IV SA/Po 1023/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski ( spr.) WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant ref. staż. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję /-/M.Dybowski /-/P.Miładowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak KB/ Prezydent Miasta K. w dniu [...] września 2005 r. na podstawie art. 74 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t.Dz. U.108/05/908 - dalej prd) wydał decyzję nr [...], w której orzekł o czasowej rejestracji pojazdu marki [...], wydając przy tym pozwolenie czasowe seria nr [...], tablicę rejestracyjną nr [...], nalepkę kontrolną i znak legalizacyjny. W odwołaniu z dnia [...] września 2005 r. J.J. wniósł o stwierdzenie niezgodności wydanej decyzji z prawem i zwrot wpłaconej kwoty 171,50 zł. Wnoszący odwołanie zakwestionował również fakt składania wniosku będącego podstawą zaskarżonej decyzji (k. 10, 16 akt administracyjnych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania w dniu [...] października 2005 r. wydało decyzję nr [...], w której działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 1 i 2 i art. 138 ( 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 98/00/1071 ze zm. - dalej kpa) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując na wniosek z dnia [...] sierpnia 2005 r. złożony przez J.J. i Ł.J. i na załączoną przez Wnioskodawców umowę darowizny z dnia 1 sierpnia 2005 r. ustaliło, że J.J. i przekazał 49% własności samochodu osobowego [...] na rzecz swego syna Ł.J.. W oparciu o powyższe dane organ pierwszej instancji dokonał czasowej rejestracji pojazdu, wydając przy tym pozwolenie czasowe na obu współwłaścicieli owego pojazdu, których dane personalne wpisane zostały w odpowiednich rubrykach druku. Zdaniem Samorządowego Kolegium prd, jak i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (jt. Dz.U. 133/02/1123 ze zm. –dalej rozporządzenie) nie regulują czynności prawnej o jaką wystąpił J.J., który we wniosku skierowanym do Urzędu Miejskiego w K. wniósł o "dopisanie do dowodu rejestracyjnego współwłaściciela. Własność tej samej rzeczy może przysługiwać kilku osobom (art. 195 kc). Przekazanie 49 % udziału we własności samochodu Ł.J. spowodowało zmianę właściciela owego samochodu. Zgodnie z art. 78 prd, właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić organ rejestrujący w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu lub zbyciu pojazdu i zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium, wskazując na art. 74 ust. 1 prd i § 13 rozporządzenia stwierdziło, że decyzja pierwszej instancji w sprawie czasowej rejestracji pojazdu wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wyłudzenia opłat za rejestrację przedmiotowego pojazdu to zgodnie z art. 75 ust. 2 prd, dowód rejestracyjny, pozwolenie czasowe, tablice rejestracyjne i nalepka kontrolna są wydawane za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, które pobiera organ dokonujący rejestracji. Obowiązek ponoszenia opłat wynika wprost z przepisów prawa i opłat tych nie ustala się w formie decyzji administracyjnej, dlatego zaskarżona decyzja w swej treści nie stanowi o wysokości opłat. Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. J.J. złożył skargę do Sądu Administracyjnego, kwestionując wydane w sprawie rozstrzygnięcie. W złożonej skardze Strona, przedstawiając pokrótce przebieg postępowania administracyjnego, powtórzyła argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo organom orzekającym w sprawie J.J. zarzucił: nie wydanie postanowienia o braku możliwości dopisania do istniejącego dowodu rejestracyjnego; nie rozpoznanie przez Samorządowe Kolegium sprawy w trybie jawnym, choć Skarżący wniósł o to. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż podniesione w skardze. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm. - dalej ppsa), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasadniczą przesłanką, dla której zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K. nie mogą ostać się w obrocie prawnym, jest istotne naruszenie przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 10 § 1 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronie postępowania możliwość czynnego udziału w każdym jego stadium. Prawem strony podlegającym szczególnej ochronie jest bowiem możliwość czynnej ochrony swojego interesu prawnego. Na organie administracji publicznej spoczywa tym samym obowiązek dbania o to, by strona w postępowaniu mogła wziąć czynny udział. W związku z powyższym organ zawiadamia wszystkie osoby będące stronami w sprawie o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa). Wskazane wyżej obowiązki organu prowadzącego postępowanie obejmują zarówno tego, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, jak i tego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (art. 28 kpa). Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy umowy darowizny (k. 2), współwłaścicielami pojazdu są J.J. i jego syn Ł.J., co mając na uwadze treść art. 28 kpa ich obu czyni stronami postępowania administracyjnego w sprawie czasowej rejestracji pojazdu. Powyższe wynika również wprost z faktu, iż wniosek z dnia 16 sierpnia 2005 r. wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie, złożony został wspólnie przez J.J. i Ł.J.. Obu Wnioskodawców Prezydent Miasta wezwał do usunięcia braków formalnych wniosku (k. 4 – 5 akt administracyjnych). Znalazło to również potwierdzenie w wydanym w trakcie postępowania pozwoleniu czasowym, w którym J.J. i Ł.J. uwzględnieni są jako współwłaściciele (k. 10 akt administracyjnych). Pomimo tego stwierdzić należy, że Ł.J. pominięty został w postępowaniu przed organem – pierwszej (w części obejmującej doręczenie decyzji) jak i drugiej instancji - w całym postępowaniu. Poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy bowiem rozumieć udział stron w całym ciągu czynności przygotowawczych tego postępowania. Absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa obejmuje zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 kpa taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 1 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 595/99, LEX nr 47888). W świetle powyższego jako realizację uprawnienia do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, spełniającą kryteria ustawowe, nie można uznać doręczenia wyłącznie Ł.J. decyzji Prezydenta Miasta K. w przedmiocie czasowej rejestracji pojazdu, której adresatem był obok Ł.J. także (k. 10) J. J. Odnosząc się z kolei do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzić należy, iż fakt złożenia odwołania wyłącznie przez J.J. nie pozbawia Ł.J. prawa uczestnictwa w toczącym się postępowaniu. Jest on bowiem nadal podmiotem prawa własności, przez co bez wątpienia jest on stroną postępowania administracyjnego (art. 28 kpa) w sprawie czasowej rejestracji pojazdu. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, niezawiniony brak udziału strony w postępowaniu stanowi jedną z podstaw wznowienia postępowania administracyjnego. Jeżeli zaś Sąd Administracyjny w toku postępowania stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, obowiązany jest do uchylenia decyzji. Jak słusznie stwierdził Sąd Najwyższy, dla uchylenia decyzji nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania ze wskazanej przyczyny następuje wyłącznie na żądanie strony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, OSNP 24/03/582). W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa orzekł, jak sentencji wyroku. Na marginesie, odnosząc się do kwestii zasadności czasowej rejestracji pojazdu stanowiącej meritum niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że czasowa rejestracja pojazdu może nastąpić z urzędu bądź na wniosek właściciela lub jednostki upoważnionej do przeprowadzania badań homologacyjnych lub jednostki badawczej producenta pojazdu, jego wyposażenia lub części (art. 74 ust. 2 prd). Czasowa rejestracja pojazdu z urzędu następuje w wypadkach, gdy zachodzi potrzeba sprawdzenia lub uzupełnienia dokumentów. Ustawa w obecnym brzmieniu, inaczej niż przed jej nowelizacją z dnia 6 września 2001 r., nie określa okoliczności uzasadniających czasową rejestrację pojazdu z urzędu, lecz uzależnia ją od złożenia wniosku o rejestrację pojazdu. Prowadzi to do konkluzji, że chodzi o czas niezbędny do sprawdzenia dokumentacji dołączonej do wniosku. Z "Instrukcji w sprawie czynności związanych z czasową rejestracją pojazdu z urzędu", stanowiącej załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. 192/03/1878) wynika, że po dokonaniu czasowej rejestracji pojazdu z urzędu, a przed wystawieniem dowodu rejestracyjnego, organ rejestrujący prowadzi postępowanie wyjaśniające dotyczące własności pojazdu i jego cech identyfikacyjnych (R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. 2 s. 486 – 487 uw. 3). Ustawa Prawo o ruchu drogowym w obecnym brzmieniu nie przewiduje możliwości dokonania czasowej rejestracji w związku z ubieganiem się na drodze sądowej o prawo własności pojazdu lub w celu usunięcia innej wady prawnej (wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 1999 r., II SA 186/99, LEX nr 46 293; z dnia 11 maja 1998 r., II SA 315/98, LEX nr 41 673; z dnia 23 lipca 1998 r., II SA 741/98, LEX nr 41 330; z dnia 11 sierpnia 1998 r., II SA 805/98, LEX nr 41 328; dnia 22 października 1998 r., II SA 1114/98, LEX nr 41 320; z dnia 27 października 1998 r., II SA 1029/98, LEX nr 41 319; z dnia 3 listopada 1998 r., II SA 1233/98, LEX nr 41 318; z dnia 6 listopada 1998 r., II SA 1033/98, LEX nr 41316; z dnia 6 listopada 1998 r., II SA 1117/98, LEX nr 41 317). Powyższe, przy bezspornym stanie prawnym rejestrowanego pojazdu ustalonego zgodnie z przedłożoną umową darowizny i braku ze strony organu administracyjnego realnej możliwości jej weryfikacji, prowadzi do konkluzji, iż organ pierwszej instancji rozważyć winien zasadność rejestracji pojazdu w przypadkach podobnych do tego jaki wystąpił w niniejszej sprawie, na podstawie art. 73 ust. 1 prd. W sprawie nie zachodziły przesłanki wydania postanowienia o braku możliwości dopisania do istniejącego dowodu rejestracyjnego, bowiem prd ani też rozporządzenie nie znają takich form działania administracji publicznej w sprawie o zarejestrowanie pojazdu. Kpa opiera się na zasadzie pisemności (art. 14 § 1 kpa) i brak było podstaw by Samorządowe Kolegium orzekało o odwołaniu na posiedzeniu jawnym – w szczególności na rozprawie (art. 89 kpa). /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak KB/