IV SA/Po 1003/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B.T od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy w naturze p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie żądania zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla B.T. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka /-/ G. Radzicka Postanowieniem z dnia 21 września 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu rozpoznając wniosek skarżącego B.T.: - ustanowił dla skarżącego adwokata i odmówił zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, bowiem skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw, z którego wynika, że odmówiono mu zwolnienia od kosztów sądowych. Ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu, a postanowienie referendarza sądowego traci moc, wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd rozpoznał ponownie. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej określana prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przewiduje dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych. Są to zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznawane przez Sąd. Przedmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych wymienia art. 239 ust. 1 lit. "a" do "f" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym katalogu zwolnień ustawodawca wymienia sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej (art. 239 ust. 1 lit. "a"). Ponieważ skarga wniesiona przez B.T. dotyczy pomocy społecznej i skarżący korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy ustawy, stąd wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy. Sąd w tej części żądania zgłoszonego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, postępowanie umorzył na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 i art. 161 § 2 w związku z art. 260 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądowi znane jest stanowisko i poglądy doktryny dotyczące wykładni art. 161 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednakże brak przepisów regulujących możliwość umorzenia postępowania niekończącego postępowanie, w sytuacji bezprzedmiotowości wniosku, niejako wymusza do korzystania z tej regulacji, choć uniemożliwia tą czynność referendarzowi sądowemu z uwagi na brzmienie § 1 art. 161 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który wyjaśnia, że to Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na jego bezprzedmiotowość wprowadza stronę w błąd, gdyż wnioskodawca uznaje, że odmówiono mu zwolnienia od kosztów. Rozpoznając żądanie przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata Sąd uznał to żądanie za uzasadnione, bowiem skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów jego ustanowienia z wyboru. Wnioskodawca posiada znikomy majątek nieruchomy, nie posiada żadnych źródeł dochodu, utrzymuje się ze środków z pomocy społecznej. Przewidziany przepisami przymus sporządzenia skargi kasacyjnej przez podmioty wymienione w art. 175 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i odmowa przyznania adwokata z urzędu sprowadzałaby w swej istocie uniemożliwienie skarżącemu skutecznego dostępu do Sądu. Z tych powodów, na zasadzie art. 239 ust. 1 lit. "a", art. 161 § 1 pkt 3 i art. 161 § 2, art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/ G. Radzicka