IV SA/Po 108/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] września 2011 r. T. W. (dalej - skarżący) zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...](dalej - MOPR) z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] grudnia 2011 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...](dalej – organ I instancji) odmówił przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, mieszka sam w 3-pokojowym mieszkaniu spółdzielczym-własnościowym, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych, studiuje na Wydziale [...] [...], na studiach 5 letnich, niestacjonarnych i jest to już siódmy rok jego studiów. [...] czerwca 2011 r. Prezydent Miasta [...] przyznał skarżącemu od dnia [...] maja 2011 r. stypendium z tytułu podjęcia nauki w szkole wyższej w wysokości [...] zł brutto miesięcznie do dnia złożenia przez skarżącego egzaminu dyplomowego. Organ wskazał, że występuje przesłanka z art. 7 pkt 1 i 4 ups w postaci bezrobocia, jednak skarżący nie współpracuje z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. W dniu [...] marca 2011 r. pracownik socjalny zawał bowiem ze skarżącym kontrakt socjalny, w którym zobowiązał się m.in. do aktywnego poszukiwana zatrudnienia. Do dnia wydania decyzji skarżący nie przedstawił jednak żadnych dowodów, które świadczyłyby o tym, że pracy poszukuje. Podczas wywiadu środowiskowego skarżący zadeklarował, że nie będzie szukał pracy, gdyż otrzymywane stypendium oraz pomoc finansowa z MOPR wystarczy mu do ukończenia studiów, który to moment nie jest jeszcze pewny. Kilkukrotne próby sugerowania skarżącemu, aby wynajął część mieszkania w celu uzyskania dodatkowego dochodu nie dały rezultatów. W ocenie organu brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej skutkować musi odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący pismami z dnia [...], [...] i [...] grudnia 2011 r. Podniósł m.in., że nie została mu przedstawiona ocena realizacji kontraktu socjalnego, która winna nastąpić dnia [...] marca 2011 r. zaś po tym czasie skarżący otrzymywał już zasiłek okresowy oraz celowy. Zdaniem skarżącego przyznane mu stypendium nie powinno być wliczane do dochodu. Nadto obecnie skarżący stypendium nie otrzymuje. Aktywnie poszukuje skarżący pracy, czego dowodem jest m.in. pismo Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Ponadto skarżący nie posiada żadnego dochodu, nie może jednak pracować fizycznie ze względu na ciężką chorobę i to ogranicza mu możliwość zatrudnienia. Skarżący bez efektu aktywnie poszukuje pracy, którą chciałby mieć, ponieważ znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...](dalej – Kolegium, SKO), na podstawie art. 39 ust. 1 i 2, w związku z art. 106 ust. 4 i art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009, Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., dalej - ups), art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz.l071 z późn.zm., dalej - kpa) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W ocenie organu odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Organ przytoczył szczegółowo stan faktyczny w sprawie i stwierdził, że w ocenie Kolegium organ I instancji nie jest uprawniony na podstawie zebranych w sprawie dowodów do jednoznacznego stwierdzenia, że skarżący nie wykazuje aktywności w kierunku poszukiwania pracy. Uzasadnione jest natomiast twierdzenie organu I instancji. że skarżący nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości w celu przezwyciężenia trudności, ponieważ zajmując samodzielnie 3 pokojowe mieszkanie ma możliwość odpłatnego wynajęcia części mieszkania i uzyskania w ten sposób dochodu. Ponadto SKO podniosło, że zdaniem skarżącego otrzymywane stypendium w wysokości [...] zł organ I instancji błędnie zalicza do dochodu. Z akt sprawy wynika także, że skarżący twierdzi, iż nie otrzymuje już stypendium, na dowód powyższego nie przedłożył jednak żadnego dowodu. Kolegium nie podziela zdania skarżącego, uznając, że uzyskiwane stypendium należy wliczyć do dochodu skarżącego, ponieważ nie mieści się ono w żadnym z wyjątków wymienionych w art. 8 ust. 3 ups. Organ I instancji powinien jednakże wyjaśnić, czy skarżący otrzymuje faktycznie owo stypendium. Kolegium stwierdziło zatem, że organ I instancji nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, nie wyjaśnił wyczerpująco stanu faktycznego, nie ustalił jednoznacznie istnienia przesłanek określonych w art. 38 ups. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji powinien skupić się na dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w oparciu o pełny zebrany materiał dowodowy oraz wypowiedzieć się co do przedstawionych przez stronę argumentów odnoszących się do osiąganego dochodu (stypendium), następnie rozważyć kwalifikację prawną ustalonego stanu faktycznego przy uwzględnieniu uwag i poglądów zaprezentowanych w niniejszym uzasadnieniu. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł T. W., wskazując, że zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008, nr 69 poz. 415) stypendium wskazane w tym artykule nie jest wliczane do dochodu. Organ II instancji ustalając błędnie, iż przedmiotowe stypendium jest wliczane do dochodu przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W zakresie możliwości wynajęcia mieszkania (zarzut organu II instancji) skarżący oświadczył, że wypowie się ewentualnie w terminie późniejszym - nie ma to bezpośredniego związku z niniejszą skargą. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 02/153/1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm., dalej - ppsa)). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia (art. 145 § 1 i 2 ppsa), tym bardziej, iż decyzja ta wyeliminowała z obrotu prawnego decyzję organu I instancji w związku z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego we wnikliwszym zakresie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009, Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., dalej - ups). Bezsporna w sprawie jest okoliczność, iż skarżący T.W. dnia [...] października 2011 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...]z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] grudnia 2011 r. Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...]decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Zdaniem organu I instancji wnioskodawca nie kwalifikował się do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, ponieważ mimo długotrwałego bezrobocia nie współpracował z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Od powyższej decyzji odwołał się Pan T.W. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Organ II instancji po zbadaniu sprawy i wniesionego odwołania, uznał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie i uchylił zaskarżoną decyzję w całości, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie Sądu rację ma organ II instancji podając w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, iż w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji nie została wyczerpująco wyjaśniona sytuacja faktyczna, w szczególności sprawa dochodu skarżącego. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący mieszka w mieszkaniu składającym się z 3 pokoi, kuchni i łazienki, nie przysługuje mu zasiłek mieszkaniowy ze względu na nadmetraż, opłaty reguluje w terminie. Nadto, co ustalił organ I instancji, skarżący jest długotrwale bezrobotny, jedynym jego dochodem jest stypendium w wysokości [...] zł przyznane na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].06.2011 r. Nr [...]. Skarżący w toku postępowania złożył oświadczenie, że w/w stypendium nie otrzymuje. Ponadto, zdaniem skarżącego, kwestia otrzymywania stypendium nie jest istotna w sprawie przyznania zasiłku okresowego, ponieważ zdaniem skarżącego stypendium nie należy wliczać do dochodu na podstawie art. 55 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Co prawda argumentacja skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, jednakże ustalenie przez organ I instancji dochodu skarżącego ma kluczowe znaczenie dla podjęcia decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej, dotyczy to także zasiłku okresowego, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalając, że skarżący jest długotrwale bezrobotny, mieszka sam w 3 pokojowym lokalu mieszkalnym, nie otrzymuje zasiłku mieszkaniowego z uwagi na nadmetraż, reguluje płatności na bieżąco - powinien ustalić dokładnie źródła dochodu skarżącego, z których się utrzymuje. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Z materiału zebranego w sprawie nie można jednoznacznie określić jakie jest źródło dochodu skarżącego. Skoro zgodnie z twierdzeniem skarżącego nie otrzymuje on już stypendium (którą to okoliczność również należy wyjaśnić), to należy ustalić z jakich źródeł następuje regularne opłacanie rachunków przez niego oraz bieżące utrzymanie. Nie zasługuje na uwzględnienie, zarzut skarżącego, że przyznane stypendium błędnie zostało przez organ administracji zaliczone do przychodu. Z powołanego przez skarżącego w skardze art. 55 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wynika, aby stypendium nie należało wliczać do dochodu w związku z rozpatrywaniem sprawy na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Natomiast z art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, czego nie należy zaliczać do dochodu. Wśród wyłączeń ustawodawca wymienia świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych (art. 8 ust. 4 pkt. 5). Zdaniem Sądu przyznane skarżącemu na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].06.2011 r. Nr [...] stypendium nie mieści się w żadnym z wymienionych w art. 8 ust. 4 powołanej wyżej ustawy wyjątków, w związku z czym należy uznać, iż wlicza się je do dochodu skarżącego. Kierując się wyżej przedstawioną argumentacją słusznie zatem organ II instancji uznał, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, nie wyjaśnił wyczerpująco stanu faktycznego, nie ustalił jednoznacznie istnienia przesłanek określonych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej, w związku z czym prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Skarga zaś nie zawierała uzasadnionych podstaw, by mogła zostać przez Sąd uwzględniona. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.