IV SA/Po 1039/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi D. T.-G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]października 2009 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/M.Dybowski Pismem z dnia [...] marca 2009 r. Prokurator Rejonowy w Ch. złożył wniosek do Starosty Powiatowego w Ch. o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania D. T. – G., posiadającej prawo jazdy kat. B, na badanie lekarskie w celu stwierdzenia, czy zachodzą przeciwwskazania zdrowotne do kierowania przez wyżej wskazaną pojazdami mechanicznymi w związku z nasuwającymi się zastrzeżeniami co do stanu jej zdrowia. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Prokuratura Rejonowa w Ch. nadzorowała dochodzenie w sprawie Ds. [...] przeciwko D. T. – G. o przestępstwo z art. 207 § 1 kk. W toku dochodzenia, z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do poczytalności, poddano D. T. – G. jednorazowemu badaniu psychiatrycznemu, po przeprowadzeniu którego biegli nie stwierdzili u D. T. – G. upośledzenia umysłowego, rozpoznali natomiast u w/w chorobę psychiczną, schizofrenię paranoidalną z defektem. D. T. – G. miała zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu jak i pokierowania swoim postępowaniem z powodu psychozy - w rozumieniu art. 31 § 1 kk. Według biegłych w obecnym czasie prowadzonego postępowania procesowego podejrzana ma zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu jak i do pokierowania swoim postępowaniem. Nie może brać udziału w czynnościach procesowych. Ze względu na aktualny stan psychiczny wymaga ona podjęcia leczenia w warunkach zamkniętego oddziału psychiatrycznego celem prowadzenia leczenia, aby zapobiec ponownemu popełnieniu czynu zabronionego, a następnie systematycznego leczenia. Istnieje więc wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przez D.T. – G. czynu zabronionego w związku ze stwierdzoną chorobą. Powyższe okoliczności uzasadniają przyjęcie, iż zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż stan zdrowia D. T. – G. - choroba psychiczna -schizofrenia z defektem mogą w przypadku uczestnictwa w/w w ruchu drogowym stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa zarówno dla niej samej jak i innych uczestników ruchu drogowego. Decyzją nr: [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Starosta Ch. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej Kpa) i § 2 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz. U. z 2004 r. nr 2, poz. 15 ) skierował D. T. – G. na badania lekarskie. W uzasadnieniu organ wskazał m. in., że Prokuratura Rejonowa w Ch. nadzorowała dochodzenie w sprawie Ds. [...] przeciwko D. T. – G. o przestępstwo z art. 207 § 1 kk. W toku dochodzenia, z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do poczytalności, poddano D. T. – G. jednorazowemu badaniu psychiatrycznemu, po przeprowadzeniu którego biegli rozpoznali u D. T. – G. chorobę psychiczną, schizofrenię paranoidalną z defektem. D. T. – G. miała zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu jak i pokierowania swoim postępowaniem z powodu psychozy - w rozumieniu art. 31 § 1 kk. Według biegłych w czasie prowadzonego postępowania karnego D. T. – G. ma zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu jak i do pokierowania swoim postępowaniem. W trakcie prowadzonego postępowania D. T. – G. wskazała, że nie zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na badania lekarskie. Zaprzeczyła, aby kiedykolwiek popełniła przestępstwo. Jej zdaniem nie wymaga podjęcia leczenia w warunkach zamkniętego zakładu psychiatrycznego, ponieważ jej aktualny stan psychiczny jest prawidłowy z uwagi na to, że leczy się systematycznie. Zdaniem organu zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Starosta w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia może kierowcę skierować na badania lekarskie. Biorąc pod uwagę chorobę D. T. – G. skierowanie jej na badania jest konieczne i uzasadnione. Organ podał także, że na badanie należy się zgłosić w terminie 30 dni od uprawomocnienia się decyzji do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Ośrodek w P.. W zakreślonym terminie D. T. – G. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem jej zdaniem nie ma żadnych podstaw do jej kierowania na badania lekarskie. Ponadto odwołująca podała, że postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w Ch. w sprawie [...] nie zostało zakończone. W sprawie tej jednak uzyskano inną opinię sądowo-psychiatryczną dr nauk medycznych R.L. i dr nauk medycznych J. W. - biegłych lekarzy psychiatrów z B.. Opinia datowana jest na [...] maja 2009 roku. Opinia ta zaprzecza ustaleniom poczynionym przez dotychczasowych biegłych, na których powołuje się Prokuratura Rejonowa w Ch.. Wbrew twierdzeniu Prokuratury i zgodnie z wnioskami biegłych z B. u odwołującej nie stwierdza się upośledzenia umysłowego. Schizofrenia jest w okresie remisji. Odwołująca może brać udział w czynnościach procesowych, uczestniczyć w rozprawach. Wymaga jedynie kontynuacji systematycznego leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego. Z powyższego wynika, iż informacje powzięte przez Starostę o stanie zdrowia odwołującej nie są wiarygodne. Starosta winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i przedsięwziąć wszelkie dopuszczalne prawem kroki przy wykorzystaniu odpowiednich środków dowodowych (wyrok WSA z 20 lutego 2008r. II SA/Sz 1018/2007). Aby organ mógł skierować konkretną osobę na badania lekarskie, po pierwsze musi istnieć przesłanka materialano-prawna w postaci "nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia", a po drugie zastrzeżenia co do stanu zdrowia muszą być potwierdzone w wyniku przeprowadzonego postępowania na skutek wiarygodnej informacji. Podkreślić przy tym należy, iż podstawa decyzji skierowania na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie sprawności prowadzącego pojazdem ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2008 r. VI DA/Wa/2066/2007). Warunkiem zezwalającym na zastosowanie trybu przewidzianego w § 2 rozporządzenia jest uzyskanie przez organ rzetelnych, zgodnych z prawdą informacji dotyczących stanu zdrowia osoby, która ma być poddana badaniom ( wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 lipca 2008 roku, III SA/Łd 114/2008). W obliczu powyższego stwierdzić należy, że Starosta Ch. nie ustalił i ostatecznie nie rozstrzygnął, czy posiadane informacje można uznać na tyle wiarygodne, aby skierować na badania lekarskie odwołującą się, która legitymuje się uprawnieniami do kierowania pojazdów już od 1975 roku. Starosta Ch. oparł się o przesłanki jedynie naprowadzone przez Prokuraturę, które w żadnym razie z dużą dozą prawdopodobieństwa nie wskazują na zmniejszenie się sprawności odwołującej ( zdewaluowała się poprzednia opinia biegłych lekarzy psychiatrów). Ponadto - Starosta Ch. nie uzyskał i nie dysponuje zgodnymi z prawdą informacjami dotyczącymi aktualnego stanu zdrowia odwołującej. Dlatego odwołanie niniejsze jest zasadne i konieczne. Decyzja winna ulec uchyleniu. Decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. ( dalej SKO ) działając na podstawie art. 38 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm. ) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją Starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku Prokuratora Rejonowego w Ch. o wszczęcie postępowania administracyjnego wynika, że wszczęto dochodzenie w sprawie nr [...] przeciwko D. T. – G., podejrzanej o przestępstwo z art. 207 § 1 kk. W toku postępowania poddano D. T. – G. badaniu psychiatrycznemu, po przeprowadzeniu którego stwierdzono u niej chorobę psychiczną- schizofrenię paranoidalną z defektem. W ocenie Kolegium, w toku postępowania przed organem pierwszej instancji wykazano istnienie przesłanek wskazanych w powołanym wyżej art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, albowiem stwierdzona przez biegłych u D. T. - G. choroba psychiczna uzasadnia podejrzenie istnienia zastrzeżeń co do jej stanu zdrowia, wskazujących na przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem. Okoliczność, że w kolejnej opinii, na którą powołuje się D. T. - G. w odwołaniu (a której udostępnienia organowi odmówił Sąd Rejonowy w Ch.), biegli sądowi stwierdzili, że schizofrenia jest w okresie remisji, nie niweczy istnienia zastrzeżeń organu co do stanu zdrowia D. T. – G.. Okoliczność ta będzie natomiast mogła być wzięta pod uwagę podczas przeprowadzenia badania lekarskiego przez uprawnionego lekarza, który w oparciu o posiadaną wiedzę fachową oceni, czy choroba D. T. – G., w jej aktualnym stadium, stanowi przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędne zastosowanie tych przepisów, a zwłaszcza poprzez przyjęcie, że zachodzą podstawy, które uzasadniają podejrzenie istnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącej D. T.- G., wskazujące na przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniosła m. in., że nie zachodzą warunki do przeprowadzenia badania lekarskiego skarżącej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Stan zdrowia skarżącej bowiem nie nasuwa jakichkolwiek zastrzeżeń. Nie jest aktualna okoliczność, na którą powołuje się organ pozwany, a mianowicie, że w toku postępowania karnego w sprawie Prokuratury Rejonowej w Ch. [...] poddano skarżącą badaniu psychiatrycznemu, po przeprowadzeniu którego stwierdzono u niej chorobę psychiczną - schizofrenię paranoidalną z defektem. Należy zauważyć, że w trakcie tego postępowania uzyskano opinię sądowo-psychiatryczną, z której wynika, że u skarżącej nie stwierdza się upośledzenia umysłowego, choroba psychiczna - schizofrenia z defektem jest aktualnie w okresie remisji, w obecnym czasie może skarżąca brać udział w czynnościach procesowych i uczestniczyć w rozprawach sądowych, a ze względu na aktualny stan psychiczny wymaga ona jedynie kontynuacji systematycznego leczenia w warunkach Poradni Zdrowia Psychicznego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, iż w sprawie bezsprzecznie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zarówno bowiem dołączona do wniosku prokuratora opinia lekarzy biegłych z zakresu psychiatrii, stwierdzająca u D. T. – G. schizofrenię paranoidalną z defektem, jak też informacja o leczeniu psychiatrycznym, mają charakter wiarygodnej informacji, uzasadniającej przeprowadzenie badania na okoliczność istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W opinii SKO zebrany materiał uprawdopodobnia istnienie u D. T.-G. stanu zdrowia wpływającego na jej zdolność psychofizyczną. W piśmiennictwie administracyjnym przyjmuje się, że zagrożenie dla ruchu może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, a nawet cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę, (por. R.A. Stefański - Prawo o ruchu drogowym, Komentarz. Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II). W tej sytuacji bardzo istotną rzeczą jest poddanie badaniom osoby, wobec której nasuwają się zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów. Nie ulega przecież wątpliwości, iż kondycja zdrowotna osoby uprawnionej do kierowania pojazdami może ulec pogorszeniu. Warto przy tym zaznaczyć, iż termin "zdrowie psychiczne", rozumiany jako część ogólnego pojęcia "zdrowie", odnosi się do dobrego samopoczucia psychicznego i emocjonalnego. Zdrowie psychiczne definiuje się jako zdolność każdego człowieka do normalnego rozwoju i funkcjonowania umysłowego. Czyli zdrowym psychicznie jest człowiek, u którego praca mózgu, układu nerwowego, układu narządów zmysłów i układu hormonalnego nie jest zaburzona, tak że może sprostać wymogom życia codziennego, a jego zachowania są podobne do większości ludzi, których nazywamy normalnymi. Podkreśla się przy tym, iż brak rozpoznanej choroby psychicznej nie musi oznaczać zdrowia psychicznego (por. Encyklopedia PWN 1998 r. Warszawa). Ponieważ jednym z wymogów życia codziennego jest prowadzenie pojazdów mechanicznych w sposób niezagrażający bezpieczeństwu w ruchu, to nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje i poradzić sobie z wieloma stresującymi sytuacjami, z którymi styka się na drodze. Nie ma przy tym znaczenia, czy pojawiające się na tym tle ewentualne dysfunkcje mają postać choroby, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem go dyskwalifikującym, dlatego w opinii Kolegium uzasadnione było skierowanie D. T. – G. na badania lekarskie. W prowadzonym postępowaniu podkreślić należy, iż to, czy i w jakim stopniu stwierdzone u skarżącej zaburzenia mogą wpływać na jej zdolność kierowania pojazdami będzie dopiero przedmiotem badania przez lekarzy specjalistów, do których - mocą decyzji Starosty Ch. z dnia [...] sierpnia 2009 r. - otrzymała skierowanie. Na rozprawie w dniu 15 kwietnia pełnomocnik skarżącej złożył do akt opinię sądowo-psychiatryczną z dnia [...] kwietnia 2010r. sporządzoną na potrzeby prowadzonego postępowania karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował normy prawne. Nie mogą zatem rozstrzygać spraw w oparciu o zasady współżycia społecznego ani zasady słuszności. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, rozstrzygając sprawę dotyczącą skierowania D. T. – G. posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B na badania lekarskie, zarówno organ I jak i II instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego. Na wstępie Sąd wskazuje, że w pełni popiera ustalenia faktyczne organów i czyni je częścią niniejszego uzasadnienia. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908). W art. 122 w/w ustawy prawodawca określił przesłanki skierowania na badania lekarskie kierowcy w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W świetle art. 122 ust. 1 pkt 4 powyższego przepisu, jedną z nich mogą stanowić "nasuwające się zastrzeżenia" co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Przepisy powołanej ustawy nie precyzują, o jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia chodzi, ani bliżej ich nie definiują. Jednak w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania (Dz. U. Nr 2, poz. 15), wydanym w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym, określono sytuacje uprawniające Starostę do skierowania kierowców na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. W § 2 ust. 5 w/w rozporządzenia wskazano, że Starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w jej stanie zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z przedstawionych regulacji jednoznacznie wynika, że wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy stanowią przesłankę skierowania go na badania lekarskie, ale tylko wtedy, gdy po pierwsze: pochodzą z miarodajnego źródła, a po drugie: mogą świadczyć o przeciwwskazaniach zdrowotnych do kierowania pojazdami. W niniejszej sprawie SKO utrzymując w mocy decyzję kierującą G. T. – G. na badania lekarskie wyjaśniło, że podobnie jak organ I instancji, powzięło wątpliwość co do stanu zdrowia skarżącej w związku z treścią opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej przez biegłych psychiatrów na potrzeby prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w Ch. postępowania przygotowawczego w sprawie o sygn. [...] W ocenie Sądu w toku postępowania zebrano wystarczający materiał dowodowy, który pozwalał na dokonanie oceny zasadności przeprowadzenia badań lekarskich skarżącej celem stwierdzenia istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Ze znajdujących się w aktach opinii sądowo-psychiatrycznych z dnia [...] lutego 2009 r., [...] maja 2009r., [...] marca 2010r. i [...]kwietnia 2010 r. (karta 3 akt administracyjnych) wynika, że u G. T. – G. stwierdzono chorobę psychiczną-schizofrenię z defektem. W opisie stanu psychicznego nawet w ostatniej ze wskazanych opinii podano, iż " W wyniku długo trwającego procesu chorobowego, w znacznym okresie czasu nie leczonego u badanej rozwija się defekt psychotyczny. Jest to deficyt pewnych funkcji psychicznych manifestujący się głównie klinicznie znacznym ubytkiem zdolności do współżycia i współdziałania z ludźmi. Występuje zubożenie uczuciowości wyższej, spłycenie afektu, osłabienie woli, zubożenie ilościowe i jakościowe wypowiedzi. Zubożenie to występuje we wszystkich kierunkach życia psychicznego - woli, afektu, napędu, osobowości. Prowadzi to do zmniejszenia kontroli intelektualnej. Jak wynika z przedstawionej dokumentacji medycznej badana obecnie kontynuuje systematycznie zalecone leczenie psychiatryczne, zażywa lekarstwa typowe w tym przypadku rozpoznania. Spowodowało to znaczną poprawę w zakresie stanu psychicznego, ustąpienie cech ostrej psychozy w postaci objawów pozytywnych, wytwórczych - urojeń i omamów oraz znaczne wyłagodzenie i zmniejszenie kliniczne objawów negatywnych schizofrenii - defektu psychotycznego. Aktualny stan psychiczny wskazuje na wystąpienie u badanej okresu remisji". W ocenie Sądu, informacje zawarte w powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokumentach, co znalazło potwierdzenie w dalszych opiniach, mogły w organach wzbudzić uzasadnioną wątpliwość co do stanu zdrowia skarżącej w kontekście korzystania przezeń z uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, gdyż z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują one na mogące występować przeciwwskazania zdrowotne co do dalszego jej udziału w ruchu drogowym w charakterze kierującej pojazdem. Zdiagnozowana u skarżącej przez lekarzy psychiatrów choroba psychiczna - schizofrenia z defektem może mieć wpływ na zachowanie się kierowcy. Dlatego zasadnym stało się poddanie skarżącej badaniom lekarskim w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy celem ustalenia istnienia bądź braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem. Na marginesie sprawy należy wyjaśnić, że samo skierowanie na badanie lekarskie nie jest tożsame z zakwestionowaniem uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, lecz ma na celu jedynie jednoznaczne wyjaśnienie, czy stan zdrowia kierowcy nie będzie powodował zagrożenia w ruchu drogowym. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wobec uznania, że skarga D. T.-G. nie zasługuje na uwzględnienie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu. ja