IV SA/Po 1052/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. F. i H. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. D. S. oraz T. F. i H. F. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. T. F. i H. F. złożyli również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego wnika, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe a źródłem jego utrzymania są należne im emerytury w łącznej kwocie [...] zł., z których opłacają koszty utrzymania lokalu ok. [...] zł. (w tym czynsz i koszty dostawy energii) oraz zakup leków ok. [...] zł. Resztę środków pieniężnych wnioskodawcy przeznaczają na zakup żywności, odzieży, środków czystości i inne okazjonalne zakupy. Zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu wniosku T. F. i H. F. nie posiadają oszczędności a ich majątkiem jest mieszkanie o pow. [...] m2 oraz działki o pow. [...] m2 i [...]m2. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2012 r. odmówiono skarżącym przyznania pomocy we wnioskowanym przez nich zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie wnieśli skarżący podnosząc, że niedopuszczalnym jest wskazanie, iż strona skarżąca winna przed wszczęciem postępowania planować wydatki. Ponadto strona wskazała, że zakres podstawowych potrzeb życiowych nie jest pojęciem stałym i niezmiennym lecz zależy od konkretnych warunków społeczno ekonomicznych, stanu świadomości społecznej na danym etapie rozwoju społecznego. Skarżący wyjaśnili, że w szczególności staje się niezbędne nie tylko zabezpieczenie każdemu człowiekowi minimum egzystencji w postaci środków przeznaczonych na jego utrzymanie ale korzystanie z dóbr kultury i rozwiązań technicznych takich jak: telefon, Internet, dostęp do telewizji kablowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż skutkiem wniesienia sprzeciwu jest to, że postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej Ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 Ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona bowiem powinna we wniosku wykazać, że istnieje przesłanka pozytywna dla przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony rzetelnie i powinny w nim się znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę w tym zakresie. Ponadto wskazać należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP i ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 Ppsa sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Oceniając sytuację materialną skarżących na podstawie danych zawartych w formularzu wniosku oraz w dokumentach nadesłanych przez stronę Sąd uznał, że brak jest podstaw do zwolnienia skarżących z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że łączny stały dochód skarżących wynosi [...] zł. Jak wynika z nadesłanych przez stronę dokumentów ponosi ona następujące koszty : opłata za energię elektryczną - [...] zł (brak wskazania za jaki okres)., telewizję kablową i telefon - [...] zł, abonament RTV - [...] zł, ubezpieczenie [...] zł i [...] zł oraz mieszkanie w O. Spółdzielni Mieszkaniowej [...] zł. Wobec powyższego łączne miesięczne koszty ponoszone przez skarżących, w wysokości przez nich podanych, kształtują się w łącznej wysokości około 1160 zł. Zatem do dyspozycji skarżących pozostaje kwota około [...] zł. Zatem biorąc pod uwagę wysokość należnego wpisu, który należy obliczyć na podstawie rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) stosunkowo do wysokości przedmiotu zaskarżenia uznać należy, że konieczność uiszczenia wpisu nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla rodziny. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.