IV SA/Po 1084/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2006r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenie rodzinne, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z dnia [...]r. nr [...]w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci W. Z, K. Z. i J. Z.. /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/E.Makosz-Frymus KB/ Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Burmistrza R., po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...]r. nr [...] : 1. uchylił w całości decyzję z dnia [...]r. nr [...]przyznającą zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na W. Z., K. Z. i J. Z. 2. przyznał zasiłek rodzinny na: a. W. Z. w kwocie [...] zł. miesięcznie, na okres od [...] maja 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. b. K. Z. w kwocie [...]zł. miesięcznie, na okres od [...] maja 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. c. J. Z. w kwocie [...] zł. miesięcznie, na okres od [...] maja 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. 3. odmówił przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dzieci: W. Z., K. Z. i J. Z.. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, co następuje: Dnia [...]r. P. K. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w R. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na troje dzieci. Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. przyznał P. K. zasiłki rodzinne na każde z dzieci oraz dodatki z tytułu samotnego wychowywania każdego z dzieci. Dnia [...] r. na skutek wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dla potrzeb świadczeń rodzinnych ustalono, że P. K. oraz R. Z., jakkolwiek nie pozostają w związku małżeńskim, to wspólnie wychowują dzieci pochodzące z nieformalnego związku. Polega to na tym, że R. Z. płaci dobrowolnie alimenty, odwiedza dzieci, zabiera je do swego miejsca zamieszkania. Brak wspólnego mieszkania z P. K. ojciec dzieci tłumaczył brakiem środków finansowych oraz brakiem lokalu. Z tych też powodów organ I instancji wznowił postępowanie i wydał decyzję, którą uchylono decyzję przyznającą świadczenia z dnia [...]r., przyznano zasiłki rodzinne na każde z dzieci i odmówiono przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowania dzieci. Odwołanie od decyzji złożyła P. K. zarzucając, że całokształt obowiązków związanych z wychowywaniem dzieci spoczywa na niej, natomiast nie można pod pojęciem wychowywania dzieci rozumieć drobnych kwot wpłacanych przez ojca i sporadycznych jego wizyt czy spacerów z dziećmi. Z tych powodów wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, w której podzieliło stanowisko organu I instancji, iż P. K. i R. Z. wspólnie wychowują dzieci z nieformalnego związku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. K. powtórzyła zarzuty z odwołania kwestionując wywody organów obu instancji dotyczące pojęcia wspólnego wychowywania dzieci. W konkluzji wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem Sąd stwierdził, że decyzja ta, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu powodującym ich uchylenie. Uzasadniając decyzję z dnia [...]r. organ I instancji wskazał, że podstawą wznowienia postępowania było wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych związanych z wychowywaniem dzieci. Powołano się na przeprowadzony dnia [...]r. wywiad środowiskowy i uznano, że z wywiadu tego jasno wynika wspólne wychowywanie przez skarżącą i R. Z. trojga wspólnych małoletnich dzieci. Podkreślono, że poczynione ustalenia bezspornie wskazują, że skarżąca nie może być uznawana za osobę samotnie wychowującą dzieci, gdyż sam fakt bycia panną nie daje do tego prawa. Dodatkowo zamieszczono definicję wychowywania zaczerpniętą ze słownika języka polskiego i wywnioskowano na jej podstawie, że wychowywanie dzieci jest pojęciem szerszym niż prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Zarazem podkreślono w uzasadnieniu decyzji, że zarówno skarżąca jak i R. Z. zaprzeczają, jakoby wspólnie prowadzili gospodarstwo domowe i wspólnie wychowywali dzieci. Zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organy administracji, osoba samotnie wychowująca dziecko to panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedziona, wdowa lub wdowiec, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Wspomniany przepis został uznany za niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka (Dz. U. z 1991r. nr 120, poz. 526), wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r. (Dz. U. nr 95, poz. 806) i utracił moc z dniem 31 grudnia 2005 r. W opinii Sądu wnioski organów obu instancji nie mają wystarczającego umocowania w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym. Wypowiedzi skarżącej oraz R. Z. wskazują, że skarżąca wraz z dziećmi i swoją matką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, że skarżąca otrzymuje dobrowolne kwoty w wysokości 100 złotych na każde dziecko od R. Z., który ponadto zabiera dzieci na spacery w niedziele. Odnotowano zarazem, że skarżąca nie podaje innych form udziału drugiego z rodziców w procesie edukacyjnym dziecka. W ocenie Sądu uzasadniając swoją decyzję organ I instancji przekroczył granice uznania administracyjnego, przyjmując za udowodnione tezy, odnośnie których nie zebrano wystarczającego materiału dowodowego. Oczywistym jest, że nie można utożsamiać wychowywania dzieci z zamieszkiwaniem z nimi w tym samym domu, a braku wychowywania z zamieszkiwaniem osobno, ale w tej samej miejscowości. Wprawdzie okoliczność wspólnego zamieszkiwania sprzyja realizacji obowiązków rodzicielskich, na które składa się także wychowanie, ale nie oznacza to automatycznego uznania, że faktycznie ojciec dzieci przyczynia się do ich wychowania. W ocenie Sądu organy nie poczyniły wystarczających ustaleń pozwalających na wnioskowanie, że R. Z. wychowuje dzieci razem ze skarżącą, jak też nie można jednoznacznie stwierdzić, że razem ze skarżącą dzieci nie wychowuje. Oznacza to, że sprawa nie została wyjaśniona w sposób pozwalający na jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Tym samym organy administracji wydały decyzje z naruszeniem zasad procesowych, określonych w art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), a także przepisów postępowania określonych w art. 77 i art. 107 § 3 wymienionej ustawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji przeprowadzi rodzinny wywiad środowiskowy oraz zbierze dowody niezbędne do ustalenia, czy skarżąca wychowuje dzieci razem z R. Z.a czy też jest osobą faktycznie samotnie wychowującą w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Należy podkreślić brak ograniczeń w zakresie zbierania dowodów, zgodnie bowiem z art. 75 §1 kodeksu postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z tych powodów, na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz-Frymus Za nieobecnego sędziego I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski KB/