IV SA/Po 1070/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z wniosku A. W. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, celowego specjalnego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu postanawia 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. A. W. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, celowego specjalnego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w uzasadnieniu którego podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie ma żadnego majątku a jej jedyny dochód stanowi renta rodzinna wynosząca [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że jest osobą niepełnosprawną w związku z czym nie opuszcza mieszkania. Wnioskodawczyni podała również, że w związku ze złym stanem zdrowia ponosi znaczne koszty leczenia. W formularzu wniosku skarżąca przedstawiła zestawienie wydatków na raty kredytu ([...] zł.), komornika ([...] zł.), leki ([...] zł.), CO ([...] zł.), energię elektryczną ([...] zł.) i gaz ([...] zł.). Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem dnia 8 listopada 2017r. (odebranym w dniu 9 listopada 2017r. – k. 23 akt), wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącej, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2016r., określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania, przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jej majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne, przedłożenia kopii umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat, wskazania źródeł finansowania wydatków wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, oraz wyjaśnienia czy wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe – w przypadku prowadzenia gospodarstwa domowego wraz z innymi osobami należy określić stopień pokrewieństwa oraz dochód uzyskiwany przez te osoby. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca pismem z dnia 15 listopada 2017r. przedłożyła umowę najmu mieszkania wraz z wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego P. – S. M. w P. z dnia [...] listopada 2009r. nakazującym opróżnić, opuścić i wydać zajmowany lokal mieszkalny, decyzję ZUS o waloryzacji przyznanego świadczenia informującą o przysługującym dodatku pielęgnacyjnym w kwocie [...]zł., zmniejszeniu świadczenia z powodu egzekucji sądowej w kwocie [...]zł. i wypłacanym świadczeniu w kwocie [...]zł., zawiadomieniu komornika sądowego o dokonywanym potrąceniu, zeznanie PIT 37 za 2016r., kopię potwierdzenia przelewu opłaty na rzecz E. S.A. w kwocie [...]zł., kopię potwierdzenia przelewu opłaty na rzecz P. . w kwocie [...]zł., umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych, zawiadomienie o wysokości opłat za użytkowanie lokalu mieszkalnego od 1.01.2017r., aneks restrukturyzacyjny z dnia 18.04.2016r. do umowy o kredyt konsolidacyjny z dnia 31.03.2015 z A. B. S.A. wraz z harmonogramem spłat, aneks restrukturyzacyjny z dnia 18.04.2016r. do umowy o pożyczkę gotówkową z dnia 3.07.2014r. z A. B. S.A. wraz z harmonogramem spłat, umowę o kredyt gotówkowy zawartej w dniu 22.12.2014r. z B. P. wraz z harmonogram spłat kredytu, umowę o kredyt gotówkowy zawartej w dniu 7.09.2015r. z B. P. wraz z harmonogram spłat kredytu, oraz faktury za zakup leków. Wnioskodawczyni wyjaśniła również, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe nadmieniając, że nie jest w stanie regulować opłat za czynsz Mając powyższe na uwadze zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 – dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. Uwzględniając fakt, iż przedmiotowa skarga dotyczy decyzji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, celowego specjalnego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, stwierdzić należy, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy zatem za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienie adwokata. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 §1 pkt. 1 i 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła dokumentów ani informacji koniecznych do ustalenia wysokości uzyskiwanych dochodów, w tym nie wyjaśniła źródeł finansowania deklarowanych wydatków, których wysokość znacznie przekraczała deklarowany dochód. We wniosku skarżąca oświadczyła bowiem, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe a jej jedynym źródłem utrzymania jest renta rodzinna w kwocie [...]zł. netto. Wnioskodawczyni przedstawiła jednak zestawienie wydatków na kwotę [...]zł. nie wyjaśniając skąd czerpie środki na pokrycie wydatków w kwocie przekraczającej uzyskiwany dochód oraz na bieżące utrzymanie. Skarżąca wezwana do wyjaśnienia skąd czerpie środki na wydatki ujawnione we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ujawniła jednak źródeł ich finansowania. Za wystarczające nie może być uznane bowiem oświadczenie o braku możliwości regulowania opłat za czynsz i CO. Okoliczności te nie zostały bowiem w żaden sposób udokumentowane. W tym miejscu wskazać należy, iż nawet gdyby przyjąć, iż wydatki za czynsz i CO nie są regularnie opłacane, to deklarowane wydatki związane ze spłacanymi kredytami bankowymi, których raty zgodnie z przedłożonymi harmonogramami spłat wynoszą [...] zł./mc i wydatki na leki, których wartość ustalona na podstawie faktur zakupowych z miesiąca października 2017r. wynosi [...] zł. nadal znacznie przekraczają deklarowany dochód. Zdaniem orzekającego brak bilansowania się dochodów i wydatków poddaje w wątpliwość oświadczenie skarżącej w zakresie dotyczącym źródeł jej utrzymania, w tym oświadczenia o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Skoro bowiem stałe wydatki (i to bez kosztów zakupu żywności, środków czystości i.t.p.) znacznie przekraczają deklarowane dochody, a skarżąca wbrew wezwaniu nie określa źródeł pokrywania tego deficytu, uzasadniona jest wątpliwość co do rzetelności złożonych przez nią oświadczeń w tym przedmiocie. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy zatem, iż skarżąca nie uwiarygodniła w sposób wystarczający, że wypełnia przesłanki wymienione w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkujące przyznanie prawa pomocy, mimo że to ją obciążał ciężar dowodu w tej kwestii. Złożone przez skarżącą oświadczenie co do stanu majątkowego i źródeł finansowania własnego utrzymania jest niewiarygodne w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Orzekający nie miał bowiem możliwości dokonania rzetelnej oceny, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Z tych względów orzeczono jak w pkt 1 postanowienia sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.