IV SA/Po 1003/14

WyrokWSA w Poznaniu2015-01-29

Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Donata Starosta, Izabela Paluszyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli osoba ta opuściła lokal w wyniku konfliktu rodzinnego, a następnie zamieszkała w innym miejscu, nie podejmując skutecznych kroków prawnych w celu powrotu do poprzedniego lokalu?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu, jeśli osoba faktycznie i trwale opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, nawet jeśli pierwotne opuszczenie nastąpiło pod przymusem. Kluczowe jest, czy osoba ta nie podjęła skutecznych środków prawnych w celu odzyskania posiadania lokalu i czy skoncentrowała swoje interesy życiowe w nowym miejscu. Sama deklaracja woli powrotu, bez podjęcia konkretnych działań, nie stanowi podstawy do utrzymania zameldowania.
Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o wymeldowanie byłej żony i córki z pobytu stałego, twierdząc, że wyprowadziły się one z lokalu dobrowolnie i zamieszkują u konkubenta. Organ I instancji wydał decyzję o wymeldowaniu, którą następnie uchylił Wojewoda, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu organ I instancji ponownie orzekł o wymeldowaniu. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny, mimo początkowych konfliktów rodzinnych. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Izabela Paluszyńska Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Wojewody z dnia 12 sierpnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Dnia (...) do Urzędu Miasta i Gminy w [...] wpłynął wniosek z (...) K. Ś. (dalej: "Wnioskodawca") o natychmiastowe wymeldowanie A. Ś. wraz z córką P.K. z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. (...) r. w K. Wnioskodawca wskazał, że była żona z miejsca stałego pobytu wyprowadziła się (...) r. zabierając wszystkie rzeczy osobiste i meble, a także rzeczy jego synów z poprzedniego związku. Podkreślił, że żona jest zameldowana tymczasowo u swojego konkubenta. Do wniosku załączył kserokopię przydziału lokalu mieszkalnego z (...) i opinię Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego w [...] z (...) r. w sprawie o rozwód, w której jest wzmianka, że żona mieszka u konkubenta. Decyzją z (...), nr (...), Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji) wymeldował A. Ś. i jej małoletnią córkę P. K. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Na skutek odwołania wniesionego przez A.Ś. (dalej: "Odwołująca" lub "Skarżąca") Wojewoda (dalej: "Wojewoda" lub "organ II instancji"), decyzją z (...) , nr (...), uchylił zaskarżoną decyzję Burmistrza i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że nie zweryfikowano twierdzeń Odwołującej o jej woli zamieszkiwania w spornym lokalu i nie ustalono czy podejmowała środki prawne umożliwiające jej powrót do tego lokalu. Ponadto zwrócono uwagę, aby organ I instancji wystąpił z zapytaniem do właściwego sądu, czy w sprawie rozwodowej małżonków będzie orzekał o sposobie korzystania z lokalu. Decyzją z (...), nr (...), Burmistrz – wskazując w podstawie prawnej na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.e.l.") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.a.") – orzekł o wymeldowaniu A. Ś. i jej małoletniej córki P. K. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, pismem z (...), zawiadomił strony postępowania o podjętych działaniach w celu przeprowadzenia dodatkowych wyjaśnień na okoliczność prowadzonego postępowania administracyjnego. Przesłuchano K.Ś., który podtrzymał swoje wcześniejsze zeznania, że żona opuściła lokal dobrowolnie, zabrała rzeczy osobiste, meble, wyposażenie kuchenne. Podał, że względem jego osoby Policja nie prowadzi żadnego dochodzenia o znęcanie się psychiczne i fizyczne nad rodziną. Wskazał, że była żona opuściła przedmiotowy lokalu ze względu na konkubenta, z którym zamieszkuje do chwili obecnej w miejscowości R. (gm. P.). Zeznał, że już w maju 2012 r. żona nocowała u konkubenta, a we wrześniu 2012 r. definitywnie wyprowadziła się ze spornego lokalu wraz z dziećmi. Ponadto przesłuchano w charakterze świadka kuratora sądowego H. A., która zeznała, że nadzór kuratorski nad rodziną Ś. otrzymała w 2012r., kiedy rozpoczęła się sprawa rozwodowa z powództwa K. Ś. Z chwilą objęcia nadzoru kuratorskiego A. Ś. wraz z dziećmi mieszkała u A. G. w miejscowości R.. Podczas wizyt kuratorskich nigdy nie zastała Odwołującej w spornym lokalu. Rozmawiała z Wnioskodawcą o dzieciach i nie zdarzyło się, aby zastała go pod wpływem alkoholu. W ramach dalszych czynności wyjaśniających organ I instancji wystąpił do Policji w [...]. o udzielenie informacji czy przeciwko Wnioskodawcy z wniosku Policji jest lub było prowadzone dochodzenie w sprawie psychicznego i fizycznego znęcania się nad rodziną. W dniu (...) Wnioskodawca doręczył wyrok Sądu Okręgowego w K., sygn. akt (...), którym rozwiązano małżeństwo K. Ś. i A. Ś., bez orzekania o winie oraz o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania. Analizując przepis art. 15 ust. 2 u.e.l. organ I instancji wskazał, pod pojęciem pobytu stałego rozumie się lokal, w którym osoba fizycznie stale realizuje swoje funkcje życiowe, a w szczególności nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przyjmuje korespondencję, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. W sytuacji, gdy ktoś przestaje w nim realizować wymienione funkcje życiowe, a nie zgłasza powyższego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, zachodzą przesłanki do wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W ocenie organu I instancji ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Odwołująca wraz z dziećmi opuściła przedmiotowy lokal mieszkalny i zamieszkuje do chwili obecnej na terenie gm. P. Fakt niezamieszkiwania został również potwierdzony przez strony postępowania oraz świadków. Dokumentacja sprawy potwierdza, że mimo iż, jak twierdzi Odwołująca, lokal opuszczała w obecności Policji i była zmuszona z powodu nieporozumień małżeńskich, to jednak nie skorzystała ze środków prawnych w celu przywrócenia korzystania z lokalu, co potwierdza, że opuszczenie to ma charakter trwały. Przeprowadzona (...) r. wizja lokalowa wykazała, że w lokalu nie było rzeczy osobistych Odwołującej oraz jej córki. Zatem, w uznaniu organu, lokal, w którym Odwołująca jest zameldowana wraz z małoletnią córką, przestał być miejscem koncentracji ich interesów życiowych. Wobec tego należało przyjąć, że została spełniona przesłanka trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l. Od opisanej decyzji Burmistrza A. Ś. złożyła odwołanie podnosząc, że sporne mieszkanie opuściła nie z własnej woli, lecz została z niego wyrzucona przez Wnioskodawcę, który naruszał jej nietykalność cielesną. Ciągle interweniowała Policja; mąż miał założoną przez Opiekę Społeczną "Niebieską Kartę". Dotychczasowe miejsce pobytu stałego musiała opuścić ze względu na bezpieczeństwo rodziny. Odwołująca wskazała, że kiedy opuszczała mieszkanie, zabrała ze sobą tylko najpotrzebniejsze rzeczy: komodę, wersalkę oraz podręczne rzeczy osobiste. Jednocześnie podała, że obecnie mieszka bez meldunku u przyjaciela, zaś córka P. mieszka u jej rodziców, także bez meldunku. Gmina K. odmawia jej przydziału lokalu socjalnego. W ocenie Odwołującej organ nie brał pod uwagę jej zeznań, ani zeznań jej świadków, jak również nie przesłuchał jej po raz drugi, natomiast dał wiarę zeznaniom Wnioskodawcy, którego przesłuchał po raz drugi. Decyzją z (...) , nr (...), Wojewoda, wskazując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 u.e.l., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w świetle art. 15 ust. 2 u.e.l. przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca dotychczasowego stałego zameldowania jest ustalenie przez organ, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy Odwołująca opuściła sporne mieszkanie dobrowolnie, czy pod przymusem oraz czy ma rzeczywisty zamiar powrócić do niego i tam zamieszkiwać. Ustalenie powyższych okoliczności, zdaniem organu II instancji, ma podstawowe znaczenie dla uznania, czy spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 u.e.l, determinujące obowiązek wymeldowania osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące. W ocenie Wojewody materiał zgromadzony w aktach sprawy potwierdza, że Odwołująca wraz z córką opuściły miejsce pobytu stałego w dniu (...) r. Z ustaleń dokonanych podczas oględzin wynika, że aktualnie w spornym lokalu brak jest rzeczy należących do Odwołującej. Nowym jej miejscem pobytu jest mieszkanie przyjaciela położone w miejscowości R., u którego dokonała tymczasowego zameldowania do końca października 2013 r., oraz w którym nadal zamieszkuje, lecz bez zameldowania, zaś córka zamieszkuje i pozostaje pod opieką jej rodziców. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w piśmie Wnioskodawcy z (...) r. oraz w protokole jego przesłuchania z (...) r., jak również w protokole oględzin omawianego lokalu przeprowadzonych (...) r. Powyższe okoliczności zostały również przyznane przez Odwołującą w protokole przesłuchania z 05 września 2013 r., w protokole oględzin z (...) r. oraz we wniesionych przez nią odwołaniach z (...) oraz z (...) Okoliczności powyższe potwierdzili także przesłuchani (...) świadkowie, tj. siostra Odwołującej E. W. oraz matka Z. M., a także przesłuchana (...) kurator sądowy H. A. Zdaniem Wojewody kwestia trwałości opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu przez Odwołującą nie budzi wątpliwości. Na spełnienie tej przesłanki wskazuje bowiem znaczny upływ czasu od chwili opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz brak efektywnych działań zmierzających do odzyskania posiadania przedmiotowego lokalu. Od chwili opuszczenia spornego lokalu w dniu 24 września 2012 r. Odwołująca nie powróciła już do miejsca zameldowania. Dalej organ II instancji wskazał, że opuszczenie lokalu przez Odwołującą, jak sama oświadczyła w toku postępowania, nie było dobrowolne, bowiem nastąpiło pod przymusem ze strony męża, z uwagi na jego naganne zachowanie oraz z obawy o życie swoje i dzieci. W dniu opuszczania mieszkania Policja interweniowała czterokrotnie, ponieważ mąż nie chciał jej wpuścić do domu. Odwołująca wskazała jednocześnie, że Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] założył mężowi "Niebieską Kartę" za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad rodziną. Mieszkanie opuściła wraz z dziećmi 12-letnią P. i 5-letnim K., aby nie doszło do tragedii. Wyjaśniła, że zamieszkała wraz z synem w miejscowości R. u swojego przyjaciela, a dwójka starszych dzieci mieszka u jej rodziców i pozostaje pod ich opieką. Zdaniem Wojewody z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednak, aby Odwołująca podejmowała przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w spornym lokalu. Nie można za takie uznać interwencji Policji w spornym lokalu w dniu (...) r., gdyż interwencja dotyczyła nieporozumień rodzinnych. Fizycznego i psychicznego znęcania się nad Odwołującą przez męża nie potwierdza okoliczność wynikająca z pisma Komendanta Komisariatu Policji w [...] z (...) r., o umorzeniu postępowania z uwagi na brak znamion przestępstwa. Nie można również uznać za środek prawny w celu obrony swych praw, sporządzonej przez pracownika socjalnego Niebieskiej Karty, która wpłynęła (...) r., tj. w dniu opuszczania przedmiotowego lokalu przez Odwołującą. Organ dodał, że wyrokiem z (...) r. Sąd Okręgowy w K. rozwiązał małżeństwo K.Ś. i A. Ś., bez orzekania o winie oraz o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda stwierdził, że opuszczenie miejsca pobytu przez Odwołującą oraz jej córkę (...) r. wiązało się z trudną sytuacją rodzinną. Niemniej, od tego czasu upłynął już znaczny okres około 2 lat, a Odwołująca do tej pory zamiaru powrotu do spornego mieszkania nie zrealizowała, poprzestając jedynie na deklaracjach, że chciałaby do miejsca stałego pobytu powrócić, i twierdząc, że obawia się, czy zostanie do domu wpuszczona. Należy zatem przyjąć, że pierwotne opuszczenie lokalu w wyniku konfliktów i nieporozumień przekształciło się w dobrowolne zamieszkiwanie w nowym miejscu, na co wskazuje w szczególności skoncentrowanie spraw życiowych w domu swojego partnera, a w przypadku córki zamieszkiwanie w domu dziadków i pozostawanie pod ich opieką, oraz brak uzewnętrznionych przejawów chęci powrotu do miejsca dawnego zamieszkania. Zatem aktualnie wystąpiły wszystkie przesłanki, od których zależy wydanie decyzji o wymeldowaniu, ponieważ Odwołująca zamieszkuje pod innym adresem i nie ma realnego zamiaru powrócić do spornego mieszkania. Odnosząc się zaś do zawartego w odwołaniu pytania, dlaczego Wnioskodawcę przesłuchano dwa razy, a Odwołującą tylko jeden raz, Wojewoda wyjaśnił, że Odwołującej zapewniono aktywny udział w postępowaniu, jednakże nie wykazała w tym względzie aktywności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, że mieszkania nie opuściła dobrowolnie. Opieka społeczna kazała jej wynająć mieszkanie ze względu na dobro dzieci. W związku z powyższym zamieszkała u przyjaciela, jednak z zamiarem powrotu do spornego mieszkania. Gdy chciała wejść do mieszkania okazało się, że zamki w drzwiach zostały wymienione. W spornym lokalu zostały jej meble oraz najpotrzebniejsze rzeczy, które jednak przed wizją lokalową były mąż powyrzucał do śmietnika lub zniósł do piwnicy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Na rozprawie w dniu (...) r. pełnomocnik Skarżącej, adw. M. G., podtrzymała twierdzenia oraz wnioski skargi, a ponadto wskazała, że obie decyzje dotknięte są wadą polegającą na naruszeniu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 15 u.e.l. przez jego niewłaściwe zastosowanie. Organy nie zbadały, czy w nowym miejscu zamieszkania Skarżąca koncentruje swoje sprawy życiowe i czy zamierza zostać tam na stałe. Pełnomocnik podkreśliła, że stan zdrowia Skarżącej uniemożliwił jej podjęcie skutecznych starań o powrót do miejsca zamieszkania, którego dotyczy sprawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organy ustaliły w sposób niewątpliwy, że Skarżąca wraz z małoletnią córką nie koncentrują swojego życia w spornym lokalu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.e.l., na osobie, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, spoczywa obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku zaniechania tego obowiązku, organ gminy, stosownie do art. 15 ust. 2 u.e.l., wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem jej rejestracji. Decyzja ta ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Nie prowadzi ona do zmiany stosunków prawnorzeczowych na nieruchomości, co trafnie podkreślił Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, tj. przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy. Ustalając, czy opuszczenie spornego lokalu miało charakter dobrowolny, organ meldunkowy powinien uwzględnić przyjęty w orzecznictwie pogląd, że przez "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W orzecznictwie sądowym akcentuje się przy tym, że na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania. Organy administracji publicznej mogą jedynie – przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu – rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu (domu) i powrotu do niego. Sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały i to w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania (zob. wyrok NSA z 15.02.2012 r., II OSK 2143/10, orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej w skrócie: "CBOSA"). W rozpoznawanej sprawie wykazane zostało w sposób niewątpliwy, że Skarżąca nie koncentruje centrum swoich życiowych interesów w lokalu mieszkalnym położonym w K. pod nr (...) przy ul. (...), tzn. nie nocuje tam, nie spożywa posiłków, nie ma w nim swoich rzeczy. Nowym miejscem pobytu Skarżącej od (...) r. jest mieszkanie przyjaciela położone w miejscowości R., zaś małoletniej córki – mieszkanie rodziców Skarżącej, czyli dziadków dziewczynki. Natomiast sam zamiar powrotu do lokalu oraz wola Skarżącej deklarowana w toku postępowania i w skardze do Sądu nie stanowią dostatecznych przesłanek do utrzymania zameldowania (zob. wyrok WSA z 20.09.2012 r., II SA/Gl 551/12, CBOSA). Z kolei akcentowany przez Skarżącą konflikt z byłym mężem, który zmusił ją do opuszczenia spornego mieszkania, nie mógł mieć przesądzającego znaczenia dla uznania, że Skarżąca nie opuściła trwale miejsca stałego pobytu. Należy w pełni podzielić ocenę wyrażoną przez organ II instancji, że pierwotne opuszczenie lokalu w wyniku konfliktów i nieporozumień przekształciło się w dobrowolne zamieszkiwanie w nowym miejscu. W tym miejscu podkreślić należy, że gdyby zarzucane uniemożliwianie przez Wnioskodawcę zamieszkiwania Skarżącej w spornym lokalu było rzeczywistą przyczyną trwałej zmiany jej miejsca pobytu, to niewątpliwie Skarżąca przedsięwzięłaby działania zmierzające do odzyskania posiadania tego lokalu. Skoro tego nie uczyniła, to znaczy, że w istocie zrezygnowała z dalszego zamieszkiwania w spornym mieszkaniu. Na gruncie art. 15 ust. 2 u.e.l. utrudnianie lub uniemożliwianie pobytu w lokalu nie ma znaczenia prawnego, jeżeli strona w stosownym czasie nie skorzystała ze środków prawnych przeciwdziałających przeszkodom w możliwości korzystania z lokalu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, w myśl którego za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l. należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do niego (por. wyroki NSA: z 09.05.2012 r., II OSK 299/11; z 19.07.2012 r., II OSK 771/11; z 30.11.2012 r., II OSK 1369/11; z 25.02.2014 r., II OSK 2283/12 – CBOSA). W niniejszej sprawie Skarżąca po opuszczeniu miejsca stałego pobytu nie zwracała się do właściwych organów w sprawie wszczęcia postępowania w celu umożliwienia jej przebywania w przedmiotowym mieszkaniu. W tym kontekście nie brzmią przekonująco, nie poparte żadnymi dowodami, twierdzenia Skarżącej na rozprawie przez Sądem, iż na przeszkodzie w podjęciu takich działań stał stan zdrowia Skarżącej. Podobnie nie mógł odnieść zamierzonego skutku podniesiony przez pełnomocnika Skarżącej zarzut, że organ nie zbadał (np. nie przesłuchał świadków), czy w nowym miejscu zamieszkania Skarżąca koncentruje swoje sprawy życiowe i czy zamierza zostać tam na stałe. Okoliczność ta w ocenie Sądu, nie ma istotnego znaczenia w niniejszej sprawie. W świetle art. 15 ust. 2 u.e.l. przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca stałego pobytu jest ustalenie przez organ, że osoba ta faktycznie i trwale opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W tej sytuacji organ nie ma obowiązku badania, czy opuściwszy dotychczasowe miejsce stałego pobytu, osoba wymeldowywana przebywając w nowym miejscu zamieszkania (tu – co bezsporne – Odwołująca: u swego konkubenta w miejscowości R., a jej córka: u dziadków) ma zamiar pozostać w nim na stałe i czy akurat tam koncentruje swoje sprawy życiowe. Należy zaznaczyć, że kontrolowane przez Sąd postępowanie w przedmiocie wymeldowania dotyczyło nie tylko Skarżącej, ale również jej małoletniej córki. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 9a u.e.l., za osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Zatem osoby, których dotyczy ten przepis, z woli ustawodawcy zostały pozbawione możliwości swobodnego decydowania o swoim miejscu zamieszkania i nie mogą skutecznie formułować zamiaru przebywania w określonym lokalu (por. wyrok WSA z 24.09.2008 r., III SA/Wr 686/07, CBOSA). Miejscem zamieszkania małoletniego dziecka, za którego obowiązek meldunkowy wykonują rodzice (art. 9a u.e.l.), jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (art. 26 § 1 Kodeksu cywilnego). Wykonanie obowiązku meldunkowego służy wyłącznie celom ewidencji ludności, nie rodzi żadnych praw do lokalu i ma jedynie na celu stwierdzenie faktu rzeczywistego pobytu osoby pod wskazanym adresem. Zatem, jeżeli dany lokal nie stanowi dla dziecka miejsca zamieszkania ustalonego w powyższy sposób, to nie ma przeszkód, aby dziecko z pobytu stałego w tym lokalu wymeldować. Odnosząc powyższe uwagi do zaskarżonej decyzji wskazać należy, że organ zasadnie orzekł o wymeldowaniu nie tylko Skarżącej ze spornego lokalu, ale także jej małoletniej córki, skoro ziściła się przesłanka z art. 15 ust. 2 u.e.l. Wymeldowanie danej osoby stanowi obowiązek wynikający wprost z przepisów prawa administracyjnego a zarazem prostą konsekwencję faktu, że osoba ta nie zamieszkuje pod oznaczonym adresem w sposób, który znamionowałby zamiar stałego przebywania w tym miejscu w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.e.l. Okoliczność ta jest zaś w niniejszej sprawie niesporna, gdyż sama Skarżąca przyznaje, że wyprowadziła się ze spornego mieszkania wraz z córką, i od (...) r. w tym mieszkaniu nie przebywają. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło