IV SA/Po 1067/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lutego 2015 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi A. K. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. |Sygn. akt IV SA/Po 1067/14 | |UZASADNIENIE | |Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. po przeprowadzonej w dniu [...].10.2013r. kontroli, decyzją z dnia [...] maja 2014r. nr [...], na | |podstawie art.51 ust.1 pkt 2 w zw. z ust.7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (T. j. Dz. U. z 2013r., poz.1409 ze zm.) nakazał M. i | |Z. B. wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez zwiększenie powierzchni | |zabezpieczenia przeciwpożarowego podłogi z desek sosnowych przed piecem z płyty granitowej do min. 30 cm poza obrys pieca z otwartymi drzwiami; | |powiększenie do średnicy 150 nawiewu powietrza do komory spalania, w związku z samowolnym wykonaniem robót związanych z samowolną przebudową | |polegającą na montażu żeliwnego pieca wolnostojącego typu VEGA 9 kW, komina stalowego zewnętrznego oraz instalacji łączącej piec z kominem. | |Termin wykonania czynności organ ustalił do dnia 30 czerwca 2014r. | |W uzasadnieniu organ wskazał, iż na realizację montażu przedmiotowego komina typu "koza" o wysokości powyżej 3 m na budynku mieszkalnym | |jednorodzinnym w zabudowie segmentowej usytuowanego na działce nr ewid. [...]położonej w P. ul. D. [...] inwestorzy uzyskali pisemną zgodę | |Nadleśnictwa P. dnia [...].02.2010r., które do 10 grudnia 2012r. zarządzało całym kompleksem mieszkalnym w imieniu Skarbu Państwa. Montaż | |urządzenia nastąpił we wrześniu 2010r. W dniu 10.09.2010r. został poddany kontroli kominiarskiej, która ustaliła prawidłowy sposób montażu i | |podłączenia oraz kontroli Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej, która też nie stwierdziła nieprawidłowości. W ocenie organu inwestorzy | |dokonali w istocie przebudowy polegającej na montażu żeliwnego pieca wolnostojącego oraz instalacji łączącej piec z kominem w związku z czym | |nastąpiła zmiana parametrów użytkowych obiektu w zakresie jego ogrzewania. Zamontowany piec jest urządzeniem grzewczo-technicznym zaś zgodnie z | |art.3 pkt 1 lit.a p.b. obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Zainstalowanie urządzenia grzewczego | |należy uznać jako wykonanie robót budowlanych związanych z budynkiem. Wykonanie zaś tych robót winno być poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na | |przebudowę. Inwestorzy nie zgłosili natomiast zamiaru instalowania urządzenia właściwemu organowi więc tym bardziej na wykonanie związanych z nim| |robót. Brak dokumentów uniemożliwia pełną weryfikację przez organ prawidłowości wykonanych robót budowlanych oraz możliwości technicznych | |wykonania takiej przebudowy. W związku z tym organ zobowiązał inwestorów postanowieniem z dnia [...] lutego 2014r. do przedłożenia oceny | |technicznej wykonanych robót związanych z samowolną przebudową, polegającą na montażu żeliwnego pieca wolnostojącego typu VEGA 9 kW, komina | |stalowego zewnętrznego oraz instalacji łączącej piec z kominem, w części lokalu mieszkalnego. Zobowiązani dostarczyli w dniu 31.03.2014r. ocenę | |techniczną sporządzoną przez uprawnioną osobę. Prowadząc postępowanie naprawcze w oparciu o art.50-51 p.b. organ stwierdził, iż przebudowa | |niniejsza nie podlega regulacjom przepisów dot. planowania przestrzennego. Nadto organ oparł się na treści § 132 ust.3 pkt 4, § 142 ust.1 i | |§ 265 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i | |ich usytuowanie (Dz.U. 2002, nr 75, poz.690). Ponieważ organ stwierdził, iż naruszone zostały § 132 ust.3 pkt 4 i § 265 ust.1, co potwierdziła | |również przedłożona ekspertyza techniczna, można było naprawić te uchybienia poprzez wykonanie robót budowlanych określonych w sentencji | |ustalając termin ich wykonania. | |Od decyzji organu I instancji odwołanie wniosła D. R. domagając się jej uchylenia i podnosząc, iż wybudowany komin nadal nie spełnia wymogów | |warunków technicznych. Nadto piec żeliwny posadowiony jest w narożniku pokoju przy wspólnej ścianie działowej z jej pokojem i rozgrzany nagrzewa | |ścianę, z której wydobywa się drażniący zapach podobny do chloru powodujący podrażnienia u niej układu oddechowego. Nadto całe postępowanie w jej| |ocenie winno być prowadzone w trybie art.48 p.b. | |Decyzją z dnia [...] lipca 2014r. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję w części | |dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i wyznaczył nowy termin wykonania nałożonych obowiązków do dnia 1.09.2014r., a w pozostałym | |zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż organ I instancji prawidłowo zastosował art.51 ust.7 w zw. z ust.1 | |pkt 1 i 2 p.b. i prawidłowo zakwalifikował wykonanie robót budowlanych polegających na samowolnym montażu żeliwnego pieca, komina stalowego i | |instalacji łączącej piec z kominem w lokalu mieszkalnym jako przebudowę. Jak wynika z oceny technicznej w celu doprowadzenia przebudowy do stanu | |zgodnego z prawem wskazane jest powiększenie średnicy nawiewu komory spalania optymalnie do o 150 oraz powiększenie zabezpieczenia podłogi z | |desek sosnowych min. 30 cm poza obrys pieca z otwartymi drzwiczkami. Nadto organ wskazał, iż zgodnie z obowiązującym prawem budowlanym | |wykonywanie wszelkich robót budowlanych winno być zgodne z przepisami ustawy, a na realizację inwestycji nie jest wymagana zgoda sąsiada. Poza | |tym w postępowaniu legalizacyjnym (art. 51 p.b.) nie jest wymagana decyzja o warunkach zabudowy, jak również oświadczenie o prawie do | |dysponowania nieruchomością. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uznał, iż przyjęty przez PINB tryb postępowania w sprawie jest zgodny z | |prawem, a podjęte rozstrzygnięcie zasadne. | |Powyższą decyzję D. R. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazując, iż nie zgadza się z zawartym w niej rozstrzygnięciem| |i wnosi o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła te same argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I | |instancji. | |Odpowiadając na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.| | | |Postanowieniem z dnia 21 października 2014r. Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia | |pełnomocnika z urzędu. | |Pismem z dnia 22 stycznia 2015r. pełnomocnik z wyboru skarżącej, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, podnosząc iż organ nadzoru | |budowlanego ustalił stan faktyczny w sposób niezgodny z dyspozycją art.7 kpa. Ponadto organy obu instancji pominęły treść § 142 ust.3 | |rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich | |usytuowanie (Dz.U. z 2013r., poz.926), z którego należy wyinterpretować, iż wyprowadzenie przewodów spalinowych bezpośrednio przez ścianę | |zewnętrzną od innych urządzeń, niż urządzenia gazowe (tak jak ma to miejsce w przypadku niniejszej samowoli budowlanej) jest niedopuszczalne. | |Na rozprawie w dniu 4 lutego 2015r. pełnomocnik uczestnika postępowania Nadleśnictwa P. wniósł o oddalenie skargi. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. | |Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze| |zm.) oraz art. 3§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – | |dalej: p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy, sprawowana jest w oparciu| |o kryterium zgodności z prawem tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej obowiązujących przepisów prawa. W związku z | |powyższym wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegał będzie taki akt wydany przez organ administracji publicznej, który – zgodnie z art. 145 § 1 | |pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a. – narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepis postępowania w stopniu | |mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też poprzez naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy | |obarczony jest wadą nieważności. | |Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami | |skargi oraz powołaną podstawą prawną. | |Dokonana wg wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonej przez skarżącą decyzji organów nadzoru budowlanego nie dała podstaw do | |uznania, iż zostały one wydane z naruszeniem prawa. | |Zaznaczyć przede wszystkim należy, że zawarte w art. 134 § 1 p.p.s.a. zastrzeżenie, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy | |oznacza, iż organ ściśle określa przedmiot prowadzonego postępowania administracyjnego i wynikający z tego zakres rozstrzygnięcia. | |Postępowanie w sprawach samowoli budowlanej prowadzone jest z urzędu w ramach przysługujących organom nadzoru kompetencji i obowiązków. | |Sąd kontroluje zatem nie to, czy organ spełnił żądania osoby zgłaszającej samowolę budowlaną lecz czy prawidłowo tzn. zgodnie z obowiązującym w | |tym zakresie przepisami przeprowadził dane postępowanie i wydał rozstrzygnięcie zgodne z przepisami prawa materialnego – w tym wypadku przepisami| |ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 dalej: pb.). | |Należy też przypomnieć, iż przedmiotem postępowania wszczętego przez organy nadzoru budowlanego nie mogą być wszelkie roboty budowlane, lecz | |tylko takie, które podlegają jurysdykcji tych organów, a więc wymagające pozwolenia na budowę (art. 28-29 p.b.) lub zgłoszenia (art. 30 p.b.). | |Nadto przedmiotem takiego postępowania ze strony organów nadzoru budowlanego mogą być tylko roboty budowlane już wykonane bez pozwolenia lub | |zgłoszenia, lub wykonane niezgodnie z udzielonym pozwoleniem bądź przyjętym zgłoszeniem. Nie mogą być zaś przedmiotem postępowania organów | |nadzoru budowlanego dopiero planowane roboty budowlane. | |W rozpatrywanej sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, iż uczestnicy postępowania – właściciele lokalu przy ul. D. [...] dopuścili| |się samowoli budowlanej, wykonując bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia roboty budowlane polegające na przebudowie, a obejmujące montaż | |żeliwnego pieca typu "koza" wolnostojącego VEGA 9 kW opalanego drewnem, komina stalowego zewnętrznego oraz instalacji łączącej piec z kominem w | |lokalu mieszkalnym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w zabudowie segmentowej. Spaliny z kominka odprowadzane są do komina stalowego. | |inwestorzy dokonali w istocie przebudowy polegającej na montażu żeliwnego pieca wolnostojącego oraz instalacji łączącej piec z kominem w związku | |z czym nastąpiła zmiana parametrów użytkowych obiektu w zakresie jego ogrzewania. Zamontowany piec jest urządzeniem grzewczo-technicznym zaś | |zgodnie z art.3 pkt 1 lit.a p.b. obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Zainstalowanie urządzenia | |grzewczego należy więc uznać jako wykonanie robót budowlanych związanych z budynkiem. Przedmiotowy kominek został zrealizowany w 2010r. za zgodą | |Nadleśnictwa P., które było wówczas właścicielem kompleksu mieszkalnego. Zatem w rozpatrywanej sprawie przedmiotem jest ocena – pod względem | |zgodności z prawem – zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru | |Budowlanego w G. w odniesieniu do wykonanych już przez uczestników robót budowlanych. | |Rolą i zadaniem organów nadzoru budowlanego w przypadkach stwierdzenia samowoli budowlanej jest usunięcie skutków tej samowoli i doprowadzenie | |wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Działania te podlegają reżimowi określonemu w przepisach art. 50 i 51 p.b. | |Zgodnie z art. 50 ust. 1. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem | |prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: | |1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub | |2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub | |3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub | |4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. | |W postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych można nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, | |inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz. (ust.3). | |Zgodnie z art. 51 ust. 1. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze | |decyzji: | |1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu | |poprzedniego albo | |2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego | |z prawem, określając termin ich wykonania, albo | |3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin| |wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych | |robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót | |budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. | |Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję: | |1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo | |2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź | |doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. (ust. 3) | |Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w | |sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu| |projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. (ust. 4). | |W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót | |budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. (ust. 5) | |Przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. | |49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Celem przepisów art.50 oraz 51 p.b. jest doprowadzenie wykonanych robót | |budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w aspekcie przepisów prawa administracyjnego (budowlanego), a nie cywilnego, regulującego | |kwestie odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną działaniami inwestora oraz ochrony własności. Nie ma racji skarżąca, iż powinna zostać wydana w | |sprawie decyzja o warunkach zabudowy dla przedmiotowego przedsięwzięcia i w związku z tym konieczna jest rozbiórka kominka. Nakaz rozbiórki jest | |ostatecznym rozwiązaniem. Dopiero niewykonanie przez adresata ostatecznej decyzji wydanej w oparciu o art.51 ust.1 pkt 2 p.b. nałożonego w niej | |obowiązku, obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do | |stanu poprzedniego, nie pozostawiając w tym względzie żadnej swobody. | |W niniejszej sprawie wykonanie przedmiotowych robót w warunkach samowoli budowlanej wymagało przeprowadzenia postępowania naprawczego | |uregulowanego w art.50-51 p.b., a organy nadzoru budowlanego wypełniły dyspozycje powyższych przepisów. Analiza akt postępowania wskazuje, jak | |wynika z protokołu kontroli właściwie podłączono urządzenie grzewcze oraz prawidłowo dokonano montażu komina z wyprowadzeniem go ponad dach. W | |toku postępowania PINB zażądał przedłożenia przez inwestorów i przeprowadził dowód z odpowiedniej ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez | |osobę uprawnioną, z której wynika że przedmiotowa inwestycja nie ma niekorzystnego wpływu na konstrukcję budynku oraz nie pogorszy posadowienia | |budynków sąsiednich. Nie stwarza też zagrożenia dla życia czy mienia. Wskazuje jedynie na zwiększenie powierzchni zabezpieczenia | |przeciwpożarowego podłogi z desek sosnowych przed piecem do min. 30 cm poza obrys pieca oraz powiększenie do średnicy 150 nawiewu powietrza do | |komory spalania. | |Organy nadzoru budowlanego trafnie oceniły, że roboty budowlane wykonane przez inwestorów w mieszkaniu naruszyły § 132 ust.3 pkt 4 oraz § 265 | |ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich | |usytuowanie (Dz.U. 2002, nr 75, poz.690),a merytoryczne zakończenie postępowania w przedmiocie stwierdzonej samowoli budowlanej polegało na | |zastosowaniu art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. budowlanego, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada na inwestora obowiązek | |wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając | |termin ich wykonania. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącej wyrażonym w jego piśmie z dnia 22 stycznia 2015r., iż z §142 | |ust.3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich | |usytuowanie (Dz.U. z 2013r., poz.926), należy wyinterpretować, że wyprowadzenie przewodów spalinowych bezpośrednio przez ścianę zewnętrzną od | |innych urządzeń, niż urządzenia gazowe (tak jak ma to miejsce w przypadku niniejszej samowoli budowlanej) jest niedopuszczalne. Przepis §142 | |ust.1 cytowanego rozporządzenia dotyczy wyprowadzania przewodów kominowych, od wszelkich urządzeń. Tym bardziej, że § 132 ust.3 rozporządzenia | |dopuszcza instalowanie kominków opalanych drewnem z otwartym lub zamkniętym paleniskiem w budynkach jedno i wielorodzinnych o różnej zabudowie. | |Natomiast ust.3 §142 rozporządzenia, jest uregulowaniem szczególnym, które dopuszcza możliwość wyprowadzania przewodów spalinowych jedynie od | |urządzeń gazowych z zamkniętą komorą spalania, uzależniając to od odpowiednich dodatkowych warunków. | |Z powyższych względów uznać należało, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga okazała się bezzasadna. Zresztą jak wynika z jej treści | |skarżąca kwestionuje nie tyle samo rozstrzygnięcie, zawarte w zaskarżonej decyzji, co w ogóle postępowanie organów nadzoru budowlanego, które w | |ocenie Sądu nie budzi wątpliwości. Prawidłowo także organ II instancji uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w zakresie terminu wykonania | |nałożonych obowiązków, wyznaczając nowy. | |Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. | |O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącej ustanowionego w sprawie z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 w związku z § 18 ust. | |1 pkt 1 lit c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz | |ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). | | |