IV SA/Po 1007/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Z. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. oddala skargę; 2. przyznaje r.pr. A.U.-Ł. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) podwyższone o kwotę (...) zł ((...) i (...)) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie (...) zł ((...)(....)(....)) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] znak [...], w której odmówiono zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejscowości B., działka nr [...] – M.P. Decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy. Starosta W. w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał decyzję nr [...], w której zatwierdził projekt i udzielił pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej polegającej na przebudowie parteru i nadbudowie budynku o poddasze użytkowe w miejscowości B. przy ulicy K. (działka [...]). Odwołanie od tej decyzji złożyli E. i T. K.. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Powyższe decyzje zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1065/12 uchylił decyzje obu instancji. W wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku, Sąd orzekł, że organy przy prowadzeniu postępowania dowodowego winny wyjaśnić, czy faktycznie przy realizacji budynków bliźniaczych odstąpiono od projektu w taki sposób, że budynki należące do inwestora i do małżonków K. mają wspólny fundament i powiązany strop, czy też budynki w zabudowie bliźniaczej stanowią dwa odrębne budynki o odrębnych, rozdzielonych dylatacją fundamentach i niepowiązanych ze sobą konstrukcyjnie stropach. Zdaniem Sądu poczynienie powyższych ustaleń pozwoli na uzyskanie odnoszącej się do istniejącego stanu faktycznego ekspertyzy co do stanu technicznego konstrukcji budynku i dopuszczalności jego rozbudowy, gdyż jest oczywistym że inny będzie rozkład sił oddziałujących na budynki inwestora i małżonków K. w związku z umiejscowieniem na budynku inwestora mas związanych z planowaną nadbudową jednej kondygnacji w przypadku, gdy budynki te stanowią odrębne konstrukcje budowlane jedynie stykające się ścianami, a inne w przypadku, gdy okaże się, że budynki są posadowione na wspólnym fundamencie i posiadają wspólny strop, a więc elementy konstrukcyjne mogące przenosić oddziaływanie z budynku inwestora na budynek zajmowany przez małżonków K. Rozpoznając ponownie sprawę Starosta W. [...].11.2013 r. wydał decyzję nr [...] o pozwoleniu na budowę dotyczącą rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej zajmowanej przez M.P.. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji złożone przez małżonków K. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].01.2014 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, gdyż uznał, że zarówno projekt budowlany jak i wykonana ekspertyza techniczna nie przedstawiają w wystarczającym stopniu oddziaływania planowanej inwestycji na przylegający do budynku inwestora – budynek małżonków K., w szczególności nie odnoszą się do wpływu planowanej nadbudowy na system wentylacyjny sąsiedniego obiektu, nie poruszają wytrzymałości jego konstrukcji z uwzględnieniem możliwości tworzenia się worków śnieżnych. Wykonując wytyczne z decyzji kasacyjnej organu II instancji Starosta W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. zobowiązał inwestora do przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego wykonanego zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji drugoinstancyjnej. Inwestor dostarczył wnioskowane projekty w dniu [...] lutego 2014 r. W następstwie stwierdzenia uchybień w dostarczonych dokumentach organ I instancji ponownie wezwał w dniu [...] lutego 2014 r. M.P. do usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym w tym do przyjęcia rozwiązań odpowiadającym wymaganiom PN-89/B10425 (norma kominowa). Inwestor uzupełnił powtórnie dokumentację w dniu [...] marca 2014 r. Dołączył do niej również oświadczenie o gotowości poniesienia kosztów związanych z budową komina w budynku T. i .E. K. w celu spełnienia wymagań "Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły". W dniu [...] marca 2014 r. do Starostwa Powiatowego w W. wpłynęło pismo E. i T. K.. Z jego treści oraz załączonej wraz z nim dokumentacji fotograficznej wynika m. in., iż budynek inwestora posiada, z przyległym do niego budynkiem będący własnością T. i E. K., wspólnym strop. Z kolejnego pisma właścicieli sąsiedniej nieruchomości, przekazanego do organu I instancji w dniu [...] marca 2014 r. (po wydaniu w dniu [...] marca 2014 r. przez Starostę W. zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy) wynikało natomiast, iż nie wyrażają oni zgody na zobowiązanie inwestora dotyczące nadbudowy komina na ich nieruchomości. W oparciu o zgromadzony materiał Starosta W. wydał w dniu [...] marca 2014 r. decyzję odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia M.P. pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, polegającej na przebudowie i nadbudowie budynku o poddasze użytkowe przy ulicy K. w m. B. (dz. Nr [...]). Organ I instancji wskazał, iż przedstawione w projekcie budowlanym rozwiązanie dotyczące spełnienia normy kominowej poprzez nadbudowę komina w budynku sąsiednim wymaga zgody właścicieli sąsiedniej nieruchomości, której w przedmiotowym przypadku inwestor nie uzyskał. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. P.. Podniósł w nim, że projekt budowlany planowanej inwestycji spełnia wymagania określone normom kominową, a roboty z tym związane nie wymagają zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości. Skarżący zarzucił również, iż obecna izolacja budynku, powoduje występowanie pleśni, która naraża osoby w nim zamieszkujące na problemy zdrowotne, a planowana nadbudowa rozwiązałaby niniejszy problem. Ponadto zarzucił, że stan budynku oraz jego konstrukcja umożliwiają wykonanie zamierzonych prac. Rozpoznając odwołanie Wojewoda [...] przywołując przepisy art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 nr 243 poz. 1623 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 1a i art. 5 ust. 1 pkt 9 powyższej wskazanej ustawy stwierdził, że sporządzając projekt nadbudowy budynku w zabudowie bliźniaczej, projektant winien ze szczególną starannością ocenić wpływ inwestycji na budynek sąsiadujący. Potwierdzają to przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2012 r. poz. 926). Zgodnie z § 204 ust. 5 ww. rozporządzenia wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowalnego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania. § 206 ust. 1 i 2, wskazuje natomiast, iż w przypadku, o którym mowa w § 204 ust. 5, budowa powinna być poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływania wywołane wniesieniem nowego budynku, a rozbudowa, nadbudowa, przebudowa oraz zmiana przeznaczenia budynku powinny być poprzedzone ekspertyzą techniczna stanu konstrukcji i elementów budynku, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego. W przypadku przedmiotowej inwestycji ekspertyza techniczna na temat zgodności projektu budowlanego ze stanem faktycznym i możliwości technicznej zrealizowania projektu podwyższenia dachu budynku i wykonania poddasza użytkowego na nieruchomości inwestora- M. P. sporządzona została przez Spółkę A. Zdaniem organu stanowi ona istotny element zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy. Otóż ekspertyza potwierdza podnoszone w toku przedmiotowej sprawy zarzuty T. i E. K., odnoszące się do braku dylatacji pomiędzy przedmiotowymi budynkami. Sporządzający opinię biegły wskazuje, iż nie ulega wątpliwości, ze budynki przy ul. K. [...] i [...] nie są oddzielone dylatacją i stanowią jedną konstrukcyjnie całość. Dylatacji nie posiada także fundament obu budynków. Jednocześnie wnioski końcowe ekspertyzy wskazują, iż stan techniczny fundamentów i innych elementów konstrukcji budynku pozwala na wykonanie zaprojektowanej nadbudowy pomimo braku dylatacji pomiędzy dwoma budynkami. Podobne ustalenia zawiera również dołączona do projektu budowlanego ekspertyza techniczna sporządzona prze mgr inż. J.Z. posiadającego uprawnienia budowlane nr [...] i[...].. Organ II instancji oceniając sporządzone w sprawie ekspertyzy według których, nie ma przeciwskazań do nadbudowy budynku na działce [...], stwierdził, że ekspertyzy nie poruszają istotnych w procesie dobudowy budynku w zabudowie bliźniaczej takich kwestii jak wpływ planowanej nadbudowy na system wentylacji budynku sąsiedniego oraz obciążenia budynku E. i T. K. w następstwie tworzenia się worków śnieżnych. Zdaniem Wojewody wprawdzie projektant wskazał, że z uwagi na konstrukcję budynku niemożliwym jest powstanie równomiernego worka śnieżnego na całej rozpiętości dachu (co potwierdzono wyliczeniami), to spełnienie normy PN-89/B 10425 – przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne wymaga nadbudowy komina znajdującego się na budynku należącym do E. i T. K.. Pomimo, że inwestor zobowiązał się pokryć wszelkie koszty związane z nadbudowa komina, to przedmiotowe prace dotyczą nieruchomości nr ewid. [...] i wymagają prawa do dysponowania tą nieruchomością, którego to prawa inwestor nie posiada, a właściciele działki [...] odmawiają zgody na nadbudowę komina na budynku będącym ich własnością. Z tych też powodów, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję I instancji. Skargę od powyższej decyzji złożył M.P. zarzucając naruszenie § 204 ust. 5 i § 206 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2012 poz. 926). W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że zamierzenie inwestycyjne poprawi izolacyjność obiektu, co organ winien wziąć pod uwagę z urzędu. Natomiast upór sąsiadów małżonków K. – co do nadbudowy ich komina nie powinien blokować inwestycji skarżącego. Skarga została uzupełniona dnia [...] października 2013 r. przez pełnomocnika skarżącego przyznanego w ramach pomocy. W uzupełnieniu skargi zarzucono organom naruszenie: - art. 7, 77 § 1 i 80 K.P.A. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu w sprawie całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy wszelkie dokumenty konieczne do wniosku o pozwolenie na budowę zostały złożone - naruszenie art. 8 K.P.A. poprzez brak pogłębienia zaufania obywatelki do organów administracji publicznej z uwagi na kilkakrotne podejmowanie wadliwych decyzji, które następnie były uchylane przez WSA - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.P.A. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji - naruszenie art. 136 K.P.A. w zw. z art. 64 § 2 K.P.A. poprzez niewezwanie strony do usunięcia braków formalnych swojego wniosku. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa na podstawie art. 250 P.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspominanym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie materiałów zgromadzonych w aktach sprawy na dzień wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wreszcie zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Sąd w wyroku z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1065/12 orzekł, że organy przy prowadzeniu postępowania dowodowego muszą wyjaśnić, czy faktycznie przy realizacji budynków bliźniaczych odstąpiono od projektu w taki sposób, że budynek bliźniaczy należący do inwestora i budynek bliźniaczy mają wspólny fundament i wspólny – powiązany strop. Ostatecznie postępowanie dowodowe wykazało, że obiekty bliźniacze mają wspólny fundament i powiązany konstrukcyjnie strop. Dlatego nie można podzielić zarzutów skarżącego, że w toku postępowania organy naruszyły przepisy § 204 ust. 5 i § 206 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2012 r. poz. 926) dalej rozporządzenie. § 204 ust. 5 stanowi, że "wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania". Natomiast z § 206 rozporządzenia wynika, że "w przypadku, o którym mowa w § 204 ust. 5, budowa powinna być poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływanie wywołane wzniesieniem nowego budynku" – czy jak to miejsce w niniejszej sprawie nadbudową. Również ustęp 2 § 206 stwierdza, że "rozbudowa, nadbudowa, przebudowa oraz zmiana przeznaczenia budynku powinny być poprzedzone ekspertyzą techniczną stanu konstrukcji i elementów budynku, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego". Toteż ekspertyza przeprowadzona w sprawie wyjaśniła, że skarżący składając pierwotnie wiosek o nadbudowę, przedłożył projekt, który zakładał dylatację obu budynków. Wyjaśniono również, że oba domy w zabudowie bliźniaczej mają wspólny fundament. Dopiero w uzupełnionym projekcie budowlanym okazało się, że w celu spełnienia normy PN-89/B 10425 – przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły komin znajdujący się w budynku należącym do uczestników K. należy nadbudować. Przedmiotowe roboty wymagają prawa do dysponowania nieruchomością [...] na cele budowlane, którego prawa skarżący nie posiada. Toteż za prawidłowe należało uznać stanowisko organów obu instancji, które odmówiły, wydania decyzji zezwalającej na nadbudowę wobec braku przedstawienia prawa do dysponowania nieruchomością [...] na której posadowiony jest budynek bliźniaczy, na którym wymagana jest nadbudowa komina. Odnosząc się do zarzutów zawartych w piśmie z dnia [...] października 2013 r. stanowiącego uzupełnienie skargi należy uznać je za nieuzasadnione. W rozpoznawanej sprawie zapadł jedynie jeden wyrok uchylający decyzje administracyjne, a nie jak to wskazuje się w piśmie dwa wyroki, przy czym do uchylenia pierwotnych decyzji doszło z powodu załączenia do wniosku wadliwego projektu, który odniósł się do stanu obiektów projektowanych, a w innej technice wniesionych. Zarzuty pisma nie uwzględniają tego, że organy architektoniczno-budowlane, nie mogą narzucać inwestorowi formy planowanej inwestycji, a fakt potrzeby przebudowy komina na nieruchomości sąsiadów ujawnił projektant dopiero w wyniku nałożonego obowiązku przez organ I instancji uzupełnienia projektu w zakresie wpływu planowanej inwestycji na nieruchomość sąsiednią. Zupełnie niezrozumiałym jest zarzut, w którym mowa, o zmianie normy kominowej na skutek ewentualnych starań skarżącego. Polskie normy techniczne określają parametry materiałów wymagane w budownictwie (i nie tylko) określają właściwości, wymagania ilościowe (np. wymiary) i nie ulegają zmianie na wniosek osób zainteresowanych, natomiast przedłożenie przez skarżącego innego projektu, który wykluczałby przebudowę komina uczestników stanowiłby nowy wniosek inwestora, wymagający kolejnego postępowania. Sąd nie podziela również zarzutów pisma, że powodem skonfliktowania uczestników ze skarżącym jest postępowanie organu. Jak wynika z akt administracyjnych małżonkowie K. – współwłaściciele działki nr [...] i budynku na niej wzniesionym od samego początku postępowania sprzeciwiali się planom inwestycyjnym skarżącego i w swojej postawie są konsekwentni, to też w powyższej sytuacji skarżący winien zmienić projekt budowlany, który wykluczałby potrzebę domagania się prawa do dysponowania nieruchomością – działką [...]. Uznając, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów wskazanych w skardze oraz w piśmie z dnia [...] października 2013r. na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę należało oddalić. O kosztach pełnomocnika wyznaczonego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a. w związku z § 15 pkt 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U nr 163 poz. 1349 ze zm.).