IV SA/Po 1043/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski As. sąd Izabela Kucznerowicz Protokolant ref. staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę /-/ I.Kucznerowicz /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Ł. Kierownik Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. przyznał H. J. zasiłek okresowy w wysokości 79,74 zł na okres [...] [...]. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał przepisy art. 38, 7, 8, 102, 106, 147 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593), a w jej uzasadnieniu wyjaśnił, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz załączonej do wniosku dokumentacji ustalono, że z powodu bezrobocia oraz ubóstwa strona spełnia kryterium do uzyskania pomocy społecznej w formie wnioskowanego zasiłku. Organ wyjaśnił, iż zasiłek okresowy ma na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb rodziny, a jego wysokość ustalana jest w przypadku rodziny do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, ustalonym zgodnie z art. 8 powołanej w decyzji ustawy, przy czym jego wysokość nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Organ I instancji wyjaśnił ponadto, iż szczupłość środków finansowych, jakimi dysponuje, nie pozwala na przyznanie zasiłku w wyższej kwocie. Składając odwołanie od powyższej decyzji H. J. zwrócił się o przyznanie pomocy społecznej w wyższej wysokości, powołując się na przysługujące mu prawo do godnego życia oraz zabezpieczenia socjalnego. Odwołujący się wskazał na uregulowania prawne zawarte w przepisach Konstytucji RP oraz Karty Praw Człowieka, podkreślił nadto, iż jako osoba bezrobotna ma prawo do ochrony ze strony państwa. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości, a sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż dochód rodziny strony wnioskującej nie przekracza kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a wobec bezrobocia strony spełnione zostały przesłanki do przyznania zasiłku okresowego. Organ II instancji wskazał, iż w zaskarżonej decyzji nie uzasadniono, dlaczego przyznano zasiłek w takiej, a nie innej wysokości, jak również nie wyjaśniono dlaczego przyznano zasiłek na okres jednego miesiąca. Powołując przepis art. 3 przedmiotowej ustawy organ wskazał, iż rozmiar przyznanego świadczenia winien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, natomiast ewentualny brak takich możliwości musi zostać wykazany. Również zgodnie z art. 38 ust. 5 tej ustawy ustalenie okresu udzielania pomocy następuje na podstawie okoliczności sprawy. Zdaniem Kolegium decyzja organu I instancji nie zawiera w tym zakresie wystarczającego uzasadnienia, co dodatkowo narusza przepis art. 107 §1 k.p.a. W skardze na powyższą decyzję H. J. wniósł o jej uchylenie, żądając przyznania pomocy w wysokości zapewniającej godne życie, w całości powtarzając argumentację zawartą w tym zakresie w odwołaniu. Skarżący wyjaśnił ponadto, iż w jego odczuciu jest dyskryminowany przez organ I instancji, bowiem jego kolejny wniosek w sprawie zasiłku okresowego został rozpatrzony odmownie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu nie przyznawania stronie świadczeń przez organ I instancji Kolegium wyjaśniło, iż prowadzone są dalsze postępowania z odwołań strony od decyzji o przyznaniu zasiłków okresowych na listopad i grudzień [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadną. Zgodnie z treścią art. 3 §1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Powyższe oznacza, iż rola sądu administracyjnego jest ograniczona i nie obejmuje uprawnień do przyznawania świadczeń z środków pomocy społecznej lub przyznawania tych świadczeń w wyższej wysokości. Gestorem tych środków są bowiem wyłącznie ośrodki pomocy społecznej, stąd uprawnień takich nie posiadają także Samorządowe Kolegia Odwoławcze, działające jako organy administracji publicznej drugiego stopnia w sprawach związanych z przyznawaniem przedmiotowych świadczeń. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonych decyzji sąd administracyjny uprawniony jest natomiast do zbadania, czy zaskarżoną decyzję administracyjną wydano z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności, czy przyznanie wnioskowanych świadczeń nastąpiło z poszanowaniem granic uznania administracyjnego. Wobec treści odwołania oraz skargi powyższe oznacza konieczność zbadania, czy faktycznie organ pierwszej instancji nie dysponował środkami finansowymi umożliwiającymi przyznanie skarżącemu zasiłku okresowego w wyższej wysokości. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wysokość przyznanej pomocy uzasadniał ograniczonymi środkami finansowymi, całkowicie pominął natomiast uzasadnienie przyznania zasiłku na okres jednego miesiąca, choć skarżący od dłuższego czasu pozostaje bez pracy, a sytuacja materialna jego rodziny w okresie tym nie zmieniała się. Wychodząc z tego założenia podkreślić przede wszystkim trzeba, że okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu pomocy społecznej powinna jednoznacznie wynikać z ustaleń czynionych w wydawanej przez niego decyzji. Samo stwierdzenie braku takich środków jest niewystarczające, bowiem organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu, ażeby należycie ustalić stan faktyczny, tj. zgodnie z rzeczywistością (art. 7 i 77 k.p.a.). Powyższy obowiązek dotyczy zatem nie tylko ustalenia przesłanek, jakie powinna spełniać osoba zainteresowana w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, ażeby przyznać jej świadczenie, ale również i postępowania wyjaśniającego dotyczącego pozostałych okoliczności, decydujących o zakresie lub odmowie przyznania pomocy. Ustalenie organu I instancji, że Miejsko Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę wnioskowanego zasiłku w wyższej wysokości nie znalazło potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i jest jedynie ogólnikowym stwierdzeniem bez jakiegokolwiek poparcia dowodowego. W tej sytuacji zwrócić trzeba uwagę, że przepisy postępowania administracyjnego wskazują formę, jakiej powinien odpowiadać akt administracyjny. W tym zakresie obowiązuje art. 107 k.p.a., który nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek zachowania określonych wymagań, których niezachowanie powoduje dotknięcie decyzji wadami o zróżnicowanym ciężarze gatunkowym. Do takich wad zaliczyć należy między innymi wadliwość uzasadnienia decyzji, polegającą na tym, że organ nie wskazał dowodów, na podstawie których ustalił fakty, będące podstawą rozstrzygnięcia (art. 107 §3 k.p.a.). W badanym przypadku rozpatrujące odwołanie strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie dysponowało materiałem dowodowym, który pozwoliłby zweryfikować decyzję pierwszoinstancyjną w aspekcie właściwego gospodarowania środków pomocowych będących w dyspozycji MOPS w Ł.. Z tych względów koniecznym stało się uchylenie decyzji organu I instancji, co Kolegium uczyniło, wydając z poszanowaniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzję kasacyjną, w której uzasadnieniu wskazano na konieczność uzupełnienia w tym zakresie materiału dowodowego oraz należytego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 3 wyżej powołanej ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym według wskazań art. 3 ust. 4, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie ponieść wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, określonym w art. 36 pkt 1 ustawy w formie świadczeń pieniężnych, których przyznanie uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Decyzja ta ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia wszelkich żądań strony, która musi liczyć się z tym, że rozmiar przyznanego zasiłku będzie różny od tego, który określił we wniosku. Jednocześnie przepisy ustawy o pomocy społecznej nie dają podstaw do porównania przyznanego zasiłku okresowego z ustaloną przez GUS tzw. najniższą krajową, stąd żądanie przyznania pomocy w tej wysokości, choć ma uzasadnienie w sytuacji życiowej skarżącego, może zostać rozpatrzone odmownie, a zarzut skargi, dotyczący obowiązku przyznawania pomocy w wysokości minimum socjalnego, należy uznać za chybiony. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P.Miładowski Za nieobecnego sędziego jf /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak