IV SA/Po 1108/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych K. S. wniosła skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej. Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwoma synami , a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę syna P. S.. Przedstawiając dochód osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe skarżąca wyjaśniła, że syn A. S. jest bezrobotny (nie ma dochodu), a syn Patryk otrzymuje najniższe wynagrodzenie. Nie podając dokładnej kwoty dochodu syna i nie ujawniając źródła i wysokości własnego dochodu łączną wysokość dochodu w gospodarstwie domowym określono na [...] zł. Opisując swój stan majątkowy wnioskodawczyni ujawniła fakt posiadania domu o pow. [...] m2 (o wartości ok. [...] zł. obniżonej o wysokość ustalonej samowoli w kwocie [...]zł.). We wniosku przedstawiono również zestawienie miesięcznych wydatków na spłatę kredytów i pożyczek ([...] zł./mc), koszty utrzymania i media ([...] zł./mc) i węgiel ([...] zł.). W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wyjaśniła, że nie ma środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych gdyż ma na utrzymaniu bezrobotnego syna, a jej stałe koszty (w tym kredyty i pożyczki zaciągnięte z powodu trudności w utrzymaniu się) wynoszą ponad [...] zł. Zgodnie z wyjaśnieniami wnioskodawczyni w codziennym życiu nikt jej nie pomaga finansowo - pracujący syn dokłada się tylko na żywność. Jak wskazała skarżąca nieruchomości nikt nie chce kupić z powodu samowoli i dużych kosztów utrzymania domu. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, pismem z dnia 18 stycznia 2017r., działając za pośrednictwem pełnomocnika wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do wnioskodawczyni i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia zaświadczenia z miejsca pracy o wysokości uzyskiwanych dochodów miesięcznych przez skarżącą i jej pracującego syna, przesłania umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat, przedłożenia kopii zeznania podatkowego własnego i synów za 2015r. oraz zaświadczenia z PUP w przedmiocie zarejestrowania syna A. S. jako osoba bezrobotna. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni wyjaśniła, że posiada samochód osobowy marki P. [...] z 2004r. (wartość ok. [...] zł.) a syn posiada samochód V. [...] z 2005r. (wartość ok. [...] zł.). W powyższym piśmie skarżąca wyjaśniła, że wraz z synami nie może wydrukować droga elektroniczną wyciągu bankowego, a koszt wydrukowania wyciągu przez bank to [...] zł, co przy uwzględnieniu okresu 6 miesięcy i trzech osób daje kwotę [...]zł., na poniesienie której nie stać ich. Na potwierdzenie powyższego przesłano wyciąg z cennika usług banku [...]. Wnioskodawczyni przesłała również ksero dokumentów syna P. S. (w tym zeznanie PIT za 2015r., decyzję z dnia [...].01.2017r. o uznaniu za osobę bezrobotną, zaświadczenie z PUP z dnia [...].08.2015 o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotnej w okresie [...].01.2015 do [...].07.2015r., świadectwo pracy z dnia [...].12.2016r. o zatrudnieniu w okresie [...].07.2015 do [...].12.2016 wraz z umową o pracę) i syna A. S. (w tym zaświadczenie o zarejestrowaniu w PUP jako osoba bezrobotna od dnia [...].11.2016r. oraz zeznanie PIT za 2015r.). Dokumentując własny dochód skarżąca przedstawiła załącznik PIT/B za 2015r., świadectwo pracy z dnia [...].12.2014r. dotyczące zatrudnienia w okresie [...].06.2006 – [...].12.2014 oraz PIT 11 wystawiony przez [...] Sp z o.o. za 2015r. Wnioskodawczyni przestawiła również harmonogram spłaty kredytu w [...] udzielonego w kwocie [...]zł. udzielonego na 60 miesięcy i spłacanego w okresie [...].08.2014 – [...].08.2019 w racie wynoszącej [...] zł., kopię dowodów uiszczenia opłaty za wodę w wysokości [...] zł., odcinków spłaty raty kredytu w wysokości [...] zł. udzielonego przez [...] S.A. wraz dowodem spłaty I raty kredytu wymagalnej do dnia [...].01.2017r. w kwocie [...]zł., dowodów uiszczenia należności na rzecz [...] S.A. , [...] S.A., podatku od nieruchomości, opłat za wywóz śmieci, składki ubezpieczenia OC. Ponadto wnioskodawczyni przedstawiła odcinki spłaty raty kredytu w wysokości [...] zł. udzielonego przez [...] S.A. wraz dowodem spłaty 9 raty kredytu wymagalnej do dnia [...].01.2017r. w kwocie [...]zł., odcinki spłaty raty kredytu w wysokości [...] zł. udzielonego przez [...] S.A. wraz dowodem spłaty 1 raty kredytu zapłaconej w dniu [...].01.2017r. , dowód wpłaty Pożyczki udzielonej przez Pracownicza Kasę Zapomogowo – Pożyczkową w kwocie [...]zł.. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 P.p.s.a., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wskazana we wniosku sytuacja finansowa wnioskodawczyni budziła uzasadnione wątpliwości. Skarżąca uchyliła się bowiem od wyraźnego wskazania wysokości i źródła swoich dochodów, poprzestając na ogólnym wskazaniu kwoty [...]zł. netto jako dochodu uzyskiwanego w gospodarstwie domowym przy powołaniu się na bezrobocie jednego syna i ogólne wskazanie wysokości dochodu drugiego z synów jako uzyskiwanego w wysokości odpowiadającej najniższej krajowej. Powyższe przy uwzględnieniu okoliczności wskazanej w uzasadnieniu wniosku, iż pracujący syn dokłada się tylko do żywności uzasadniało wezwanie skarżącej do złożenia dodatkowych wyjaśnień celem ustalenia szczegółowych informacji o jej sytuacji finansowej. W ocenie orzekającego w sprawie referendarza wyjaśnienia przedstawione przez skarżącą nie pozwalają na ustalenie ponad wszelką wątpliwość, iż jej sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odnosząc się szczegółowo do wyjaśnień strony należy wskazać, że o braku możliwości zadośćuczynienia obowiązkowi przedstawienia żądanych wyciągów z rachunków bankowych nie może świadczyć przedłożony wyciąg z cennika usług świadczonych przez Bank [...] Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnego dowodu na to, iż ona i jej dwaj synowie posiadają konta w tym banku. Ponadto trudno za wiarygodne uznać wyjaśnienia, aby żadna z osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe nie miała możliwości wygenerowana wyciągu z konta przez Internet. Na podstawie przedstawionych informacji nie można więc jednoznacznie stwierdzić, czy wnioskodawczyni posiada zdolność do gromadzenia oszczędności, a tym samym czy posiada ona wolne środki pieniężne, które może przeznaczyć na koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dalej należy wskazać, iż skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do wezwania o wskazanie wysokości własnego dochodu. Za wystarczające i pozwalające na ustalenie wysokości bieżącego dochodu uzyskiwanego przez skarżącą nie można bowiem uznać przedstawienia danych za 2015r. Powyższe przy uwzględnieniu przesłania tylko załączników do zeznania podatkowego trudno uznać również za informacje kompletne, gdyż w żaden sposób nie pozwalają one na ustalenie wysokości dochodu za ten okres. Na podstawie przedstawionych informacji można wyłącznie stwierdzić, że skarżąca w 2015r. prowadziła działalność gospodarczą w spółce B. s.c., do 31 grudnia 2014r. była zatrudniona przez [...] Sp z o.o. , a w 2015r. od tego pracodawcy uzyskała dochód wynoszący [...] zł. Analizując przestawione harmonogramy spłat kredytów można również stwierdzić, iż skarżąca po wniesieniu skargi i to pomimo utraty pracy przez drugiego syna zaciągnęła 2 nowe kredyty, których wysokość rat wynosi [...] zł. skarżąca musiała mieć zatem zdolność kredytową na zwiększenie o tą kwotę swych zobowiązań kredytowych przy uwzględnieniu pozostałych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. W tym miejscu odnosząc się do zadeklarowanej przez wnioskodawczynię spłaty rat kredytów w łącznej kwocie [...]zł. wskazać należy, że fakt zaciągnięcia kredytów bankowych nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. sygn. akt II GZ 56/05). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji