IV SA/Po 1023/19
WyrokWSA w Poznaniu2020-02-12
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Monika Świerczak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wprowadzająca zakaz lokalizacji składowisk odpadów, punktów selektywnej zbiórki odpadów i stacji przeładunkowych odpadów oraz zakazu zbierania odpadów, narusza prawo własności i swobodę działalności gospodarczej skarżących, jeśli nie została dostatecznie uzasadniona interesem publicznym?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy wprowadzająca daleko idące ograniczenia w zakresie zagospodarowania terenów, w tym zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej, wymaga szczególnego uzasadnienia interesem publicznym. Brak takiego uzasadnienia, mimo istnienia potencjalnych konfliktów z zabudową mieszkaniową, stanowi nadużycie władztwa planistycznego i prowadzi do stwierdzenia nieważności uchwały w zakwestionowanej części. Gmina nie wykazała, że interes publiczny przeważa nad prywatnym interesem skarżących, co narusza zasadę proporcjonalności i swobodę działalności gospodarczej.Stan faktyczny
Skarżący, właściciele nieruchomości, zaskarżyli uchwałę Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która zakazała lokalizacji składowisk odpadów i punktów ich zbierania. Skarżący prowadzili na tej nieruchomości działalność gospodarczą związaną z odpadami, posiadając stosowne zezwolenia. Zarzucili naruszenie przepisów prawa, w tym brak zgodności planu ze studium, naruszenie procedury planistycznej oraz przekroczenie granic władztwa planistycznego, co ogranicza ich prawo własności i swobodę działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny pierwotnie oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę oceny uzasadnienia zakazu w kontekście interesu publicznego i zasady proporcjonalności.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 6 pkt 2 w zakresie słów "oraz składowisk odpadów", § 6 pkt 2 lit. b, § 6 pkt 3 w odniesieniu do działki nr [...]; 2. W pozostałym zakresie skargę oddalił; 3. Zasądził od Gminy [...] na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. Zwrócił skarżącemu [...] Sp. z o.o. kwotę [...] zł tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. Z., [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] w rejonie ulic: [...] 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 6 pkt 2 w zakresie słów "oraz składowisk odpadów", § 6 pkt 2 lit. b, § 6 pkt 3 w odniesieniu do działki nr [...]; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. zasądza od Gminy [...] na rzecz skarżących A. Z. i [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] solidarnie kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zwraca skarżącemu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi.
Wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 1235/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. Z. i [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w sprawie uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] w rejonie ulic: [...].
Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
A. Z. i [...] Sp. z o.o. jako współwłaściciele nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] dz. ewid. [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę nr [...] Rady Gminy z dnia [...] października 2017 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] w rejonie ulic: [...] wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa:
1. art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez brak zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego;
2. art. 17 pkt 1, 9 i 11 u.p.z.p. poprzez brak ogłoszenia o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, brak wyłożenia projektu planu i brak umożliwienia zainteresowanym podmiotom zgłaszania uwag do projektu planu;
3. art. 15 ust. 1 u.p.z.p. poprzez brak zgodności planu z wynikami analizy, o której mowa w art. 32 ust. 1 u.p.z.p.;
4. art. 2, art. 20, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c., poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego i brak należytego uzasadnienia ograniczenia prawa własności oaz wolności prowadzenia działalności gospodarczej;
5. art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez ustalenie kierunków zagospodarowania przestrzennego w zaskarżonej uchwale w sposób uniemożliwiający realizację zamierzenia inwestycyjnego na podstawie ostatecznej decyzji nr [...] Starosty [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że procedurę planistyczną rozpoczęto w oparciu o uchwałę nr [...] Rady Gminy z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] w rejonie ulic: [...]. Projekt planu był wykładany jednokrotnie i nie zgłoszono do niego uwag. Uprzednio na terenie tym obowiązywał dotychczas miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] położonej pomiędzy ul. [...] i ul. [...] na podstawie uchwały Rady Gminy nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. zgodnie, z którym przeznaczeniem obszaru jest teren obiektów produkcyjnych, składów i magazynów z zabudową usługową oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów działalności gospodarczej w [...] uchwalony uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia [...] marca 1998 r. Na terenie objętym planem obowiązywało również studium przyjęte uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia [...] października 2010 r. w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]. Sporny obszar określono w nim jako teren działalności gospodarczej o profilu ogólnym: produkcyjnym, usługowym i magazynowo-składowym i o zabudowie intensywnej.
Na skutek decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2013 r. skarżąca rozpoczęła na działce nr [...] przy ulicy [...] w [...] działalność gospodarczą w zakresie zbierania i składowania odpadów, której skarżąca i Zakład są współwłaścicielami. Następnie rozpoczęła realizuje budowy budynku socjalno-warsztatowo-biurowego wraz z bazą przeładunkową dla samochodów zbierających odpady. Aktualnie realizowany jest pierwszy etap tej inwestycji polegający na budowie budynku biurowo-warsztatowo-socjalnego w oparciu o decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę wydanej na podstawie uprzednio obowiązującego planu miejscowego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia [...] czerwca 2014 r. W projekcie budowlanym wskazano, że budynek służyć ma obsłudze pojazdów przeznaczonych do wywozu odpadów i w tym celu został podzielony na pomieszczenie obsługi pojazdów (część warsztatowa) i część biurowo-socjalną. Projekt budowlany zakładał nowe zagospodarowanie terenu, poprzez wydzielenie pola dla parkingu dla pojazdów przewożących odpady i bazy przeładunkowej oraz budynku. Możliwość zbierania odpadów na terenie nieruchomości jest zatem kluczowa dla prowadzonej działalności gospodarczej, zaś wprowadzenie zakazu lokalizowania punktów zbierania odpadów jednocześnie eliminuje skarżącą z postępowań o udzielenie zamówienia publicznego w sektorze zbiórki odpadów. Powyższe wskazuje, że skarżący mają interes prawny w kwestionowaniu zaskarżonej uchwały, gdyż powoduje ona zmianę zagospodarowania przestrzennego ich nieruchomości.
Zaskarżona uchwała zakazuje obecnie lokalizacji punktów zbiórki odpadów, w tym z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (§ 6 uchwały) dopuszczonej na podstawie wcześniej obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Zaistniała sytuacja godzi zatem bezpośrednio w interesy skarżących, ich prawo własności oraz prawo do prowadzenia działalności gospodarczej.
Zarzucono również, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r., poz. 778 ze zm.), dalej "u.p.z.p." poprzez brak zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Wskazano, że zgodnie z postanowieniami studium obszar planu został określony jako teren działalności gospodarczej o profilu ogólnym: produkcyjnym, usługowym i magazynowo-składowym o zabudowie intensywnej. Na tych terenach można sytuować obiekty produkcyjne, składy, magazyny, obiekty handlowe, budynki administracyjno-biurowe, obiekty usługowe, bazy logistyczne, stacje paliw, obiekty towarzyszące wymienionym formom działalności, sieci i urządzenia techniczne, drogi, stacje energetyczne wysokich napięć. Dotychczasowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie naruszał ustaleń studium, natomiast nowy zakazuje się lokalizacji obiektów przeznaczonych do zbiórki odpadów i prowadzenia działalności w tym zakresie.
Zdaniem skarżącej organ naruszył również art. 17 pkt 1, 9 i 11 u.p.z.p. poprzez brak ogłoszenia o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, brak wyłożenia projektu planu i brak umożliwienia zainteresowanym podmiotom zgłaszania uwag do projektu planu. Skarżący nie mogli wziąć czynnego udziału w procedurze uchwalania planu, gdyż nie mieli świadomości o przygotowywanej zmianie kierunku zagospodarowania przestrzennego. W ich ocenie organ winien był bezpośrednio doręczyć im pisemne zawiadomienia, gdyż nie są mieszkańcami gminy [...]. Skarżący wskazali również na naruszenie art. 15 ust. 1 u.p.z.p. poprzez brak zgodności zaskarżonego planu z wynikami analizy, o której mowa w art. 32 ust. 1 u.p.z.p.
Wskazując zaś na naruszenie art. 2, art. 20, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c. wyjaśnili, że ma ono związek z przekroczeniem granic władztwa planistycznego i brakiem należytego uzasadnienia ograniczenia prawa własności oraz wolności prowadzenia działalności gospodarczej.
Odpowiadając na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu szczegółowo odnosząc się do wszystkich wskazanych w skardze zarzutów.
Wskazano, że zgodność zaskarżonego planu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego zarówno w części tekstowej, jak i graficznej, nie budzi wątpliwości. W Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] obszar objęty zaskarżonym planem stanowi teren działalności gospodarczej o profilu ogólnym: produkcyjnym, usługowym i magazynowo-składowym P i o zabudowie intensywnej. Z kolei przeznaczenie tego obszaru w planie to teren obiektów produkcyjnych, składów i magazynów lub zabudowy usługowej, oznaczony symbolem P/U.
Ustalając parametry miejscowego planu kierowano się potrzebami ochrony środowiska i zabudowy sąsiedniej. W § 6 zaskarżonej uchwały określono zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu: zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, w rozumieniu przepisów odrębnych, z wyłączeniem inwestycji celu publicznego; zakaz lokalizacji: krematoriów oraz składowisk odpadów, punktów selektywnej zbiórki odpadów i stacji przeładunkowych odpadów oraz punktów zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz stacji demontażu pojazdów; a także zakaz zbierania odpadów w tym: z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych), za wyjątkiem zbierania odpadów przez ich wytwórcę w miejscu ich wytwarzania. Ponadto w przypadku realizacji obiektów zamieszkania zbiorowego ustalono nakaz zachowania dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku określonych w przepisach prawa.
Wzięto pod uwagę zagospodarowanie terenów sąsiednich. Na południe od obszaru objętego zaskarżoną uchwałą, przy ul. [...] i ul. [...] usytuowana jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, a najbliżej u zbiegu ulic: [...] jest zlokalizowany budynek mieszkalny jednorodzinny na dz. nr ewid.[...] Ponadto przy ul. [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wyznaczone są oprócz terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i mieszkaniowo-usługowej tereny również P/U - tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz zabudowy usługowej.
Organ wskazał, że procedura planistyczna została przeprowadzona z zachowaniem wszelkich wymogów wynikających z art. 17 u.p.z.p.
Do sporządzenia przedmiotowego planu przystąpiono w celu wprowadzenia zakazu lokalizacji na analizowanym obszarze inwestycji związanych z prowadzeniem gospodarki odpadami. Powyższy obszar zlokalizowany jest w niewielkiej odległości od centrum wsi [...], w bezpośrednim sąsiedztwie terenów przewidzianych w studium pod zabudowę osiedleńcza mieszaną oraz w bliskim sąsiedztwie istniejącej zabudowy mieszkaniowej.
Organ odniósł się do zarzutu naruszenia władztwa planistycznego, stwierdzając że nie zostało ono naruszone przy uchwalaniu zaskarżonego planu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 1235/17 skargę oddalił niepodzielając zarzutów A. Z. i [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] października 2017 r., nr [...].
Na skutek skargi kasacyjnej A. Z. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 września 2019r., sygn. akt II OSK 2315/18, uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania kasacyjnego. NSA uznał że skarga kasacyjna okazała się zasadna choć nie wszystkie postawione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd odwoławczy nie podzielił zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 15 ust. 1, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 4 oraz art. 28 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie przez Sąd I instancji, że nie doszło do naruszenia zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pomimo braku zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. plan miejscowy uchwala rada gminy po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. Oznacza to, że pomiędzy treścią studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego a treścią uchwalonego planu miejscowego nie musi zachodzić pełna zgodność, wystarczy aby nie było sprzeczności między tymi ustaleniami.
Odnosząc się do tego zarzutu skargi kasacyjnej NSA stwierdził, że zgodnie z treścią Studium obszar działki, którego właścicielką jest skarżąca kasacyjnie został zaliczony w Studium jako teren działalności gospodarczej o profilu ogólnym: produkcyjnym, usługowym, magazynowo–składowym P, o zabudowie intensywnej. Na terenie tym można sytuować obiekty produkcyjne, składy, magazyny, obiekty handlowe, budynki administracyjno–biurowe, obiekty usługowe, bazy logistyczne, stacje paliw, obiekty towarzyszące wymienionym formom działalności, sieci i urządzenia techniczne, drogi, stacje energetyczne wysokich napięć. Określono także wysokość budynków, wskaźnik powierzchni biologiczne czynnej, pozostawiając określenie pozostałych parametrów w miejscowych planach stosowanie do profilu działalności z uwzględnieniem potrzeb ochrony środowiska i zabudowy sąsiedniej. Trafnie więc Sąd I instancji stwierdził brak sprzeczności pomiędzy treścią Studium a treścią planu miejscowego, ponieważ przeznaczenie działki skarżącej kasacyjnie odpowiada przeznaczeniu określonemu w Studium, choć nie dopuszcza ono prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie zbierania i składowania odpadów (Studium, s. 58). Choć Studium określa dość precyzyjnie co można sytuować na trenach działalności gospodarczej o profilu ogólnym o zabudowie intensywnej, to w jego charakterystyce posługuje się pojęciami "magazynowo składowy P", "magazyny", "składy" i nie charakteryzuje ich rodzaju, pozostawiając powyższe doprecyzowanie radzie gminy.
Jednakże powyższa zgodność ze studium nie przesądza o braku zasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 4 ust. 1 u.p.z.p. i art. 22 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.z.p. podstawę kształtowania polityki przestrzennej na terenie gminy stanowi ład przestrzenny i zrównoważony rozwój. W myśl art. 4 ust. 1 u.pz.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Celem uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] w rejonie ulic: [...] było wprowadzenie zakazu lokalizacji na tym obszarze zakładów zajmujących się zbieraniem, przetwarzaniem i składowaniem odpadów. Wynika to wprost z uzasadnienia do uchwały nr [...] Rady Gminy z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał oceny czy przedmiotowy plan miejscowy, wprowadzając zakaz prowadzenia określonej działalności na konkretnej nieruchomości, spełnia cele planu, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.p.z.p. Sąd I instancji nie rozważył, czy uchwalenie planu dla terenu działalności gospodarczej o profilu ogólnym: produkcyjnym, usługowym, magazynowo–składowym P, o zabudowie intensywnej, na którym wprowadzono całkowity zakaz prowadzenia działalności polegającej na zakazie lokalizacji na tym obszarze zakładów zajmujących się zbieraniem, przetwarzaniem i składowaniem obszarów nie narusza w sposób istotny zasad sporządzania planu w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 22 Konstytucji RP, to rację ma skarżąca kasacyjnie, albowiem Sąd I instancji nie dokonał wnikliwej oceny czy wprowadzony w planie zakaz lokalizacji: krematoriów oraz składowisk odpadów, punktów selektywnych zbiórki odpadów i stacji przeładunkowych odpadów, punktu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz stacji demontażu pojazdów, który dotyczy nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej spełnia przesłanki ograniczenia swobody działalności gospodarczej wynikające z art. 22, jak również przesłanki ograniczenia prawa własności. Zauważyć należy, że wprowadzenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ograniczeń swobody działalności gospodarczej jest możliwe o ile jest to uzasadnione ważnym interesem publicznym, np. ze względu na ochronę środowiska. Rozważenia więc wymaga, czy w świetle przepisów Konstytucji wprowadzenie zakazu prowadzenia tylko określonej dzielności gospodarczej na obszarach, których przeznaczenie określono zgodnie z planem jako tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów lub zabudowy usługowej jest zgodne z powołanym wyżej art. 22, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3 Konstytucji i art. 140 k.c.
Nadto NSA nie uwzględnił zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia procedury planistycznej w zakresie dotyczącym art. 17 pkt 1, 9 i 11 u.p.z.p. Skarżąca kasacyjnie naruszenia powyższych regulacji upatrywała w braku indywidualnego jej zawiadomienia o zainicjowaniu procedury pianistycznej, a tym samym pozbawienia jej możliwości zgłoszenia uwag. W tym zakresie NSA stwierdził, że powyższe przepisy nie przewidują indywidualnego zawiadamiania podmiotów zainteresowanych o toczącej się procedurze planistycznej.
Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut dotyczący naruszenia art. 4 ust. 1 i art. 14 ust. 8 u.p.z.p. oraz art. 94 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że zaskarżona uchwała Rady Gminy ma charakter generalny i abstrakcyjny, podczas gdy wyróżnia się ona cechami aktu indywidualnego i konkretnego, skierowanego wprost do skarżącej i jej inwestorów. Okoliczność, że w planie wprowadzono zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej, który jest niekorzystny dla skarżącej kasacyjnie, nie oznacza, że cała uchwała ma charakter indywidualny. Zakaz ten dotyczy bowiem wszystkich nieruchomości objętych planem.
W ocenie NSA zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 106 § 3 – 5 p.p.s.a. w zw. z art. 227 k.p.c. art. 230 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. Istotne znaczenie w sprawie ma bowiem dokonanie oceny, w oparciu o przedłożone do sprawy wszelkie materiały dowodowe, w tym materiały przedstawione przez skarżącą, czy zaskarżoną uchwała jest zgodna z prawem.
NSA wskazał, przy ponownym rozpoznaniu sprawy by Sąd mając na względzie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ocenił czy kontrolowana uchwała dotycząca miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego spełnia cele planu miejscowego, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.p.z.p. Sąd powinien dokonać także ustaleń co do istniejących uwarunkowań na terenie nieruchomości skarżącej i nieruchomości sąsiednich, a także przeprowadzić analizę zaskarżonej uchwały oraz stanowiska Rady Gminy w kontekście uzasadnienia zakazu lokalizowania krematoriów oraz składowisk odpadów, punktów selektywnych zbiórki odpadów i stacji przeładunkowych odpadów, punktu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz stacji demontażu pojazdów, mając przy tym na względzie także treść uzasadnienia do uchwały Rady Gminy z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] w rejonie ulic: [...].
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżących wnosił i wywodził, jak w skardze oraz pismach złożonych w toku sprawy i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi kasacyjnej.
Pełnomocnik skarżących na rozprawie sprecyzował zakres skargi wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości ewentualnie w zakresie § 6 pkt 2 lit. a w zakresie składowisk odpadów, lit. b w zakresie selektywnej zbiórki odpadów oraz punktu 3 tego paragrafu.
Pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po ponownym rozpoznaniu spawy, zważył co następuje.
Skarga okazała się zasadna w części.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Z przepisu tego wynika nakaz uwzględnienia przez Sąd ponownie rozpatrujący sprawę wskazań dotyczących wykładni prawa płynących z orzeczenia drugoinstancyjnego.
W pierwszej kolejności kierując się wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził dowód w dokumentów dołączonych do akt sądowych sprawy na kartach od 52 do 73 obejmujących decyzję Starosty [...] Nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku biurowo-warsztatowo-socjalnego na działce [...], projekt budowlany powyższego budynku, decyzję Starosty [...] z [...] czerwca 2013r. zezwalającej skarżącej na zbieranie odpadów, pisma z [...] i [...] czerwca 2017r., [...] lipca 2017r., [...] lutego 2017r., w sprawie wyników postępowania w trybie przetargu nieograniczonego, pisma z [...] listopada 2017r. w sprawie wyboru oferty najkorzystniejszej oraz dokumentacji fotograficznej dołączonej na kartach 164 do 166 akt sądowych.
W tym miejscu uzasadnić należy, że w drodze wyjątku określonego w art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd administracyjny może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, ale w ściśle określonych granicach (dowody z dokumentów) i pod sprecyzowanymi w tym przepisie warunkami (jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie). W postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola administracji publicznej odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. Z powyższego wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie każdy dowód może zostać dopuszczony, ale tylko taki, który odnosi się do "istotnych wątpliwości" związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Dokumenty dołączone do akt sprawy na powyższych kartach posłużyły do dalszego wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy.
Przedmiotem ponownego rozpoznania uchwała Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] października 2017 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] w rejonie ulic: [...].
Skarga została wniesiona przez osobę fizyczną oraz osobę prawną na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2017r. poz. 1875 ze zm., dalej "u.s.g.") w aktualnym brzmieniu przepisu obowiązującym także w dacie podjęcia zaskarżonej Uchwały. Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Jak wynika z cytowanego art. 101 ust. 1 u.s.g. przesłanką zaskarżenia uchwały rady gminy przez osobę zainteresowaną jest wykazanie, że jej "interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone". Nie było kwestionowane, że skarżącym przysługuje w niniejszej sprawie interes prawny do zaskarżenia przedmiotowej Uchwały, ale dla precyzji Sąd podkreśla, że interes ten przysługuje w odniesieniu do działki [...], do której skarżący posiadają prawo własności i która znajduje się na terenie objętym zaskarżoną Uchwałą.
Nadto podkreślić należy, że skarżący sprecyzowali zakres skargi wnosząc w istocie o stwierdzenie nieważności postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczących wprowadzonego zakazu lokalizacji składowisk odpadów, punktów selektywnej zbiórki odpadów i stacji przeładunkowych odpadów oraz zakazu zbierania odpadów, w tym z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej stanowiących przedmiot działalności gospodarczej skarżących.
Przechodząc do merytorycznych rozważań wskazać należy, że po rozpoznaniu skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny do ponownego rozpoznania została przekazana skarga w części dotyczącej oceny czy kontrolowana uchwała spełnia cele planu miejscowego, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.p.z.p. Pozostałe zarzuty skargi zostały przez Naczelny Sąd Administracyjny ocenione jako niezasadne, czym Sąd ponownie rozpoznający sprawę jest związany w świetle art. 190 P.p.s.a.
Z treści art. 4 ust. 1 u.p.z.p. wynika, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy ustala się cele, na jakie z woli gminy powinny być wykorzystywane tereny objęte tym planem. Ma przy tym istotne znaczenie zarówno aktualne w dacie przystępowania do procesu planowania przestrzennego zagospodarowanie danego terenu (obszaru), jak również założenia gminy co do docelowego przeznaczenia. Przeznaczenie to wiąże się z dotychczasową funkcją terenu, którą gmina zamierza zachować, względnie jest zainteresowana dokonaniem przekształceń.
W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 u.p.z.p. ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należy do zadań własnych gminy. Przepis ten wyznacza gminę jako podstawową jednostkę samorządu terytorialnego, właściwą w sprawach planowania przestrzennego. Oznacza to, że wyłącznie gmina przez swoje organy, będzie określała przeznaczenie i zasady zagospodarowania położonego na jej obszarze terenu. Realizacja zadań publicznych gminy na jej terytorium dokonywana jest między innymi w drodze uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, które jako akty prawa miejscowego, w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP, są źródłami powszechnie obowiązującego na terenie gminy prawa.
Zwrócić również należy uwagę, że planowanie przestrzenne z reguły powoduje konflikty interesów. W interesie właścicieli nieruchomości leży nieskrępowane korzystanie z nieruchomości. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mające walor norm powszechnie obowiązujących (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.), określają natomiast granice korzystania z nieruchomości i wraz z innymi przepisami prawa kształtują wykonywanie prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 u.p.z.p.).
Wobec powyższego stwierdzić należy, że z mocy przepisów obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym gmina jest uprawniona do ustalania przeznaczenia terenów pod określone funkcje, określania sposobów ich zagospodarowania i zabudowy oraz dokonuje tego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 4 ust. 1 u.p.z.p., art. 14 u.p.z.p.).
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy, ustalając przeznaczenie danego terenu w określonym zakresie, może prowadzić do ograniczeń prawa własności przez posiadających to konstytucyjnie chronione prawo (art. 21 Konstytucji RP) na objętym planem obszarze. Nie można skutecznie twierdzić, że prawa właścicielskie zostały planem miejscowym ograniczone w przypadku, gdy w planie tym dany teren przeznaczono pod takie funkcje, jakie teren pełnił przed wejściem w życie planu, a ponadto określony w planie sposób zagospodarowania i warunki zabudowy terenu pozostają bez zmian. Dopiero wówczas, gdy w tym zakresie przewidywane są zmiany, mamy do czynienia z problemem, czy i w jakim stopniu prawa właścicielskie doznają ograniczeń.
Ustalenia przeznaczenia terenu pod określone funkcje pozostaje we właściwości organów gminy. Mieści się w doktrynalnym pojęciu władztwa planistycznego gminy. Prawnie wadliwymi ustaleniami planu będą zatem nie tylko te, które naruszają przepisy prawa, ale także te które będą wynikiem nadużycia przysługujących gminie uprawnień. To zaś oznacza, że każda ingerencja w sposób wykonywania prawa własności będzie musiała mieścić się w granicach wyznaczonych interesem publicznym.
Kierując się wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonymi w wyroku z 26 września 2019r. zobowiązującymi Sąd do dokonania ustaleń co do istniejących uwarunkowań na terenie nieruchomości skarżących i nieruchomości sąsiednich, wskazać należy, że na terenie objętym zaskarżonym planem miejscowym przed podjęciem Uchwały z 26 października 2017r. obowiązywała uchwała Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] czerwca 2014r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] położonej pomiędzy ul. [...] i ul. [...].
Co istotne z postanowień uchwały z [...] czerwca 2014r. wynika, że określono w nim przeznaczenie oznaczone symbolem P/U - tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów z zabudową usługową (§ 5 pkt 1 lit a tej uchwały). W zakresie zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu gmina dla terenu P/U ustaliła lokalizacje – obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz obiektów im towarzyszących, - dopuszcza się lokalizację budynków administracyjno-biurowych, obiektów usługowych z wyłączeniem budynków handlu detalicznego (§ 10 pkt 1 lit a tiret pierwsze i drugie uchwały z [...] czerwca 2014r.).
Podkreślić należy, że uchwała z [...] czerwca 2014r. obowiązuje nadal na terenach otaczających teren objęty zaskarżonym planem, regulując przeznaczenie i sposób zagospodarowania objętych nim terenów.
Gmina przystępując do sporządzenia zaskarżonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - rozpoczynając procedurę planistyczną uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] listopada 2016r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego panu zagospodarowania przestrzennego części ulic: [...] - wskazała w analizie zasadności przystąpienia z [...] listopada 2016r., że do sporządzenia przedmiotowego planu przystępuje się w celu wprowadzenia zakazu lokalizacji na analizowanym obszarze inwestycji związanych z prowadzeniem gospodarki odpadami. Podano, że powyższy obszar zlokalizowany jest w niewielkiej odległości od centrum wsi [...], w bezpośrednim sąsiedztwie terenów przewidzianych w studium pod zabudowę osiedleńczą mieszaną oraz w bliskim sąsiedztwie istniejącej zabudowy mieszkaniowej. Inwestycje związane z prowadzeniem gospodarki odpadami winny być realizowane poza zlokalizowaniem pobliżu terenów zabudowy mieszkaniowej oraz poza centrum wsi.
Wynika jasno z uzasadnienia uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego z 2016r., że przesłanką uchwalenia zaskarżonego planu było tylko i wyłącznie wprowadzenie zakazu lokalizacji inwestycji związanych z prowadzeniem gospodarki odpadami.
Wobec powyższego wprowadzenie tego daleko idącego ograniczenia w zakresie zagospodarowania terenów prowadzącego do zakazu lokalizacji określonego rodzaju przeznaczenia terenów nie może być dowolne i uznaniowe. Wymaga szczególnej wnikliwości, przytoczenia przyczyn wprowadzenia tego zakazu, motywów jakimi kierował się organ uchwałodawczy i szczególnego uzasadnienia przyjętych rozwiązań planistycznych. Przyjąć należy, że w zaskarżonej uchwale organ kierował się zasadami ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu wynikającymi z art. 71 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017r., poz. 519 ze zm. w brzmieniu z dnia podjęcia Uchwały).
W ocenie Sądu uzasadnienie wprowadzenia zakazu określonej lokalizacji nie było dostatecznie umotywowane, nie wskazano na tyle doniosłych argumentów, które pozwoliłyby na zaakceptowanie wprowadzanego zakazu w świetle zasad sporządzenia planu. Powołanie się przez organ jedynie na niewielką odległość od centrum wsi, bliskie sąsiedztwo istniejącej zabudowy mieszkaniowej, posługując się przy tym pojęciami nieostrymi, nie pozwala na zaakceptowanie takich motywów zakazu lokalizacji określonej działalności.
W świetle zgromadzonej dokumentacji planistycznej i zawartej w niej treści Sądowi nie udało się doszukać na tyle istotnych argumentów, które pozwoliłyby na zaakceptowanie wprowadzanego zakazu, który należy uzasadniać interesem publicznym.
Obszar objęty zaskarżonym planem poza nieruchomością skarżących, gdzie znajduje się zabudowa związana ze składem odpadów, ich segregacją i utylizacją stanowi tereny częściowo zurbanizowane. W zachodniej części teren użytkowany jest rolniczo. W sąsiedztwie występują tereny zurbanizowane o charakterze magazynowo-produkcyjny i mieszkalnym oraz tereny rolnicze. Najbliższa terenowi zaskarżonego planu zabudowa mieszkaniowa, posadowiona na działce nr [...], znajduje się na terenie oznaczonym w planie z 2014r. jako P/U - tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów z zabudową usługową. Teren objęty zaskarżonym planem oddzielony ul. [...] sąsiaduje z terenami osiedleńczymi i zabudową mieszkaniową. Przy tym działka skarżących nr [...] położona jest w najbardziej oddalonej od zabudowy mieszkaniowej części terenu objętego zaskarżonym planem. Przez obszar objęty planem, także działkę skarżących przebiega linia elektroenergetyczna wysokich napięć.
Zebrane w toku postępowania planistycznego opinie i uzgodnienia organów współdziałających, w szczególności Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Państwowego w [...], Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w [...] z [...] czerwca 2017r., poza wyrażeniem opinii pozytywnej, również także nie dostarczyły w istocie żadnej argumentacji wskazującej na zasadność wprowadzenia przez gminę kwestionowanego zakazu lokalizacji składowisk odpadów.
Prognoza oddziaływania na środowisko dotycząca projektu miejscowego planu z lipca 2017r., wyłożona do publicznego wglądu, wskazuje, że klimat akustyczny obszaru objętego zaskarżonym planem kształtuje przede wszystkim komunikacja drogowa, w szczególności oddalona o 500 m autostrada [...].
Odnośnie postanowienia zakazującego lokalizacji zakładów zajmujących się zbieraniem, przetwarzaniem i składowaniem odpadów wskazano jedynie, że zakaz ten będzie sprzyjał ochronie środowiska, w tym wód i gleb. Przy czym wskazano, że z uwagi na istniejące zagospodarowanie obszarów opracowania, stopień zurbanizowania, środowisko przyrodnicze na tym terenie projektu planu ulega już oddziaływaniom na poszczególne komponenty środowiska, postanowienia planu nie wpłyną znacząco na środowisko, ponieważ zasadniczo stanowią podtrzymanie dotychczasowych sposobów użytkowania.
Z powyższego wynika, zatem że kwestionowany zakaz lokalizacji składowisk odpadów, segregacji i ich przetwórstwa nie wpłynie w sposób istotny i znaczący na poprawę walorów środowiskowych, w tym klimat akustyczny, a to właśnie szeroko opisana poprawa walorów środowiskowych powinna stanowić zasadniczą argumentację za wprowadzeniem kwestionowanego zakazu. W prognozie oddziaływania na środowisko wskazano wręcz, że realizacja ustaleń planu może spowodować zwiększoną emisją zanieczyszczeń do atmosfery, w związku z nową zabudową produkcyjną, usługową (str. 19 Prognozy). Zakaz lokalizacji składów odpadów nie przyczyni się zatem w istotny sposób do ochrony walorów środowiskowych terenu objętego planem, w tym ograniczenia niekorzystnego oddziaływania na ludzi.
Przeprowadzona procedura planistyczna doprowadziła gminę do uchwalenia [...] października 2017r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakwestionowanym kształcie, w szczególności w zakresie postanowień § 6 Uchwały. W § 6 Uchwały w zakresie zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu ustalono:
1) zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, w rozumieniu przepisów odrębnych, z wyłączeniem inwestycji celu publicznego;
2) zakaz lokalizacji:
a. krematoriów oraz składowisk odpadów,
b. punktów selektywnej zbiórki odpadów i stacji przeładunkowych odpadów,
c. punktów zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji demontażu pojazdów;
3) zakaz zbierania odpadów w tym: z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemie z terenów zanieczyszczonych) z wyjątkiem zbierania odpadów przez ich wytwórcę w miejscu ich wytwarzania.
Natomiast w uzasadnieniu Uchwały gmina wskazała, że opracowanie nowego miejscowego planu miało na celu korektę dotychczasowych zapisów dotyczących zasad zagospodarowania terenu, o wprowadzenie zakazu lokalizacji na tym obszarze zakładów zajmujących się zbieraniem, przetwarzaniem i składowaniem odpadów. Wskazano jeszcze tylko, że wyważone zostały interesy wszystkich stron oraz kierowano się wymogiem proporcjonalności, zwanym też zakazem nadmiernej ingerencji.
Przy czym twierdzenia te nie zostały wypełnione konkretną argumentacją odnoszącą się także do sytuacji prawnej skarżących. Z treści uzasadnienia nie wynika już, jak to miało miejsce w przypadku uzasadnienia uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, że zakaz związany jest z ochroną znajdujących się w niedalekiej odległości terenów osadniczych i mieszkaniowych oraz bliskość centrum wsi.
Treść zaskarżonej Uchwały, jej uzasadnienia oraz materiałów planistycznych zgromadzonych w sprawie nie potwierdziła tezy, że organ planistyczny we właściwy sposób uzasadnił pierwszeństwo interesu publicznego, rozumianego zgodnie z art. 71 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, jako realizacja zasady zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska, który to interes wymagał szczególnej ochrony przed interesem skarżących.
Słusznie zatem wskazywali skarżący, że wprawdzie Radzie Gminy przysługuje kompetencja do ustalenia przeznaczenia i zagospodarowania przestrzennego terenów objętych miejscowym planem, lecz nie jest ona dowolna i nieograniczona. Ingerencja gminy wymaga dla swej legalności i oceny że mieści się w granicach prawa, bezwzględnego wykazania, że gmina tego władztwa nie nadużyła, a dokonać tego powinna poprzez przedstawienie przesłanek, jakim kierowała się przyjmując określone rozwiązania planistyczne, wpływające na sposób wykonania prawa własności, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło. Uzasadnienie Uchwały oraz materiały planistyczne, a także treść odpowiedzi na skargę, którą Sąd także uwzględnia, dla oceny prawidłowości przyjętych rozwiązań, nie przekonują, że gmina dołożyła wszelkiej staranności w przestrzeganiu zasad obowiązujących przy podejmowaniu działań planistycznych. Wprowadzenie kwestionowanego zakazu prowadzącego do ograniczenia w zakresie wykonywania prawa własności skarżących nie zostało dostatecznie wyjaśnione, gmina nie wyjaśniła przesłanek, którymi kierowała się wprowadzając zakaz lokalizacji, poprzestając na stwierdzeniu, że zamiarem była tylko korekta dotychczasowych postanowień planu celem wprowadzenia przedmiotowego zakazu. Brak także rozważań organu co do innych wariantów zrealizowania zamierzenia planistycznego.
Wobec powyższego nie sposób też przyjąć, że samo sąsiedztwo w niewielkiej odległości od centrum wsi, gdy w istocie nieruchomość skarżących nie graniczy bezpośrednio z zabudową osiedleńczą i mieszkaniową, jest wystarczającą okolicznością dla ingerencji w prawo własności w postaci zakazu wykonywania tego prawa w określonym zakresie, prowadzącym w istocie do zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej skarżących. Gmina ma prawo do wprowadzania na jej obszarze określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności poprzez ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu, oczywiście pod warunkiem, że ograniczenia te gmina wprowadza w odpowiedniej proporcji do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego (wyr. NSA z 05 lipca 2005r., sygn. akt OSK 1456/04, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tymczasem w niniejszej sprawie gmina nie uzewnętrzniła w jaki sposób przeanalizowała zachowanie wymogu proporcjonalności wynikającego z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP miedzy interesem publicznym, a prywatnym interesem skarżących.
Uwzględnić bowiem należy, że w świetle przepisów art. 41 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 48 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 2010r. o odpadach (Dz.U. z 2013r., poz. 21 w brzmieniu na dzień wydania decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2013r.) skarżący korzystają z czasowego zezwolenia na zbieranie odpadów na terenie zakładu zlokalizowanego w [...] na działce nr [...] na warunkach wskazanych w tej decyzji. Podkreślić należy, że z treści decyzji wynika, że będzie ona obowiązywała do [...] czerwca 2023r.
Nadto zwrócić należy uwagę, jak to podkreślali skarżący, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r., poz. 1592) posiadacze odpadów, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej tj. przed 5 września 2018 r. uzyskali zezwolenie na zbieranie odpadów, zezwolenie na przetwarzanie odpadów, zezwolenie na zbieranie i przetwarzanie odpadów albo pozwolenie na wytwarzanie odpadów uwzględniające zbieranie lub przetwarzanie odpadów zobowiązani są w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej tj. do dnia 05 września 2019 r. złożyć wniosek o zmianę posiadanej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 8 ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, jeżeli właściwy organ odmówi zmiany decyzji, ze względu na istnienie przesłanek uzasadniających odmowę wydania decyzji wymienionych w art. 46 ust. 1 -1 f ustawy o odpadach, właściwy organ cofa decyzję, której dotyczył wniosek o zmianę. Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpadach właściwy organ odmawia wydania zezwolenia na zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów w przypadku, gdy zamierzony sposób gospodarowania odpadami jest niezgodny z przepisami prawa, w tym postanowień aktu prawa miejscowego. Cofnięcie decyzji dotyczącej zbierania lub przetwarzania odpadów implikować będzie zakaz uzyskania nowego zezwolenia przez kolejne 10 lat. Zgodnie bowiem z art. 47 ust. 7 ustawy o odpadach, nie wydaje się zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, jeśli wniosek dotyczy uprawnień wnioskodawcy objętych decyzją o cofnięciu zezwolenia, a nie minęło 10 lat od dnia, gdy decyzja o cofnięciu zezwolenia stała się ostateczna.
Przychylić, zatem należy się do stanowiska skarżących, że zaskarżony plan miejscowy wprowadzając zakaz składowisk odpadów, selektywnej zbiórki i przeładunku odpadów wprost oddziałuje na prawo własności nieruchomości skarżących bowiem wprowadza zakaz jej wykorzystania w sposób, na który nieruchomość była wykorzystywana, prowadząc w istocie do zaprzestania tego rodzaju aktywności.
Gmina nie wyjaśniła w sposób przekonujący, że interes publiczny, którego gmina nie zindywidualizowała był na tyle istotny i doniosły, że wymagał rezygnacji przez skarżących z wykonywania prawa własności działki [...] w taki sposób, jak to czynią obecnie, prowadząc do zaprzestania działalności gospodarczej określonego rodzaju, co w konsekwencji zmuszałoby przynajmniej do zmiany profilu prowadzonej aktywności gospodarczej. Przy czym nie można pominąć, że skarżący poczynili istotne nakłady inwestycyjne na nieruchomości w postaci wybudowania budynku na potrzeby składowania, segregowania i przeładunku odpadów.
Gmina w istocie nie wyważyła interesów publicznego i prywatnego, przeciwstawiając zakazowi bliskie sąsiedztwo z terenami mieszkaniowymi, skoro z treści decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów z [...] czerwca 2013r. wynika, że uciążliwość prowadzonej działalności związanej ze zbieraniem odpadów nie może wykraczać poza granice terenu działki nr [...], do której skarżący posiadają tytuł prawny, a wszelkie działania związane z gospodarowaniem odpadami będą prowadzone z zachowaniem obowiązujących przepisów bhp, bezpieczeństwa pożarowego oraz przepisów ochrony środowiska. Skarżący zobowiązani są zatem prowadzić działalność w sposób, która nie będzie oddziaływać na tereny bezpośrednio sąsiadujące, a tym bardzie na położone dalej tereny przeznaczone pod mieszkalnictwo.
Podkreślić należy, że oczywiście zaskarżony plan nadal przewiduje wykorzystanie terenu objętego planem w sposób określony w § 4 pkt 1 Uchwały, jako teren obiektów produkcyjnych, składów i magazynów lub zabudowy usługowej, zatem co do zasady na przedmiotowym terenie nie zakazano prowadzenia działalności gospodarczej. Jednak wprowadzony zakaz lokalizacji określonego przedsięwzięcia wpływa w sferę wykonywania tego prawa, zatem tego rodzaju ingerencja gminy wymaga uzasadniania nadania pierwszeństwa interesowi publicznemu. Tymczasem w przedmiotowej sprawie tego zabrakło, uzasadnienie przyjętych rozwiązań planistycznych okazało się niewystarczające by zaskarżone postanowienia pozostawić w obrocie prawnym.
Wskazać także należy, że kwestionowana zmiana przeznaczenie terenu poprzez wprowadzenie zakazu określonego rodzaju działalności niedostatecznie uzasadniająca wyższość interesu publicznego narusza Konstytucyjną i ustawową zasadę swobody działalności gospodarczej - art. 20 i 22 Konstytucji w zw. z art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. 2017r., poz. 2168 ze zm. obowiązującej w dniu podjęcia Uchwały). Także z przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa.
Skoro z okoliczności sprawy wynika, że ograniczenie w zakresie wykonywania działalności nie zostało uzasadnione w wystarczający sposób, z zachowaniem zasad sporządzania planu, z uwzględnieniem zasady proporcjonalności oraz w ramach tzw. "władztwa planistycznego" to stwierdzić należy nieważność Uchwały w części obejmującej § 6 pkt 2 w zakresie słów "oraz składowisk odpadów", § 6 pkt 2 lit. b, § 6 pkt 3 w odniesieniu do działki nr [...]. Jak wskazano powyższej, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. ze skargi podmiotów prywatnych na plan miejscowy w zakresie ich interesu prawnego, można oceniać postanowienia planu jedynie w odniesieniu do działki znajdującej się we własności skarżących objętej miejscowym planem zagospodarowania terenu. Na podstawie art. 147 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
W sytuacji, gdy dochodzi do nadużycia granic władztwa planistycznego (gdy w sposób nieuzasadniony przedkładany jest interes publiczny nad prywatny wynikający z prawa własności), ustalenia planu podlegają eliminacji z obrotu prawnego (wyr. WSA w Białymstoku z 10 listopada 2016r., sygn. akt II SA/Bk 560/16, dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Samodzielność gminy i możliwość ingerencji w prawa prywatne powinna odbywać się w granicach określonych prawem, nie powinna prowadzić do arbitralnego zarządzania prawem tych podmiotów, co nastąpiło w niniejszej sprawie.
Z uwagi na okoliczność, że skarżący złożyli wniosek ewentualny o stwierdzenie nieważności Uchwały w całości lub z zakresie § 6 dotyczącej składowisk odpadów oraz selektywnej zbiórki odpadów, to w pozostałej części skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 P.p.s.a., obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżących solidarnie kosztów w łącznej wysokości [...] zł., w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł, wynagrodzenia pełnomocnika w kwoce [...]zł, równoważnego minimalnej stawce za czynności radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz opłaty skarbowej [...] zł od pełnomocnictwa, jak Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku.
Na podstawie art. 225 P.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącemu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę [...]zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. Skarżący są bowiem współwłaścicielami nieruchomości, której dotyczy przedmiotowe postępowanie, zatem ich prawa i obowiązki są wspólne, co uzasadniało pobranie jednego wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie solidarnie zgodnie z art. 202 § 2 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 4 wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło