IV SA/Po 10/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Bąk- Marciniak po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "X" S.A. w upadłości układowej od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 21 stycznia 2014 r. w sprawie ze skargi na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] października 2013r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia 29 listopada 2013 r. "X" S.A. w upadłości układowej z siedzibą w P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] października 2013r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że w chwili obecnej jej stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych oraz że ma poważne problemy finansowe wynikające z zaangażowania w roboty drogowe. Strona wyjaśniła, że rok 2011 zakończyła ze stratą –[...] mln zł, a od początku 2012 r. prowadzona jest głęboka restrukturyzacja, która ma przywrócić rentowność, stabilność operacyjną i płynność finansową. W 2012 r. Spółka nadal generowała straty ([...] mln zł na koniec 2012 r.) więc nie mogła na bieżąco regulować wszystkich swoich kosztów oraz nie mogła płacić zaległych zobowiązań wobec pracowników. Jednak dzięki działaniom restrukturyzacyjnym Spółka w terminie płaci bieżące zobowiązania z tytułu wynagrodzeń i stopniowo spłaca zaległe zobowiązania wobec pracowników. Z zaległych wynagrodzeń objętych decyzją PIP spłacono łącznie: marzec [...] zł, kwiecień [...] zł., maj [...] zł. W sytuacji, kiedy każde pieniądze w firmie są niezbędne do utrzymania ciągłości produkcji i zachowania miejsc pracy, nałożenie przez PIP kary powoduje, że możliwości Spółki do uregulowania zobowiązań pracowniczych stają się jeszcze mniejsze, a wszczęcie egzekucji nałożonej kary może doprowadzić do upadłości likwidacyjnej i całkowitego wstrzymania spłaty zaległych wynagrodzeń do czasu sprzedaży majątku przez syndyka, a przy tym zwolnienia wszystkich obecnie zatrudnionych pracowników i likwidacji firmy. We wniosku ujawniono również kapitał zakładowy w kwocie [...] zł., wartość środków trwałych [...] zł., oraz stan 2 kont bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego zgłoszenie wniosku wynoszący odpowiednio 0 zł. i [...] zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy ujawniono również dane finansowe na koniec 2012r. w tym rzeczowe aktywa trwałe wynoszące [...] mln zł., inwestycje długoterminowe [... mln zł. należności krótkoterminowe [...] mln zł., inwestycje krótkoterminowe [...] mln zł., zobowiązania [...] mln zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2014 r. odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie wniosła Spółka wskazując, że przychody osiągane od momentu ogłoszenia upadłości wykorzystywane są na bieżąco aby zachować możliwości produkcyjne. Skarżąca podniosła, że nie ma możliwości wygenerowania niezbędnej do pokrycia kosztów postępowania kwoty, ponieważ zgodnie ze zobowiązaniami Sędziego Komisarza oraz Nadzorcy Sądowego jest zobligowana do uiszczania w pierwszej kolejności należności wynikających z wynagrodzeń pracowników. Działanie takie ma nie tylko na celu zachowanie ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa spółki, ale również uchronić ją od kolejnych grzywien administracyjnych jakie mogą zostać nałożone na skarżącą przez Państwową Inspekcję w sytuacji nierealizowania obowiązków pracowniczych. Spółka podniosła, że podejmuje działania mające na celu rozplanowanie wydatków z uwzględnieniem kosztów prowadzenia postępowań jednakże nie ma ona w chwili obecnej oraz czasie najbliższym jakiejkolwiek faktycznej możliwości wygenerowania wymaganej kwoty. Skarżąca wskazała również, iż kwoty na kontach bankowych ulegają zmianom na skutek dokonywanych operacji księgowych. W efekcie spółka nie możliwości uiszczenia opłaty sądowej. Ponadto strona wskazała, że ogłoszenie upadłości układowej następuje wówczas gdy istnieją możliwości wyższego zaspokojenia wierzycieli podmiotu upadłego niż przy ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej, jednakże regulacja ta w żaden sposób nie odnosi się do możliwości uiszczenia opłaty sądowej. Strona podkreśliła, że z samego faktu ogłoszenia upadłości układowej nie można wywodzić wniosku, iż przedsiębiorstwo takie jest bardziej wypłacalne, niż ten postawiony w stan upadłości likwidacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż skutkiem wniesienia sprzeciwu jest to, że postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "ppsa"), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zwolnienie z tego obowiązku może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe oznacza, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Co prawda w sprzeciwie Spółka podniosła, że nie ma możliwości wygenerowania niezbędnej do pokrycie kosztów postępowania kwoty ponieważ zgodnie ze zobowiązaniami Sędziego Komisarza oraz Nadzorcy Sądowego jest zobowiązana do uiszczania w pierwszej kolejności należności wynikających z wynagrodzeń pracowników. Powyższego twierdzenia nie poparto jednak żadnymi szczegółowymi wyliczeniami, dokumentami finansowymi, które pozwoliłyby na uznanie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego wynoszącego zgodnie z § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) jedynie 100 zł. Stan konta bankowego wynoszący na dzień złożenia wniosku odpowiednio [...] pozwala na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Pomimo, iż działalność gospodarcza przynosiła spółce w ostatnich latach straty, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - w tej sprawie wpisu sądowego od skargi. Strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Należy podkreślić, iż spółka prowadząca działalność gospodarczą wnosząc skargę w związku z jej prowadzeniem musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów związanych z tą działalnością w tym także kosztów udziału w postępowaniach sądowoadministracyjnych. Ponadto wskazać należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana również z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu. Na obecnym etapie jedynym kosztem postępowania do którego poniesienia jest zobowiązana skarżąca jest wpis sądowy. Wobec powyższego porównując wykazaną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z nadesłanych dokumentów, sytuację majątkową i finansową skarżącej spółki do wysokości wpisu sądowego w sprawie niniejszej uznać należy, że żądanie strony przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, orzekł jak w postanowieniu.