IV SA/Po 1104/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. N. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 1104/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi L. N. na pismo Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie umowy p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017r. sygn. akt IV SA/Po 1104/17 odrzucił skargę L. N. na pismo, opisane w rubrum postanowienia. Skarżąca w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. orzeczenia złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu powyższego wniosku wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a źródłem jej utrzymania jest renta rodzinna w wysokości 1963,56 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż nie ma żadnych oszczędności. Z wyjaśnień zawartych w formularzu wniosku wynika, iż skarżąca w rozliczeniu miesięcznym ponosi wydatki na gaz (156,23 zł.), prąd (41,49 zł.), wodę (31,22 zł.), śmieci (12 zł.), ubezpieczenie domu (56,15 zł.), ubezpieczenie na życie (35,63 zł.), ubezpieczenie samochodu (55 zł.), naprawę samochodu (30,22 zł.), podatek od nieruchomości (11,85 zł.), telefon (40,37 zł.), benzyna (130 zł.), gazeta (36,67 zł.), leki 281,38 zł.), koszty biurowe (90,93 zł.), koszty utrzymania (850 zł.), środki czystości (50 zł.). Postanowieniem z 06 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 1104/17 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy ORA w Poznaniu. Uzasadniając swoje postanowienie napisał, że na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym jest przyznawane, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy zaznaczył, że oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności związanych z postępowaniem sądowym (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy, przy uwzględnieniu uzyskiwanych przez Skarżącą dochodów, referendarz sądowy stwierdził, że przedstawiona sytuacja finansowa nie pozwala na przyjęcie, że Skarżąca należy do osób znajdujących się w sytuacji materialnej uniemożliwiającej opłacenie jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca uzyskuje bowiem stały dochód w kwocie 1963,56 zł. Referendarz sądowy ocenił, że powyższa kwota jest wystarczająca na opłacenie deklarowanych stałych niezbędnych kosztów utrzymania i kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do wpisu od skargi kasacyjnej. Odnosząc się do zestawienia wydatków miesięcznych stwierdził, że nie wszystkie wymienione przez Skarżącą wydatki należą do wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem. Do tej grupy wydatków nie można bowiem zaliczyć wydatków związanych m.in. z zakupem gazet czy też kosztów biurowych, które w zestawieniu uwzględniono w rozliczeniu miesięcznym od lutego 2014 r. Postanowienie doręczono Skarżącej w dniu 12 lutego 2018 r. (k. 73). W zakreślonym terminie Skarżąca wniosła sprzeciw. W obszernym piśmie napisała między innymi, że referendarz sądowy nie podał kwoty wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżąca czyta tylko jedną gazetę, tą samą od ponad 40 lat, którą prenumeruje w redakcji, aby zmniejszyć koszty. Dla starszej, schorowanej i niepełnosprawnej osoby byłoby to jak pozbawienie prawa do życia; ta jedna gazeta jest jak kromka chleba. Koszty biurowe dotyczyły tylko wydatków poniesionych w roku 2016, za wysyłanie pism – sąd, policja, prokuratura itd., zakup niezbędnych materiałów biurowych, kserokopie dowodów, parking z racji przesłuchań, spraw sądowych, koszty materiałów biurowych. Skarżąca podkreśliła, że poniesione koszty biurowe nie były przez Nią zamierzone, powstały i nadal powstają nie z Jej winy, a tragedię swoją i dzieci opisała w skardze. Skarżąca załączyła do skargi zestawienie poniesionych kosztów dodatkowych, na przestrzeni od 09 stycznia 2016 r. do 15 grudnia 2016 r., w łącznej kwocie 1.091,17 zł i badań laboratoryjnych, w kwocie 96 zł. Dalej zarzuciła, że referendarz sądowy nie napisał jakimi kryteriami się kierował, stwierdzając że dochód Skarżącej w kwocie 1963,56 starcza na pokrycie wszelkich kosztów sądowych, poniesionych i tych które będzie należało ponieść. Skarżąca zaznaczyła, że od lat nie stać jej na kupno odzieży, nowego sprzętu AGD np. zmywarki, fryzjera, remontu domu. Nadto oceniła, że Sąd nie rozpoznając sprawy generuje tylko koszty sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem (w niniejszej sprawie: na Skarżącej). To na Skarżącej spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy, w tym orzeczenie o zakresie przyznanego prawa pomocy, zależy od tego, czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Konieczna jest więc ocena złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oraz zaskarżonego orzeczenia referendarza, przy czym Sąd podkreśla, że udzielenie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym (zwolnienie z kosztów sądowych) jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Sąd stwierdza, że referendarz sądowy postąpił słusznie, przyznając prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Z woli ustawodawcy skarga kasacyjna musi zostać sporządzona przez zawodowego pełnomocnika. Usługa zawodowego pełnomocnika jest niewątpliwie droższa niż koszt wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Wpis od skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu uznania, że została zaskarżona czynność nie mieszcząca się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, wynosi 100 zł – § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193). Mając na uwadze wysokość dochodu Skarżącej netto – 1963,56 zł i okoliczność prowadzenia przez Skarżącą jednoosobowego gospodarstwa domowego, Sąd stwierdza, że postanowienie referendarza sądowego jest prawidłowe, zarówno co do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jak i co do wybranego zakresu, tj. ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 260 § 1-3 P.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, orzekając jako sąd drugiej instancji, na posiedzeniu niejawnym.