosły 1.233.366,47 zł. Jednocześnie na koszty prowadzenia tej działalności wnioskodawca wydatkował kwotę 1.198.006,63 zł. Wskazane wartości określają, wolne od egzekucji, pozostające w dyspozycji wnioskodawcy, środki finansowe przeznaczane na prowadzenie działalności gospodarczej. Środki zaangażowane w prowadzenie działalności gospodarczej mogą zostać uszczuplone na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Ujemny wynik z działalności gospodarczej nie usprawiedliwia zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego względu oddalono żądanie wniosku w zakresie zwolnienia z obowiązku poniesienia opłaty kancelaryjnej, czy też ewentualnego obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 246 §1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło