IV SA/Po 1055/16
WyrokWSA w Poznaniu2017-02-23
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Donata Starosta, Anna Jarosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo energetyczne, odmawiając udostępnienia informacji publicznej dotyczącej budowy i eksploatacji urządzeń przesyłowych, może skutecznie powołać się na tajemnicę przedsiębiorcy, nie przeprowadzając analizy zasadności wyłączenia jawności tych informacji?Ratio decidendi
Przedsiębiorstwo zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, które odmawia jej udzielenia, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy, musi przeprowadzić analizę zasadności wyłączenia jawności. Samo formalne nadanie klauzuli tajemnicy przedsiębiorcy nie jest wystarczające do skutecznego ograniczenia prawa do informacji publicznej. Brak takiej analizy stanowi podstawę do uchylenia rozstrzygnięcia odmawiającego udostępnienia informacji.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo A zwróciło się do Spółki B o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej budowy i eksploatacji urządzeń przesyłowych na swojej nieruchomości, w tym dat budowy, modernizacji, rodzaju konstrukcji wsporczych oraz szerokości stref ochronnych. Spółka B odmówiła udostępnienia części informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy i brak posiadanej dokumentacji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Spółka B podtrzymała swoje stanowisko, wskazując na wartość gospodarczą i potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa systemów energetycznych. Przedsiębiorstwo A wniosło skargę do sądu, kwestionując zasadność odmowy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Spółki B z dnia 13 października 2016 r. oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie z dnia 8 września 2016 r. i zasądził od Spółki B na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta /spr./ WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A na rozstrzygnięcie Spółki B z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie Spółki B z dnia [...] września 2016 r. znak [...] (nr sprawy [...]), 2. zasądza od Spółki B na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa A kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Pismem z dnia [...] maja 2016 r. Spólka A (zwane dalej "skarżącą Spółką") zwróciło się do Spólki B w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej do wskazania podstawy prawnej wybudowania oraz późniejszej eksploatacji urządzeń przesyłowych w postaci słupów elektroenergetycznych, linii elektroenergetycznych, stacji elektroenergetycznych oraz transformatorów na nieruchomości o powierzchni 507,8607 ha, położonej w miejscowościach B. oraz Separowo, obejmującej działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...], [...], 22 , [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], dla której Sąd Rejonowy w G. , [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], w tym w szczególności o podanie następujących informacji:
1) data budowy urządzeń przesyłowych na ww. nieruchomości;
2) data oddania do eksploatacji urządzeń przesyłowych posadowionych na ww. nieruchomości;
3) daty przeprowadzonych modernizacji urządzeń przesyłowych posadowionych na ww. nieruchomości;
4) rodzaj konstrukcji wsporczych zastosowany w urządzeniach przesyłowych posadowionych na ww. nieruchomości;
5) szerokość pomiędzy przewodami fazowymi poszczególnych linii przebiegających przez teren ww. nieruchomości;
6) szerokość stref ochronnych dla poszczególnych linii przebiegających przez teren ww. nieruchomości oraz podstawę prawną, z której szerokości te są wywodzone.
Jednocześnie skarżąca Spółka zwróciła się o udostępnienie wszelkich dokumentów (w tym przecie wszystkim decyzji administracyjnych, protokołów z odbioru, planów, map), dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy, modernizacji urządzeń posadowionych na ww. nieruchomości.
Rozstrzygnięciem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Spólka B na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 2058 z późn. zm.; zwanej dalej "u.d.d.i.p.") poinformowało , że:
1. stwierdzono posadowienie urządzeń energetycznych stanowiących własność Spółki B
- dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - Linia napowietrzna [...] kV [...];
- Dz. nr [...] - Linia napowietrzna [...] kV [...], stacja transformatorowa B. nr [...], linia napowietrzna nN-0,4 kV obw. [...] i [...] ze stacji transformatorowej B. nr [...];
- Dz. nr [...] - Linia napowietrzna [...] kV [...]
- Dz. nr [...] - linia napowietrzna nN-0,4 kV obw. [...] i [...] ze stacji transformatorowej [...] nr [...];
- Dz. nr [...] - Linia napowietrzna [...] kV [...], stacja transformatorowa [...] nr [...], linia napowietrzna nN-0,4 kV obw. [...] ze stacji transformatorowej [...] nr [...], linia kablowa nN-0,4 kV obw. [...] ze stacji transformatorowej [...] nr [...];
- Dz. nr [...] - Linia napowietrzna [...] kV [...];
2. Na nieruchomościach oznaczonych geodezyjnie jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] nie stwierdzono pobudowania urządzeń energetycznych stanowiących własność Spółki B
3. Daty pobudowania urządzeń:
- linia napowietrzna [...] kV [...] - rok budowy [...]
- stacja transformatorowa B. nr [...] - rok budowy [...]
- linia napowietrzna nN-0,4 kV obw. [...] i [...] ze stacji transformatorowej B. nr [...] - rok budowy [...]
- stacja transformatorowa [...] nr [...] - rok budowy [...]
- obwody [...] i [...] ze stacji transformatorowej [...] nr [...] - rok budowy [...];
4. Daty modernizacji:
- stacja transformatorowa B. nr [...] - rok modernizacji [...]
- linia napowietrzna nN-0,4 kV obw. [...] i [...] ze stacji transformatorowej B. nr [...] - rok modernizacji [...] 5. Rozpiętość skrajnych przewodów wynosi w przypadku linii niskiego napięcia 0,4kV 1m, natomiast w przypadku linii średniego napięcia [...] (układ przewodów trójkątny) i 2m (układ przewodów płaski/równoległy)
6. Spółka B nie posiada dokumentacji - decyzji administracyjnych, o których udostępnienie wnioskowano.
W pozostałym zakresie Spólka B odmówiła się udzielenia wnioskowanej informacji publicznej wyjaśniając, że żądana informacja należy - zgodnie z obowiązującym w Spólka B "Wykazem dokumentów zawierających informacje klasy C" - do kategorii informacji chronionych ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca Spółka żądała uchylenia rozstrzygnięcia z dnia [...] września 2016 r. i udostępnienie wszelkich dokumentów (w tym przede wszystkim decyzji administracyjnych, protokołów z odbioru, planów, map), dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy, modernizacji urządzeń posadowionych na ww. nieruchomości; wskazanie daty oddania do eksploatacji urządzeń przesyłowych, wskazanie rodzaju konstrukcji wsporczych zastosowanych w urządzeniach przesyłowych posadowionych na ww. nieruchomości oraz wskazanie szerokość stref ochronnych dla poszczególnych linii przebiegających przez teren ww. nieruchomości oraz podstawy prawnej, z której szerokości te są wywodzone.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Spółka B rozstrzygnięciem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] na podstawie art. 17 u.d.d.i.p. podtrzymała dotychczasowe stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu odmawiającym udostępnienia żądanych informacji.
W uzasadnieniu Spółka B wyjaśniła, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych oraz ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z dnia 16 kwietnia 1993 r. (Dz.U. Nr 47, poz. 211; zwanej dalej "u.z.n.k.") przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Spółka B stwierdziła, że podjęła kroki mające na celu zachowanie poufności informacji, umieszczając je w wykazie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa obowiązującej w przedsiębiorstwie od dnia [...] marca 2016 r. w "Wykazie dokumentów zawierających informacje klasy C". Zgodnie z ww. wykazem informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią m.in. dokumentacja budowy linii elektroenergetycznej oraz dokumentacja eksploatacyjna takich linii, umowy handlowe, oferty złożone w toku postępowania regulaminowego oraz informacje sensytywne. Jak stwierdziła Spółka B objęte tajemnicą informacje mają szczególną wartość gospodarczą i zasługują na szczególna ochronę. Spółka B wskazała, że jest przedsiębiorcą o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym, dla którego organem organizującym i nadzorującym wykonywanie zadań na rzecz obronności Państwa jest minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. W rozumieniu ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (Dz.U. Nr 122, poz. 1320 oraz z 2002 r. Nr 188, poz. 1571) do zadań na rzecz obronności państwa należą w szczególności przedsięwzięcia w zakresie zabezpieczenia potrzeb obronnych państwa oraz na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i wojsk sojuszniczych w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa i w czasie wojny oraz w zakresie militaryzacji. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa i obronności państwa oraz ich szczególnej ochrony z dnia 24 czerwca 2003 r. (Dz.U. Nr 116, poz. 1090), określającym obiekty szczególnie ważne dla bezpieczeństwa i obronności państwa, ich kategorie, a także zadania w zakresie ich szczególnej ochrony oraz właściwość organów w tych sprawach, obiektami szczególnie ważnymi dla bezpieczeństwa i obronności państwa są elektrownie inne obiekty elektroenergetyczne oraz inne obiekty będące we właściwości organów administracji rządowej, organów jednostek samorządu terytorialnego, formacji, instytucji państwowych oraz przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, dziedzictwa narodowego oraz środowiska w znacznych rozmiarach albo spowodować poważne straty materialne, a także zakłócić funkcjonowanie państwa. Z całą pewnością zniszczenie lub uszkodzenie urządzeń energetycznych może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi w znacznych rozmiarach albo spowodować poważne straty materialne, a nawet zakłócić funkcjonowanie państwa.
Zdaniem Spółki B nieograniczony dostęp do informacji na temat systemu sieci elektroenergetycznych określonych obszarów, gmin, województw i kraju może stanowić potencjalne zagrożenie dla funkcjonowania i bezpieczeństwa tych systemów oraz krajowego systemu energetycznego w ogóle. Zgodnie z ww. wykazem tajemnicą przedsiębiorstwa Spółki B są nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.
Spółka B podkreśliła, że dostęp do warunków technicznych przyłączenia do sieci jest chroniony także ze względu na zawarte w nich informacje sensytywne i postanowienia "Programu zgodność". Program zgodności jest to program zapewnienia niedyskryminacyjnego. Zgodnie z wykazem informacji sensytywnych zawartym w Programie Zgodności Spółki B informacje sensytywne stanowią informacje o użytkownikach systemu lub potencjalnych użytkownikach systemu, których posiadanie stawia użytkownika systemu lub potencjalnego użytkownika systemu w uprzywilejowanej pozycji wobec innych użytkowników systemu lub potencjalnych użytkowników systemu. Nieograniczony dostęp do informacji, w tym dokumentów dotyczących budowy i eksploatacji urządzeń energetycznych, może spowodować potencjalne zagrożenie dla informacji sensytywnych i ustawowego obowiązku zapewnienia niedyskryminacyjnego traktowania użytkowników systemu dystrybucyjnego. Z tego względu tajemnicą przedsiębiorstwa objęto m.in. warunki przyłączenia do sieci, dokumentację projektową prawną i techniczną, dokumenty świadczące o prawie do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane, dokumenty związane ze zgłoszeniem budowy.
Spółka B stwierdziła również, że jest ona spółką zależną spółki giełdowej Spółki C zatem niektóre informacje mogą stanowić informacje poufne w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, dlatego Spółka B objęła tajemnicą przedsiębiorstwa wszystkie umowy handlowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka A wniosła o uchylenie w całości rozstrzygnięcia Spółki B nr [...] z dnia [...] października 2016 r. oraz poprzedzającego je rozstrzygnięcia z dnia [...] września 2016 r., zobowiązanie Spółki B do udzielenia skarżącej informacji publicznej w zakresie żądanym przez skarżącą, tj. poprzez:
- udostępnienie wszelkich dokumentów (w tym przede wszystkim decyzji administracyjnych, protokołów z odbioru, planów, map), dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy i modernizacji urządzeń posadowionych na Nieruchomości;
- wskazanie daty oddania do eksploatacji urządzeń przesyłowych posadowionych na Nieruchomości;
- wskazanie rodzaju konstrukcji wsporczych zastosowanych w urządzeniach przesyłowych posadowionych na Nieruchomości;
- wskazanie szerokość stref ochronnych dla poszczególnych linii przebiegających przez teren Nieruchomości oraz podstawy prawnej, z której szerokości te są wywodzone;
Skarżąca Spółka wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca Spółka stwierdziła, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Spółki B odwołuje się do dokumentów, które nie zostały objęte wnioskiem o udostepnienie informacji publicznej.
W ocenie skarżącej Spółki nie uzasadnia odmowy udzielenia żądanych informacji stwierdzenie, że informacje te mogą potencjalnie służyć do odtworzenia mapy dystrybucyjnej zasilającej całe obszary geograficzne i jednostki administracyjne, w szczególności, że żądane informacje dotyczą daty oddania obiektu do eksploatacji, rodzaju konstrukcji wsporczych urządzeń czy szerokości stref ochronnych dla poszczególnych linii przebiegających przez nieruchomość. Wnioskowane informacje mają bowiem bardzo ogólny charakter i nie mają znaczenia gospodarczego czy technicznego. Skarżąca Spółka stwierdziła, że żądała jedynie udostępnienia ogólnych informacji dotyczących bardzo niewielkiego odcinka sieci elektroenergetycznej przebiegającej przez jej nieruchomość. Udzielenie wnioskowanych informacji bez wątpienia nie doprowadzi do skutków sugerowanych przez Spółkę B .
Bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje także fakt, iż Spółka B jest spółką zależną Spółki C w związku z czym część dokumentów, w tym wszystkie umowy handlowe objęte są tajemnicą i stanowią informacje poufne w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.
Zdaniem skarżącej Spółki data pobudowania urządzeń oraz szerokość stref ochronnych w ogóle nie może stanowić tajemnicy przedsiębiorstwa. Dane te nie mają bowiem żadnej wartości gospodarczej ani technicznej. Tajemnicę taką mogłyby ewentualnie stanowić bardzo szczegółowe informacje dotyczące konstrukcji wsporczych zastosowanych przy budowie linii elektroenergetycznych na nieruchomości skarżącej. Wnioskowane przez skarżąca informację mają jednak charakter bardzo ogólny. Ponadto skarżącą Spółka zaznaczyła, że przywołany przez Spółkę B "Wykaz dokumentów zawierających informacje klasy C" nie został nigdzie opublikowany, ani też udostępniony, a zatem nie ma możliwości zapoznania się z jego treścią oraz zweryfikowania zawartych w nim informacji. Brak jest przy tym podstaw do twierdzenia, iż zażądane przez skarżącą dokumenty mogą zawierać jakiekolwiek dane, które mogłyby mieć znaczenie technologiczne lub gospodarcze dla Spółki B lub których udostępnienie mogłoby doprowadzić do ujawnienia informacji dotyczących osób trzecich.
Skarżąca Spółka stwierdziła również, że dokumenty stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych (urządzeń infrastruktury energetycznej) są dokumentami, które służą realizowaniu zadań publicznych przez Spółkę B - przedsiębiorstwo użyteczności publicznej, pełniące funkcję operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego. Budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r, poz. 1774 ze zm.).
W odpowiedzi na skargę Spółka B wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; zwanej dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, natomiast w myśl § 3 tego artykułu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli były w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej wydane przez Spółkę B . jako podmiot obowiązany do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. tj. rozstrzygnięcie z dnia 13 października 2016 r. i utrzymane nim w mocy rozstrzygnięcie z 8 września 2016 r. Podstawę prawną tych rozstrzygnięć, jak wynika z ich treści, stanowiły przepisy art. 5 ust. 1, art. 16 i art. 17 u.d.i.p.
Art. 5 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Na mocy art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących – tak jak w rozpoznawanej sprawie Spółka – organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Z tym wszakże zastrzeżeniem, poczynionym przez ustawodawcę w art. 17 ust. 1 u.d.i.p., w myśl którego wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania. Regulację zawartą w art. 16 i art. 17 u.d.i.p. dopełnia unormowanie art. 21 u.d.i.p., zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że: 1 przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi; 2 skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę.
Treści przywołanych powyżej przepisów wynika expressis verbis, że przepisy te mogą znaleźć zastosowanie tylko w sytuacji, gdy informacje żądane przez wnioskodawcę stanowią "informację publiczną". Jak wynika z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. przez "informację publiczną" rozumie się "każdą informację o sprawach publicznych". Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu zawiera art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w którym znalazły się m.in. informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.). Przy tym informacją publiczną są nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i wytworzone przez organy administracji publicznej, ale także te, których organ używa do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań, nawet jeśli prawa autorskie należą do innego podmiotu (por. wyroki NSA: z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2311/12; z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2215/11; z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1774/10; z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt I OSK 315/08; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29).
Adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, wymienione w przepisach art. 4 u.d.i.p., w tym "podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów" (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych do podmiotów wykonujących zadania publiczne w powyższym rozumieniu zalicza się m.in. przedsiębiorstwa energetyczne i ich wyodrębnione jednostki organizacyjne, np. oddziały (por. wyroki NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10; z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13; z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I OSK 831/13; z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2436/13; z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2874/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji określone informacje związane z wykonywaniem takich zadań przez przedsiębiorstwa energetyczne, w tym informacje (zwłaszcza decyzje administracyjne) dotyczące lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na określonej działce, są, co do zasady, uznawane w judykaturze za informacje publiczne w rozumieniu u.d.i.p. (por. np. wyroki NSA z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2753/13; z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2263/13; z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2994/13; z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt I OSK 314/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział w przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (zob. art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
W myśl przywołanego wyżej art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednym z takich przepisów jest art. 5 ust. 2 zd. pierwsze u.d.i.p., który stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Właśnie na tajemnicę przedsiębiorcy powołała się Spółka odmawiając w niniejszej sprawie udostępnienia informacji publicznej.
W art. 11 ust. 4 u.z.n.k., zawarto definicję pojęcia tajemnicy przedsiębiorstwa wskazując iż przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Tym samym ustawodawca pozostawił uznaniu przedsiębiorcy ocenę czy z uwagi na charakter informacji podejmie on działania w celu zachowania ich w poufności.
Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, chociaż tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności. Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Jak wynika z powyższego na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny – sprowadzający się posiadania przez informację określonej wartości dla przedsiębiorcy oraz formalny - wola utajnienia danych informacji (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 192/13, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 511/13 dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odmawiając udostępnienia żądanej przez skarżąc Spółkę informacji Spółka B stwierdziła, że podjęła kroki mające na celu zachowanie tej informacji w poufności, umieszczając je obowiązującym w przedsiębiorstwie "Wykazie dokumentów zawierających informacje klasy C". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2016 r. sygn. akt I OSK 603/15 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że nie jest uzasadnione stanowisko, iż w przypadku, gdy informacje związane są z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością wystarczające jest, aby przedsiębiorca podjął w stosunku do tych informacji środki ochrony w celu zachowania ich w poufności, tj. że informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako nierozpoznawalnej dla osób trzecich. Art. 5 ust. 2 u.d.i.p. określa bowiem wyjątek od zasady, jawności informacji publicznych (art. 61 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie może zatem być interpretowany w sposób naruszający tą zasadę. W konsekwencji interpretacja dopuszczająca możliwość objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa informacji publicznej na podstawie arbitralnej decyzji przedsiębiorcy musi być uznana za wadliwą. Przyjęcie takiego stanowiska czyniłoby bowiem fikcyjnym konstytucyjnie chronione prawo obywatela do uzyskania informacji publicznej, ponieważ dla pozbawienia go dostępu do szerokiego kręgu informacji wystarczającym byłoby formalne i niepodlegające jakiejkolwiek kontroli zadeklarowanie przez przedsiębiorcę zastrzeżenie, że określone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że złożone przez niego zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, zgodnie z obowiązującym prawem przesądzi, że zastrzeżone przez niego informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorcy. Jeżeli natomiast w wyniku sądowej kontroli okaże się, że zastrzeżona informacja nie stanowi tajemnicy przedsiębiorcy, to zadeklarowane zastrzeżenie staje się bezskuteczne (por. również wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1483/12, wyrok WSA w Gdańsku z 4 września 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 321/13, czy wyrok WSA w Łodzi z 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 50/14 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż złożone zastrzeżenie dotyczące objęcia określonej informacji tajemnicą przedsiębiorstwa może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają powyższych charakter, w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Jeżeli w wyniku weryfikacji okaże się, że zastrzeżona informacja nie stanowi tajemnicy przedsiębiorstwa, to zadeklarowane zastrzeżenie staje się bezskuteczne (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1483/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2406/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że organ dysponujący żądaną informacją publiczną i jednocześnie przyjmujący zastrzeżenie, że stanowi ona tajemnicę przedsiębiorcy jest obowiązany dokonać oceny zasadności wyłączenia jawności żądanej informacji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Po 765/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedmiotowej sprawie Spółka B nie dokonała analizy zasadności wyłączenia jawności żądanej informacji. Zaniechano więc ustalenia, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z informacją o znacznej wartości dla przedsiębiorcy, która powinna podlegać ochronie prawnej. Nie można więc zweryfikować, czy informacje w postaci decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy słupów i linii elektroenergetycznej oraz innych wskazanych we wniosku dokumentów techniczno - prawnych faktycznie zawierają informacje wrażliwe dla przedsiębiorcy, a więc odnoszą się do informacji o charakterze strategicznym dla działalności prowadzonej przez Spółkę B . Zarówno w zaskarżonym rozstrzygnięciu jak i w poprzedzającym ją rozstrzygnięciu nie zawarto uzasadniania, wskazującego w sposób wyczerpujący na konieczność objęcia wnioskowanych informacji tajemnicą przedsiębiorstwa. Stąd w istocie niemożliwe staje się dokonanie kontroli prawidłowości stanowiska przyjętego przez Spółkę B Konsekwentnie wada powyższa wskazuje na wadliwość wydanych w sprawie rozstrzygnięć, a w szczególności naruszenie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jak również naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie z dnia [...] maja 2016 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a., uwzględniając kwotę stanowiąca równowartość uiszczonego wpisu od skargi, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenia pełnomocnika ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804).
Ponownie prowadząc postępowanie Spółka B będąc związana zawartymi powyżej wskazaniami chcąc odmówić udostępnienia żądanej informacji wyraźnie wskaże, opisze i nazwie, która to informacja żądana przez skarżąca Spółkę może mieć charakter tajemnicy przedsiębiorcy. Niewystarczająca w tym zakresie jest ograniczenie się jedynie do stwierdzenia nadania klauzuli tajemnicy przedsiębiorcy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło