IV SA/Po 1060/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie naliczenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowaniem i oszacowaniem pojazdu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy A. P. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie naliczenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowaniem i oszacowaniem pojazdu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w którym podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci, posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartość ok. [...] zł.) i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł. W formularzu wniosku skarżąca przedstawiła zestawienie wydatków na spłatę kredytu gotówkowego w [...] ([...] zł./mc) i w S. B. ([...] zł./mc), wodę i ścieki ([...] zł./mc) prąd (ok. [...] zł./mc), telefon i internet ([...] zł./mc), odpady ([...] zł./mc). Wnioskodawczyni w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy poinformowała, że jest matką samotnie wychowującą dwóch synów, gdyż mąż nie mieszka z nią od marca 2015r. Skarżąca wskazała, że od czasu rozstania z mężem nie ma zasądzonych alimentów, gdyż mąż spłaca raty zaciągniętych wcześniej wspólnych kredytów, które zostały podzielone. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, pismem z dnia 21 listopada 2017r. wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącej; kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) celem ustalenia jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; kopii zeznania podatkowego za 2016r., kopii umów kredytowych wraz z harmonogramem oraz potwierdzeniem spłat poszczególnych rat wraz z informacją, kto opłaca ratę kredytu oraz zaświadczenia z miejsca pracy o wysokości zarobków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła kopię umowy kredytowej w A. B. z 1.09.2016r. na kwotę [...]zł. (rata kredytu [...] zł.), umowy o kredyt na zakup towarów w A. B. z 14.06.2017r. na kwotę [...]zł. (kwota raty [...] zł.), umowy o kredyt gotówkowy w S. B. z 9.10.2017r. w wysokości [...] zł. (rata kredytu [...] zł.), zeznania podatkowego za 2016r., potwierdzenia operacji na koncie bankowym w C. A. S.A. oraz umowę o pracę z zawartą w dniu 13.11.2017r. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Zauważyć należy bowiem, iż okoliczność posiadania kredytów bankowych i ponoszenia z tego tytułu znacznych kosztów, nie może automatycznie uzasadniać przyznania prawa pomocy. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zadeklarowała spłatę kredytów w A. B. (wysokość raty [...] zł./mc) i S. B. (wysokość raty [...] zł./mc). Z informacji przedłożonych na wezwanie do uzupełnienia danych wynika ponadto, iż wnioskodawczyni spłaca ponadto kredyt na zakup towarów o wysokości raty [...] zł. Łączna wysokość zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych wynosi zatem [...] zł. Ma to tyle istotne znaczenie, iż wysokość i częstotliwość rat została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu każdego z kredytów. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego rodzaju i wysokości zobowiązań oraz ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawczyni spłacała zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądała, aby koszty sądowe w kwocie zdecydowanie niższej niż spłacana wysokość rat kredytowych pokrywał za nią Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Należy w tym miejscu wskazać, iż wszystkie wskazane wyżej kredyty bankowe zaciągnięte zostały w okresie, w którym jak wynika z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczynie nie prowadziła już gospodarstwa domowego wraz z mężem. Spłata tych zobowiązań nie obejmuje więc okresu, z którego zobowiązania podlegają wspólnej spłacie. Ponadto jak wynika z przedłożonych dokumentów to skarżąca jest stroną przedłożonych umów o kredyt i zobowiązania z tytułu rat spłaca samodzielnie z własnego Dalej należy wskazać, iż skarżąca uchyliła się od obowiązku rzetelnego wyjaśnienia swej sytuacji finansowej. Z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, iż wnioskodawczyni posiada konta bankowe w C. A.. Skarżąca nie przedstawiła jednak pełnych informacji dotyczących operacji na tym koncie w okresie ostatnich 6 miesięcy, do czego zobowiązana została w ramach niniejszego postępowania wpadkowego. Wnioskodawczyni przedstawiła bowiem wyłącznie potwierdzenia operacji na posiadanym koncie bankowym, na podstawie których nie można ustalić wszystkich operacji na tymże koncie w ostatnim okresie, w tym stanu środków. Stwierdzić zatem należało, iż Skarżąca nie przedstawiła istotnych dla oceny wniosku dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie wyczerpującego porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawione wątpliwości powodują, iż nie można dokonać pełnej oceny, czy strona spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych, o co wnosi w niniejszej sprawie Skarżąca, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do Skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. Wobec powyższego, uznając że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.