IV SA/Po 1056/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w dniu 04 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru przebudowy zjazdu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R. P. wniósł skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru przebudowy zjazdu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i trójką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest dochód z prowadzenia gospodarstwa sadowniczego w kwocie [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca poinformował, że posiada dom o pow. [...] m2 i nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Opisując swą sytuację materialną wnioskodawca poinformował, iż posiada sprzęt rolno – sadowniczy do prowadzenia gospodarstwa sadowniczego tj. [...] ciągniki rolnicze, [...] opryskiwacze, [...] przyczepy, brony oraz pług. Wśród dodatkowych informacji wnioskodawca podał ceny skupu jabłek przemysłowych ([...] gr/kg) i jabłek konsumpcyjnych ([...] gr/kg) i wskazał na problemy w skupie owoców. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 października 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie wniósł skarżący podnosząc m.in, że błąd urzędnika (lub nie) nie może powodować, aby obywatel musiał się bronić przez absurdalnymi decyzjami wykładając własne fundusze. Skarżący podniósł, że w druku, który otrzymał (dot. zwolnienia od kosztów sądowych) nie było pozycji dotyczącej wskazania obciążeń majątku rodziny skarżącego – gospodarstwa. Wynoszą one tymczasem około [...] tys. zł. Skarżący zakwestionował również, że jego gospodarstwo jest "znacznych rozmiarów’, jak to zostało określone w postanowieniu referendarza sądowego. Majątek, o którym mowa w owym postanowieniu to "warsztat pracy" skarżącego i jego rodziny, dzięki któremu "nie przychodzą oni po zasiłki". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż skutkiem wniesienia sprzeciwu jest to, że postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej Ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 Ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona bowiem powinna we wniosku wykazać, że istnieje przesłanka pozytywna dla przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony rzetelnie i powinny w nim się znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę w tym zakresie. Ponadto wskazać należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP i ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym, w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1 § 2 Ppsa, sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że złożone oświadczenie majątkowe nie uzasadnia przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i trójka dzieci, źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest dochód z prowadzenia gospodarstwa sadowniczego w kwocie [...] zł miesięcznie, ponadto skarżący posiada dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha, sprzęt rolno – sadowniczy do prowadzenia gospodarstwa sadowniczego tj. [...] ciągniki rolnicze, [...] opryskiwacze, [...] przyczepy, brony oraz pług. W ocenie sądu powyższa kwota miesięcznego dochodu powinna wystarczyć na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do opłacenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Wymagany na obecnym etapie postępowania sądowego wpis sądowy nie narazi przy tym skarżącego na znaczny uszczerbek, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż dochody wnioskodawcy znacznie przewyższają jego wysokość. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, oraz dysponowaniem majątkiem do takich osób nie należy. Nie wykazał tego w każdym razie w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Na okoliczność obciążeń finansowych nie przedstawił żadnych dowodów, ani nawet okoliczności tych nie uprawdopodobnił. Jednocześnie skarżący sprzeciwia się uiszczeniu kosztów sądowych ze względów światopoglądowych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.