IV SA/Po 102/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. Z.P. sprawy ze skarg E.F.L. S.A. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] i [...]nr [...] w przedmiocie nieważności dowodu rejestracyjnego stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]nr [...] i nr [...] /-/B. Popowska /-/G. Radzicka /-/P. Miładowski MZ Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprzeciw Prokuratora Okręgowego w K. od ostatecznej decyzji Starosty Powiatowego w K. w przedmiocie rejestracji pojazdu marki [...] nr rej. [...] wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie "stwierdzenia nieważności dowodu rejestracyjnego wydanego dla wyżej określonego samochodu ciężarowego". Następnie, decyzją z dnia [...] października 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność dowodu rejestracyjnego serii nr [...] wydanego w dniu [...] kwietnia 2000 r. przez Starostę Powiatowego w K. Panu T.B., zam. B. 150 na samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] o nr nadwozia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że pierwotnie pojazd został zarejestrowany przez Starostę Powiatowego w dniu [...] kwietnia 2000 r. jako samochód osobowy o nr rej. [...]. Z kolei pojazd ten na podstawie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym oraz opisie zmian dokonanych w tym pojeździe wydanym przez Stację Kontroli Pojazdów w O. został zarejestrowany następnego dnia tj. [...] kwietnia 2000 r. przez Starostę Powiatowego w K. jako samochód ciężarowy. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze również rozpoznając sprzeciw Prokuratora Okręgowego w K. od ostatecznej decyzji Starosty Powiatowego w K. w przedmiocie rejestracji pojazdu marki [...] nr rej. [...] wszczęło także z urzędu postępowanie w sprawie "stwierdzenia nieważności dowodu rejestracyjnego wydanego dla wyżej określonego samochodu ciężarowego". Następnie, decyzją z dnia [...] października 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność dowodu rejestracyjnego serii nr [...] wydanego w dniu [...] czerwca 2000 r. przez Starostę Powiatowego w K. Panu T.B., zam. B. 150 na samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] o nr nadwozia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że pierwotnie pojazd został zarejestrowany przez Starostę Powiatowego [...] maja 2000 r. jako samochód osobowy o nr rej. [...]. Z kolei pojazd ten na podstawie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym oraz opisie zmian dokonanych w tym pojeździe wydanym przez Okręgową Stację Kontroli Pojazdów w O. został zarejestrowany następnego dnia tj. [...] czerwca 2000 r. przez Starostę Powiatowego w K. jako samochód ciężarowy. Na dokonanie przebudowy wnętrza obu pojazdów polegającej na przystosowaniu do przewozu ładunków poprzez zamontowanie za tylnimi fotelami na całej wysokości przegrody stałej nie zostało wydane świadectwo homologacji. Organ w wymienionych rozstrzygnięciach argumentował, iż zgodnie z art. 68 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98 poz. 602 z późn. zm.), także według stanu prawnego w dacie wydania dowodu rejestracyjnego wprowadzone w pojeździe zmiany wymagały uzyskania świadectwa homologacji. Na poparcie tego rozumowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2000 r. sygn. akt OPK 17/00, a nadto wyrok Sądu Najwyższego z 9 listopada 2001 r. sygn. akt IIIRN 194/01. W obu tych orzeczeniach składy orzekające podkreślały, że zmiana charakteru, rodzaju i przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy może nastąpić tylko na podstawie świadectwa homologacji. W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w tych sprawach przy rejestracji pojazdów jako ciężarowe Starosta Powiatowy rażąco naruszył przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zatem określone w rozstrzygnięciach dowody rejestracyjne zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył w tych sprawach E.F.L. S.A.. Wnioski nie odwołując się do tytułu prawnego spółki akcyjnej do pojazdu objętego kwestionowanym rozstrzygnięciem zarzucały naruszenie procedur administracyjnych określonych w art. 7, 8 i 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez stwierdzenie, iż rozpatrywane decyzje rejestracyjne naruszają prawo w stopniu rażącym i w konkluzji wnosiły o uchylenie obu decyzji i umorzenie postępowania. Rozpoznając wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z [...] grudnia 2005 r. nr [...] i z [...] nr [...] utrzymało w mocy kwestionowane decyzje własne z [...] października 2005 r. Uzasadniając rozstrzygnięcia, organ podzielił swoją wcześniejszą ocenę prawną podtrzymując tezę, że w typie i rodzaju pojazdu dokonano zmian, które wymagały stosownie do obowiązujących przepisów prawa uzyskanie homologacji. Na powyższe rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]grudnia 2005 r. ([...]) i z [...] grudnia 2005 r. ([...]) skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł E.F.L. S.A. we Wrocławiu, który powołując się na argumentację przywołaną we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy w konkluzji domagał się uchylenia zaskarżonych decyzji w całości. Sprawy te zarejestrowano w tutejszym Sądzie pod sygnaturami akt IV SA/Po 102/06 i IV SA/Po 134/06. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie. O oddalenie skarg wnosił także Prokurator. Postanowieniem podjętym na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. Sąd działając w oparciu o dyspozycję art. 111 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) zarządził połączenie spraw z wyżej wymienionych skarg E.F.L. do wspólnego ich rozpoznania i wyrokowania i tak połączone sprawy prowadzić pod wspólną sygnaturą IV SA/Po 102/06. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie o tyle, iż przy rozpoznaniu obu spraw Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszeń prawa skutkujących stwierdzeniem nieważności podjętych w sprawach rozstrzygnięć zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Z samej redakcji podjętych w Samorządowym Kolegium Odwoławczym rozstrzygnięć wynika, iż organ administracji przyjął, że dowód rejestracyjny stanowi decyzję administracyjną, skutkiem czego dopuszczalnym jest poddanie go weryfikacji w trybie art. 156 kpa. Tymczasem jakkolwiek akt rejestracji pojazdu ma charakter złożony, to rejestracja pojazdu następuje w drodze rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od zaistnienia których i ustawa i przepisy wykonawcze uzależniają dokonanie rejestracji. Kończąca takie postępowanie decyzja poprzedza czynność materialno-techniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic (por. np. uchwałę NSA z 24 września 2001 r. OPS 6/01 publ. ORNSA 2002, nr 1 poz. 7). Generalnie także aktualnie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla, iż sam dowód rejestracyjny nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 kpa (por. np. wyrok NSA z 15 marca 2006 r. sygn. akt IOSK 608/05). W tej sprawie o decyzji administracyjnej zawierającej dane identyfikujące i właściciela i pojazd można mówić jedynie w odniesieniu do zapisu uwidocznionego w aktach na odwrocie wniosków o rejestrację pojazdów. Weryfikacja rozstrzygnięć administracyjnych w trybach art. 145 i 156 kpa określanych ogólnie jako trybach nadzwyczajnych może następować tylko co do decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 kpa (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Weryfikowanie wg procedur nadzwyczajnych (w trybie nadzorczym, a także w wyniku wznowienia) dokumentu urzędowego, jakim jest dowód rejestracyjny pojazdu stanowi wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Już tego typu uchybienie stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ppsa obliguje sąd administracyjny do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu i orzeczenia jak w sentencji. Przy rozpoznaniu spraw organy administracyjne dopuściły się także i innych istotnych uchybień proceduralnych, powodujących konieczność wyeliminowania ocenianych decyzji z obrotu prawnego. Organy te bowiem bez jakiegokolwiek dowodu przyjęły, iż E.F.L. ma przymiot strony postępowania administracyjnego. Za procedowaniem w tej sprawie z udziałem tej spółki nie przemawia żaden dokument dołączony do akt. Nawet z pism samej strony nie wynika wprost by E.F.L. był kiedykolwiek właścicielem przedmiotowego pojazdu. Jedyny ślad zawiera pismo – sprzeciw Prokuratora Okręgowego w K. Tamże bowiem w ostatnim zdaniu wskazano "kolejnym właścicielem pojazdu został E.F.L.". To sformułowanie jest jednak niedostatecznie precyzyjne. Nawet jeśli wg twierdzeń Prokuratury własność pojazdu w chwili orzekania przez organy administracji publicznej można wywieść ze spraw karnych, które wraz z aktem oskarżenia przekazano do sądu powszechnego, to fakt ten powinien mieć należyte udokumentowanie w aktach administracyjnych, czego w tej sprawie mimo wezwania Sądu nie uczyniono. Ubocznie niejako należy zauważyć, że Prokurator na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku wskazywał na inną sygnaturę akt prowadzonego w tej sprawie postępowania przygotowawczego niż tą, którą podał w sprzeciwach. Poza tym z akt administracyjnych nie wynika też, by odpisy skarżonych rozstrzygnięć doręczono uczestnikowi postępowania. Należy też zauważyć, że jakkolwiek trafne jest spostrzeżenie strony skarżącej co do zasady, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie może być mowy jeśli przepis, na podstawie którego została wydana podlegająca stwierdzeniu nieważności decyzja, budzi wątpliwości interpretacyjne, to jednak nie można podzielić przekonania, aby samo zamontowanie przegrody bagażowej i inne ewentualne modyfikacje pojazdu poparte tylko zaświadczeniem o badaniu technicznym wystarczało do dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy w świetle postanowień ówczesnego art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten wymagał na tego typu zmiany uzyskania nowego świadectwa homologacji. Tym niemniej stwierdzenie nieważności decyzji na tej podstawie, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa wymaga w każdym przypadku nie tylko ustalenia treści normatywnej (przepisów prawnych), na podstawie której została wydana kwestionowana decyzja, ale także oceny czy przyjęcie innego rozumienia przepisów przez organ, który wydał podlegające ocenie orzeczenie, odbiega od prawidłowego rozumienia ich treści w stopniu, który może być uznany za rażące naruszenie prawa. Krótko mówiąc nie jest wystarczające stwierdzenie, że określony przepis należy rozumieć inaczej, niż organ wydający ocenianą decyzję (por. np. wyrok NSA z 26 maja 2004 r. OSK 221/04). Powyższe rozważania nie dotyczą jednak sytuacji, której nie chodzi o wykładnię treści normatywnej lecz wadliwą praktykę organów administracyjnych sprzeczną z treścią zastosowanego przepisu. /-/B. Popowska /-/G. Radzicka /-/P. Miładowski MZ