IV SA/Po 1052/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonego obowiązku p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1052/14 oddalił skargę T. S., prowadzącego działalność pod firmą [...], na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, wskazaną w postanowieniu. Skarżący, w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, zastępowany przez dotychczasowego pełnomocnika radcę prawnego W. Ż., złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego (k. 135-138). Z wniosku oraz pisma towarzyszącego wynika, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku ani dochodu. Skarżący oświadczył, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; źródłem utrzymania są oszczędności w kwocie 3000 zł. Do wniosku Skarżący załączył kopię decyzji z dnia [...] września 2014 r. o uznaniu za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku (k. 139), potwierdzenie zamknięcia rachunku bankowego z dnia [...] listopada 2014 r. z kwotą salda 2935,80 zł (k.141), umowy pożyczki z dnia [...] czerwca 2011r. zawartej z P. B. na kwotę [...] zł. wraz z aneksem do ww. umowy z dnia 8 czerwca 2014 r. w sprawie zmiany terminu spłaty pożyczki do dnia 8 czerwca 2015 r (k. 142-143). W piśmie przesłanym wraz z formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżący wniósł o wyznaczenie dotychczasowego pełnomocnika - pełnomocnikiem z urzędu. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pismem z dnia 11 marca 2015 r. wezwał Skarżącego, za pośrednictwem pełnomocnika, do udokumentowania likwidacji rachunków bankowych i przedłożenie spisu posiadanych rachunków bankowych wraz z wyciągami dokumentującymi operacje finansowe wykonane za okres ostatnich 6 miesięcy oraz przedłożenie dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do Skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, udokumentowania likwidacji działalności gospodarczej, udokumentowania średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego (przedłożenie faktur, rachunków, za trzy ostatnie miesiące), udokumentowania likwidacji składników majątkowych prowadzonej firmy, przedłożenia kopi zeznania podatkowego za 2014 r., określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania – w przypadku wynajmowania lokalu należało przedłożyć stosowną umowę, przedłożenia zaświadczenia o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik przesłał zaświadczenie z PUP z dnia [...] marca 2015 o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia 30 września 2014 r., wydruk z rejestru CEIDG o zawieszeniu działalności gospodarczej z dniem [...] stycznia 2014 r. oraz wydruk z rejestru CEIDG z historią wpisu, kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego wskazanego jako adres zamieszkania położnego w [...] wraz z oświadczeniem o płatnościach gotówkowych na rzecz wynajmującego wynikających z opłat za media, które średnio w okresie ostatnich 3 miesięcy wynosiły 25 zł. za gaz, 30 zł. za prąd i 12 zł. za wywóz śmieci, kopię zeznania podatkowego PIT 36 za 2014 r., kopię polecenia wypłaty [...] Euro z dnia [...] czerwca 2011 r. na rzecz [...], kopię faktury VAT z dnia 16 grudnia 2011 r. za wywóz odpadów ([...] zgrzewki napoju) na sumę 432 zł oraz kopię umowy z dnia [...] stycznia 2011 r. najmu lokalu użytkowego położonego w [...] wraz z wypowiedzeniem ww. umowy z dnia [...] kwietnia 2011 r. (zakończenie umowy [...] lipca 2011 r.), i umową podnajmu tego lokalu z dnia [...] sierpnia 2011 r. (k. 151-172). Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1052/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając napisał, że dokumenty i oświadczenia przedstawione przez Skarżącego nie pozwalają na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. W treści wniosku o przyznanie prawa pomocy i w jego uzupełnieniu Skarżący ograniczył się do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających dochodów na jednoczesne ponoszenie kosztów utrzymania siebie oraz kosztów sądowych i kosztów pełnomocnika. Złożone przez Skarżącego oświadczenie nie zawiera jednak dostatecznych danych koniecznych do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz jest ze sobą częściowo sprzeczne. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika bowiem, że miesięcznie z tytułu opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (czynsz najmu wraz z opłatami) wydaje 1017 zł. Skarżący nie zadeklarował jednak żadnych dochodów co świadczyć może o dysponowaniu środkami, których istnienia nie ujawnił. Za wystarczające nie może być uznane oświadczenie o oszczędnościach w kwocie 3.000 zł. Referendarz zwrócił uwagę na fakt, że powyższa kwota odpowiada mniej więcej kwocie na dokumencie potwierdzającym zamknięcie rachunku bieżącego z dnia 28 listopada 2014 r. Przy deklarowanym braku dochodów (vide PIT 36 za 2014r. z zerowym dochodem i zaświadczenie o bezrobociu) trudno za wiarygodne uznać, aby Skarżący nadal dysponował oszczędnościami w kwocie zbliżonej oszczędnościom wg. stanu zadeklarowanego na dzień zamknięcia rachunku bankowego, opłacając koszty bieżącego utrzymania (w tym najmu mieszkania). Odnosząc się do argumentacji skarżącego wskazującego na okoliczności związane z zawieszeniem działalności gospodarczej i likwidacją składników majątkowych, referendarz sądowy wskazał, że zaprzestanie działalności miało miejsce w styczniu 2014 r. W związku z tym ocenił, że od tego czasu Skarżący przy braku zaległości w opłacaniu m.in kosztów najmu lokalu mieszkalnego i braku dochodu musiał dysponować środkami z innego źródła lub zgromadzonymi wcześniej oszczędnościami, których część, przy założeniu, iż konto bankowe, którego likwidacja nastąpiła w dniu 28 listopada 2014 r. było ostatnim i jedynym kontem bankowym należącym do Skarżącego, prawdopodobnie nie była zdeponowana w banku. W zakreślonym terminie Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Napisał, że prosi o ponowne rozpatrzenie wniosku. Kończą się oszczędności, a koszty pism sądowych przekraczają możliwości finansowe Skarżącego. Wszelkie niezbędne dokumenty dostarczył w poprzednich pismach. Napisał, że podtrzymuje w pełni wnioski zawarte w piśmie z dnia 3 marca 2015 r. oraz w późniejszej korespondencji w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) skuteczne zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego dotyczącego prawa pomocy powoduje, że sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem zarządzenia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez Skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zakwestionowanego postanowienia i konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, na etapie skargi kasacyjnej. Zdaniem sądu Skarżący niewystarczająco uzasadnił wniosek. Całokształt dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej Skarżącego, począwszy od wypełnionego formularze PPF a skończywszy na argumentacji zawartej w sprzeciwie, nie pozwala ocenić możliwości płatniczych Skarżącego. Nadto przedstawiona dokumentacja jest ze sobą częściowo sprzeczna. Sam czynsz i opłaty wynoszą miesięcznie ponad 1.000 zł (k. 154-155), jednak Skarżący nie zadeklarował żadnych dochodów w PIT-36 za rok 2014 (k.156-159) oraz w formularzu PPF (k. 137-138), przy jednoczesnym zadeklarowaniu braku osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Z dokumentów wynika zatem to, że Skarżący utrzymuje się samodzielnie, wykorzystując środki finansowe, udokumentowane przy wniosku. Powyższe może świadczyć o dysponowaniu środkami, których istnienia Skarżący nie ujawnił. Nie jest wystarczające oświadczenie o oszczędnościach w kwocie 3000 zł (k. 137v.). Powyższa kwota odpowiada mniej więcej kwocie na dokumencie potwierdzającym zamknięcie rachunku bieżącego z dnia 28 listopada 2014 r. (k. 141). Przy deklarowanym braku dochodów trudno za wiarygodne uznać, aby Skarżący, opłacając koszty bieżącego utrzymania (w tym najmu mieszkania) nadal dysponował oszczędnościami w kwocie zbliżonej oszczędnościom wg. stanu zadeklarowanego na dzień zamknięcia rachunku bankowego. Skoro zawieszenie działalności miało miejsce w styczniu 2014 r. (k. 152), to od tego czasu Skarżący, przy braku zaległości w opłacaniu m.in kosztów najmu lokalu mieszkalnego i braku dochodu, musiał dysponować środkami z innego źródła lub zgromadzonymi wcześniej oszczędnościami. Część domniemywanych oszczędności, przy założeniu, że konto bankowe, którego likwidacja nastąpiła w dniu 28 listopada 2014 r. (k. 141) było ostatnim kontem bankowym należącym do skarżącego, nie byłaby zdeponowana w banku. Odrębnie sąd zaznacza, że w sprzeciwie Skarżący ograniczył się do ogólnego stwierdzenia o kończeniu się oszczędności, rezygnując z przytoczenia jakichkolwiek faktów dotyczących stanu majątkowego, nawet bez ich dokumentowania. Z uwagi na powyższe sąd uznaje, że Skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wykazania swej sytuacji majątkowej i niemożności poniesienia kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów przymusu radcowsko-adwokackiego. W związku z tym sąd stwierdza brak podstaw do przyjęcia, że spełnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt p.p.s.a. zostało przez Skarżącego wykazane.