IV SA/Po 1052/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.S. I.C. w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonego obowiązku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 stycznia 2015r. oddalił skargę T.S. I.C. w P. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonego obowiązku. W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący reprezentowany przez radcę prawnego złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w którym wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku ani dochodu. Skarżący oświadczył, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku a źródłem jego utrzymania są oszczędności w kwocie [...] zł. Do wniosku skarżący załączył kopię decyzji z dnia [...].09.2014r. o uznaniu za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, zaświadczenie o zarejestrowaniu w PUP z dnia [...].12.2013r., potwierdzenie zamknięcia rachunku bankowego z dnia 28.11.2014r. z kwotą salda [...] zł., umowy pożyczki z dnia 8.06.2011r. zawartej z P.B. na kwotę [...] zł. wraz z aneksem do w/w umowy z dnia 8.06.2014r. w sprawie zmiany terminu spłaty pożyczki do dnia 8.06.2015r. W piśmie przesłanym wraz z formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o wyznaczenie jego pełnomocnikiem radcy prawnego W.Z. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 11 marca 2015r. (odebranym w dniu 16 marca 2015r.) wezwano go za pośrednictwem pełnomocnika do udokumentowania likwidacji rachunków bankowych i przedłożenie spisu posiadanych rachunków bankowych wraz z wyciągami dokumentującymi operacje finansowe wykonane za okres ostatnich 6 miesięcy oraz przedłożenie dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, udokumentowania likwidacji działalności gospodarczej, udokumentowania średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego (przedłożenie faktur, rachunków, za trzy ostatnie miesiące), udokumentowania likwidacji składników majątkowych prowadzonej firmy, przedłożenia kopi zeznania podatkowego za 2014r, określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania – w przypadku wynajmowania lokalu należało przedłożyć stosowną umowę, przedłożenia zaświadczenia o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego przesłał wydruk z rejestru CEIDG o zawieszeniu działalności gospodarczej z dniem 13.01.2014r., zaświadczenie z PUP z dnia [...].03.2015 o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, kopię zeznania podatkowego PIT 36 za 2014r., kopię polecenia wypłaty [...] Euro z dnia 9.06.2011r. na rzecz [...] S.L., kopię umowy najmu lokalu użytkowego położonego w P. przy ul. G. [...] wraz z wypowiedzeniem w/w umowy z dnia 27.04.2011r. (zakończenie umowy 31.07.2011r.), i umową podnajmu tego lokalu z dnia 01.08.2011r. Skarżący przedłożył również kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego wskazanego jako adres zamieszkania położnego w P. na os. P. [...] wraz z oświadczeniem o płatnościach gotówkowych na rzecz wynajmującego wynikających z opłat za media, które średnio w okresie ostatnich 3 miesięcy wynosiły [...] zł. za gaz, [...] zł. za prąd i [...] zł. za wywóz śmieci. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności związanych z postępowaniem sądowym. W tym miejscu należy również wskazać, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Trzeba zaznaczyć, że postępowanie w sprawie prawa pomocy opiera się na zasadzie skargowości. W konsekwencji, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia on przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie, wnioskodawca zareagował na wezwanie referendarza sądowego, jednak przedstawione dokumenty i oświadczenia nie pozwalają na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. W treści wniosku o przyznanie prawa pomocy i w jego uzupełnieniu skarżący ograniczył się bowiem jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających dochodów na jednoczesne ponoszenie kosztów utrzymania siebie oraz kosztów sądowych i kosztów pełnomocnika. Złożone przez skarżącego oświadczenie nie zawiera jednak dostatecznych danych koniecznych do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz jest ze sobą częściowo sprzeczne. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika bowiem, że miesięcznie z tytułu opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (czynsz najmu wraz z opłatami) wydaje [...] zł. Skarżący nie zadeklarował jednak żadnych dochodów co świadczyć może o dysponowaniu środkami, których istnienia nie ujawnił. Za wystarczające nie może być bowiem uznane oświadczenie o oszczędnościach w kwocie [...] zł. Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, iż powyższa kwota odpowiada mniej więcej kwocie na dokumencie potwierdzającym zamknięcie rachunku bieżącego z dnia 28.11.2014r. Przy deklarowanym braku dochodów (vide PIT 36 za 2014r. z zerowym dochodem i zaświadczenie o bezrobociu) trudno za wiarygodne uznać, aby skarżący opłacając koszty bieżącego utrzymania (w tym najmu mieszkania) nadal dysponował oszczędnościami w kwocie zbliżonej oszczędnościom wg. stanu zadeklarowanego na dzień zamknięcia rachunku bankowego. Dalej odnosząc się do argumentacji skarżącego wskazującego na okoliczności związane z zawieszeniem działalności gospodarczej i likwidacją składników majątkowych, wskazać należy, iż zaprzestanie działalności miało miejsce w styczniu 2014r. Od tego czasu skarżący przy braku zaległości w opłacaniu m.in kosztów najmu lokalu mieszkalnego i braku dochodu musiał dysponować środkami z innego źródła lub zgromadzonymi wcześniej oszczędnościami, których cześć, przy założeniu, iż konto bankowe, którego likwidacja nastąpiła w dniu 28.11.2014r. było ostatnim i jedynym kontem bankowym należącym do skarżącego, prawdopodobnie nie była zdeponowana w banku. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.