IV SA/Po 1109/17

WyrokWSA w Poznaniu2018-02-01

Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Ewa Kręcichwost-Durchowska, Maria Grzymisławska-Cybulska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, która zawiera przepisy dotyczące definicji wodomierzy, minimalnego poziomu usług, warunków zawierania umów, odmowy przyłączenia, warunków przyłączenia oraz opłat za przyłączenie, narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej przepisów § 3 ust. 1 i 2 (nieprawidłowe odesłanie do rozporządzeń zamiast określenia minimalnego poziomu usług w regulaminie), § 6 ust. 3 (nieuzasadnione ograniczenie możliwości zawarcia umowy), § 11 i § 21 (uregulowanie kwestii umownych wykraczających poza delegację ustawową), § 15, § 16, § 17 (ustanowienie przesłanek odmowy przyłączenia, do czego gmina nie była upoważniona) oraz § 32 ust. 2 i 7 (określenie warunków przyłączenia i opłat za przyłączenie, do czego gmina nie była upoważniona). W pozostałym zakresie, dotyczącym definicji wodomierzy (§ 2 pkt 4 i 5), skargę oddalono, uznając, że użycie definicji jako środka techniki prawodawczej było dopuszczalne i nie naruszało prawa.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Kole zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Dąbrówce dotyczącą regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Zarzucono jej istotne naruszenie prawa, w tym przekroczenie delegacji ustawowej i niezgodność z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W szczególności kwestionowano przepisy dotyczące definicji wodomierzy, odesłań do rozporządzeń w zakresie jakości wody i ścieków, warunków zawierania umów, przesłanek odmowy przyłączenia, warunków przyłączenia oraz opłat za przyłączenie. Rada Miejska wniosła o uwzględnienie skargi, pozostawiając ocenę zasadności Sądowi.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej przepisy: § 3 ust. 1 i 2, § 6 ust. 3 w zakresie słów: "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości", § 11, § 15, § 16, § 17, § 21, § 32 ust. 2 i § 32 ust. 7. W pozostałym zakresie oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w K. na uchwałę Rady Miejskiej w D. z dnia [...] 2011 r., nr [...] w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmujące przepisy: § 3 ust. 1 i 2, § 6 ust. 3 w zakresie słów: "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości", § 11, § 15, § 16, § 17, § 21, § 32 ust. 2 i § 32 ust. 7; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę. Rada Miejska w Dąbiu działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15, art. 40 ust. 2 pkt. 4, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 roku, Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) w związku z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 ze zm.- dalej jako: Ustawa) podjęła Uchwałę Nr XIII/112/2011 w sprawie: uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, obowiązującego na terenie gminy Dąbie (dalej jako: Uchwała). Pismem z dnia 03 listopada 2017 r. Prokurator Rejonowy w Kole zaskarżył Uchwałę w części: § 2 pkt. 4 i 5, § 3 ust. 1 i 2, § 6 ust. 3 w zakresie "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości", § 11, § 15, § 16, § 17, § 21, § 32 ust. 2 i § 32 ust. 7. Uchwale w zaskarżonej części zarzucono: istotne naruszenie prawa w szczególności przepisów art. 19 ust. 2, art. 2, art. 6, art. 15 Ustawy poprzez: - nieuprawnione zmodyfikowanie zapisów art. 2 pkt. 19 Ustawy i stworzenie definicji (§ 2 pkt 4 i 5), - nieuprawnione odesłanie w § 3 ust. 1 i ust. 2 do przepisów rozporządzeń przy określeniu w Rozdziale II Minimalnego poziomu świadczonych usług - zawężenie kręgu osób, które mogą ubiegać się o zawarcie umowy lub odprowadzanie ścieków poprzez wskazanie w § 6 ust. 3 Uchwały, że umowa może być zawarta również z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości – co, jak podniesiono, jest niezgodne z art. 6 ust. 4 wyżej Ustawy, - nieuprawnione zawarcie w uchwale uregulowań, jakie powinna zawierać umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków zawarta pomiędzy przedsiębiorstwem wodnokanalizacyjnym a odbiorcą usług, a dotyczących obowiązków odbiorców (§11) oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy (§ 21), - nieuprawnione określenie przesłanek negatywnych, przyłączenia nieruchomości do sieci ( § 15, § 16, § 17), - nieuprawnione określenie warunków innych niż wynikają z przepisów prawa budowlanego i warunków technicznych budowy przyłącza ( § 32 ust. 2), - przekroczenie przez Radę Miejską w Dąbiu upoważnienia ustawowego, którego zakres określa art. 19 ust. 2 Ustawy, poprzez nałożenie na osoby ubiegające się o podłączenie do gminnej sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej obowiązku poniesienia opłaty - przyłączenie do sieci wykonywane jest odpłatnie (§ 32 ust. 7), - nie uregulowanie w uchwale szczegółowego określenia sposobu załatwiania reklamacji oraz sposobu dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza. Żądaniem skargi objęto stwierdzenie nieważności Uchwały w części tj. zapisów § 2 pkt. 4 i 5, § 3 ust. 1 i 2, § 6 ust, 3 w zakresie "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości§ 11, § 15, § 16, § 17, § 21, § 32 ust. 2 i § 32 ust. 7. W uzasadnieniu złożonej skargi wskazano, że ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę oraz zbiorowym odprowadzaniu ścieków określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, zasady tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw odpowiedniej jakości wody, niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ścieków, wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi a także zasady ochrony interesów odbiorców usług z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów (art. 1). Podkreślono, że w świetle art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w zw. z ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Wskazano, że pojęcie "sprzeczności z prawem" w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym obejmuje sprzeczność postanowień uchwały z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego, w tym także z rozporządzeniem -co w konsekwencji oznacza, że również z "Zasadami techniki prawodawczej", które stanowią załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 roku (Dz. U. Nr 100, poz. 908). Podkreślono, że jedną z podstawowych zasad tworzenia prawa jest reguła wynikająca z § 115 w zw. z § 143 , w myśl której w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym). Regulacja ta koresponduje z przepisem art. 94 Konstytucji RP, który wskazuje, że akty prawa miejscowego muszą być ustanawiane nie tylko "na podstawie", ale i "w granicach" upoważnień zawartych w ustawie. W dalszej kolejności podkreślono, że z istoty aktu prawa miejscowego wynika niedopuszczalność takiego działania organu realizującego delegację ustawową, które polega na powtarzaniu bądź modyfikacji wiążących norm o charakterze powszechnie obowiązującym. Podkreślono, że przedstawione stanowisko koresponduje z § 118 w zw. z § 143 załącznika do rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Zgodnie z jego treścią w rozporządzeniu nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej oraz przepisów innych aktów normatywnych. Zasada ta ma zastosowanie również do aktów prawa miejscowego (§ 143 załącznika do rozporządzenia). Wskazano, że stworzenie w § 2 pkt 4 i 5 Uchwały definicji wodomierza dodatkowego i wodomierza własnego narusza wyżej wskazane przepisy. Rada Miejska poprzez wprowadzenie powyższych definicji przekroczyła delegację ustawą oraz po przez wprowadzenie tych definicji zmodyfikowała postanowienia ustawy. Wskazano, że w Rozdziale II Minimalny poziom świadczonych usług w § 3 ust. 1 i ust. 2 zawarto odesłania odpowiednio w zakresie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi - do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 roku w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. z 2007 roku, Nr 61, poz. 417 z późn. zm.) oraz w zakresie dopuszczalnego zanieczyszczenia ścieków przemysłowych oraz warunków ich wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych - do rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 14 lipca 2006 roku w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (Dz. U. z 2006 roku, Nr 134, poz. 964). Podkreślono, że jak wynika z treści art. 19 ust. 2 pkt. 1 Ustawy, kwestie te normować winien regulamin. To z treści regulaminu winny wynikać parametry dotyczące minimalnego poziomu usług. Odesłanie wyłącznie do stosownych przepisów rozporządzeń nie może być uznane za dostateczne wypełnienie normy kompetencyjnej. W dalszej kolejności wskazano, że Rada Miejska w Dąbiu w § 6 ust. 3 Regulaminu w sposób sprzeczny z przepisem art. 6 ust. 4 Ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zawęziła krąg osób, które mogą ubiegać się o zawarcie umowy o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków poprzez wskazanie, że umowa może być zawarta również z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości. W dalszej kolejności wskazano, że zgodnie z art. 6 ust. 1 Ustawy, dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Natomiast w art. 6 ust. 3 Ustawy wymienione zostały elementy takiej umowy. W myśl tego przepisu umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków zawiera w szczególności postanowienia dotyczące: ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych łub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia (pkt 1); sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń (pkt 2); praw i obowiązków stron umowy (pkt 3); warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług (pkt 3a); procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych (pkt 4); ustaleń zawartych w zezwoleniu, o których mowa w art. 18 (pkt 5); okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia". W skardze wskazano, że mając na uwadze te uregulowania ustawowe, za sprzeczne z obowiązującym prawem należy uznać również uregulowania zawarte w § 11 i § 21 Uchwały, które zgodnie z art. 6 ust. 3 Ustawy winny być uregulowane w umowie o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzaniu ścieków, a dotyczące obowiązków odbiorców (§ 11) oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy (§ 21). Podkreślono, że postanowienia wyżej wskazanego paragrafu wykraczają poza delegację ustawową określającą elementy regulaminu, jednocześnie wkraczając w regulacje umowy, o której mowa w art. 6 ust. 3 Ustawy. W dalszej kolejności wskazano, że w § 15, § 16 i § 17 Uchwały, z naruszeniem postanowień Ustawy, Rada Miejska przyjęła, że przedsiębiorstwo ma prawo odmówić przyłączenia nowego odbiorcy do istniejącej sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, jeżeli w wyniku przyłączenia warunki techniczne pogorszą się tak, że nie zostanie zachowany minimalny poziom usług, a w szczególności, mogłoby to spowodować spadek ciśnienia, bądź obniżenie jakości poniżej wymaganej, dla dotychczasowych Usługobiorców; jeżeli nie posiada technicznych możliwości świadczenia usług w szczególności, i jeżeli przyłącze zostało wykonane niezgodne z wydanymi warunkami technicznymi, bądź bez uzyskania zgody usługodawcy. Powyższe – jak podkreślono - pozostaje w sprzeczności z art. 15 ust. 4 Ustawy, zgodnie z którym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest zobowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Podkreślono, że w świetle regulacji ustawowych przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma wyłącznie uprawnienie do wydania warunków technicznych przyłączenia do sieci, a następnie dokonania odbioru wykonanego przyłącza, co ma służyć sprawdzeniu zgodności stanu faktycznego z wydanymi warunkami. Podkreślono, że gmina nie ma kompetencji do określenia przesłanek negatywnych, tzn. odmowy przyłączenia nieruchomości do sieci. W dalszej kolejności wskazano, że również postanowienia § 32 ust. 2 Uchwały wskazującego dokumenty jakie winny zostać załączone do wniosku podjęte zostały z przekroczeniem delegacji ustawowej. Żaden przepis, w tym cytowany wyżej art. 19 ust. 2 ustawy, nie upoważnia, bowiem rady gminy do określenia warunków innych niż wynikają z przepisów prawa budowlanego i warunków technicznych budowy przyłącza. W ocenie prokuratora, Rada Miejska w Dąbiu bez upoważnienia ustawowego nałożyła w § 32 ust. 7 Uchwały obowiązek poniesienia przez osobę ubiegającą się o przyłączenie do gminnej sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej opłaty przyłączeniowej uchwalając, że "Przyłączenie do sieci wykonywane jest odpłatnie przez Usługodawcę w terminie 7 dni od daty złożenia wniosku. Zaznaczono, że żaden przepis prawa nie upoważnił organów gminy do wprowadzenia opłaty za przyłączenie do gminnej sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. W odpowiedzi na skargę Rada miejska w Dąbiu wniosła o uwzględnienie skargi Prokuratora wyjaśniając, jednak że ocenę zasadności stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały pozostawia Sądowi i podkreślając, że w najbliższym czasie podjęte zostaną działania mające na celu wyeliminowanie wadliwej uchwały z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w przeważającej mierze okazała się zasadna. Na wstępie należy podkreślić, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako: ppsa) stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 ppsa). Należy przy tym zauważyć, że wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił precyzyjnie rodzaju tego naruszenia. Przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią tylko takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii naruszeń "istotnych", tj. w szczególności polegające na podjęciu uchwały przez organ niewłaściwy, braku lub przekroczeniu podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, tudzież naruszeniu procedury jej uchwalania. Przy tym decydujące znaczenie dla oceny legalności danej uchwały ma stan prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi wniesionej do Sądu jest uchwała Nr XIII/112/2011 Rady Miejskiej w Dąbiu z dnia 30 grudnia 2011 r. w sprawie: uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, obowiązującego na terenie gminy Dąbie. Podkreślić należy, że w skardze jednoznacznie wskazano, że Uchwałę zaskarżono w części, tj.: § 2 pkt. 4 i 5, § 3 ust. 1 i 2, § 6 ust. 3 w zakresie "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości", § 11, § 15, § 16, § 17, § 21, § 32 ust. 2 i § 32 ust. 7. Wobec powyższego, tylko w takim zakresie przedmiotowa Uchwała została poddana merytorycznej kontroli Sądu w niniejszej sprawie; a to z uwagi na istniejące, co do zasady, związanie sądu administracyjnego przedmiotem zaskarżenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że za zasadny Sąd uznał zarzut naruszenia przez Radę Miejską w Dąbiu § 3 ust. 1 i 2 Uchwały. Stosownie to brzmienia tych przepisów "Woda do spożycia przez ludzi winna odpowiadać jakościowo wymaganiom określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. z 2007r., Nr 61, poz. 417 z późn. zm.)" a "Dopuszczalne zanieczyszczenia ścieków przemysłowych oraz warunki ich wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych, reguluje rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 14 lipca 2006r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (Dz. U. z 2006r., Nr 134, poz. 964)". Podzielić należy stanowisko Prokuratora, co do tego, że skoro ustawodawca nałożył na Radę Gminy obowiązek określenia w regulaminie minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków to odwołanie się w regulaminie do treści rozporządzeń nie stanowi wykonania ustawowego obowiązku. Należy bowiem zauważyć, że z woli ustawodawcy wyrażonej w ustawie, to zadaniem rady gminy, a nie centralnego organu administracji rządowej jakim jest minister wydający rozporządzenie jest precyzyjne określenie – w regulaminie - minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r. sygn. II GSK 47/09). Wskazany zarzut zasługiwał zatem na uwzględnienie, bowiem treść § 3 ust. 1 i 2 Uchwały nie stanowi realizacji ciążących na radzie gminy obowiązków, o których mowa w art. 19 ust. 2 pkt 1 Ustawy. Zasadnie również w skardze podniesiono zarzut naruszenia § 6 ust 3 Uchwały, w zakresie słów: "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości" z uwagi na naruszenie regulacji art. 6 ust. 4 Ustawy. Zgodnie z brzmieniem § 6 ust 3 Uchwały, "umowa może zostać zawarta również z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości". Zgodzić należy się ze stanowiskiem skargi, że w myśl art. 6 ust 4 Ustawy "umowa może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym" i Ustawa nie formułuje pod tym względem wskazanych w Uchwale ograniczeń. Jednocześnie przepis art. 19 ust 2 Ustawy, nie dawał radzie gminy kompetencji do stanowienia dodatkowych wymogów w tym zakresie. Stąd też należało stwierdzić, że w powołanym w skardze zakresie § 6 ust 3 Uchwały został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. Podzielić należało również stanowisko skargi, co do przekroczenia w treści § 11 Uchwały delegacji ustawowej, poprzez nieuprawnione zawarcie uregulowań, jakie powinna zawierać umowa o dostarczanie wody lub odprowadzenie ścieków zawarta pomiędzy przedsiębiorstwem wodnokanalizacyjnym a odbiorcą usług, a dotyczących obowiązków odbiorców. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przepis art. 19 ust 2 Ustawy nie dawał organowi kompetencji do nakładania przyjętych w § 11 Uchwały obowiązków. Równocześnie, należy wskazać, że zasadnie skarga podnosi wadliwość § 21 Uchwały, w którym przyjęto nie znajdujące oparcia w przepisach prawa postanowienia dotyczące odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, poprzez przyjęcie rozwiązania z jednej strony wykraczającego poza delegację ustawową, a z drugiej strony ingerującego w postanowienia art. 6 ust.3 Ustawy, określającego elementy obligatoryjne umowy. Zasadnie również w skardze wskazano na wadliwość § 15, § 16 i § 17 Uchwały. Analiza przepisów § 15, § 16 i § 17 Uchwały, prowadzi bowiem do wniosku, że we wskazanym zakresie Rada Miejska w Dąbiu nie określiła, jak wskazywałby tytuł Rozdziału V tego aktu "Technicznych warunków określających możliwości dostępu do usług wodno-kanalizacyjnych", ale de facto ustanowiła przesłanki odmowy przyłączenia, do czego nie została upoważniona przez ustawodawcę. Zgodzić należy się zatem z argumentacją skargi, że przepisy § 15, §16 i § 17 Uchwały zostały wydane z naruszeniem art. 15 ust 4 Ustawy, a uchwalony regulamin nie zawiera koniecznego uregulowania art. 19 ust 2 pkt 5 Ustawy, a więc nie określa technicznych warunków określających możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych. W skardze wniesiono również o stwierdzenie nieważności § 32 ust. 2 i 7 Uchwały, zawartych w Rozdziale VIII "Warunki przyłączenia do sieci i dokonywania odbioru wykonanego przyłącza" podnosząc zarzut przekroczenia przez Radę Miejską w Dąbiu delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 2 Ustawy. Zarzuty te zasługiwały na uwzględnienie. Stosownie do § 32 ust 2 Uchwały, "do wniosku o wydanie warunków technicznych należy dołączyć: tytuł prawny do nieruchomości, decyzja o warunkach zabudowy lub informację z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, aktualną mapę zasadniczą w skali 1:500". Natomiast w myśl § 32 ust. 7 Uchwały "przyłączenie do sieci wykonywane jest odpłatnie przez usługodawcę w terminie 7 dni od daty złożenia wniosku. Przed dokonaniem przyłączenia Usługodawca dokonuje sprawdzenia wykonanego przyłącza pod kontem spełnienia warunków technicznych". Nie ulega wątpliwości, że we wskazanym zakresie Uchwała została podjęta z przekroczeniem granic delegacji ustawowej. Słusznie, bowiem podnosi Prokurator, że żaden przepis nie upoważniał rady gminy do określania - innych niż wynikają z przepisów prawa budowlanego i warunków technicznych budowy przyłącza - warunków przyłączenia do sieci i dokonywania odbioru wykonanego przyłącza, jak również do nałożenia opłaty za przyłączenie do sieci. W ocenie Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie wyłącznie jeden z podniesionych w skardze zarzutów, tj. zarzut nieuprawnionego zmodyfikowania zapisów art. 2 pkt. 19 Ustawy i stworzenia definicji (§ 2 pkt 4 i 5 Uchwały). Dokonując oceny zasadności tego zarzutu należało przede wszystkim zwrócić uwagę, że stosownie do treści § 146 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2002 Nr 100, poz. 908 – dalej jako: ZTP), że definicje stanowią "Typowe środki techniki prawodawczej", których zastosowanie jest dopuszczone przez prawodawcę zarówno w ustawie, jak i innym akcie normatywnym, jeżeli: dane określenie jest wieloznaczne (pkt 1), dane określenie jest nieostre, a jest pożądane ograniczenie jego nieostrości (pkt 2); znaczenie danego określenia nie jest powszechnie zrozumiałe (pkt 3); ze względu na dziedzinę regulowanych spraw istnieje potrzeba ustalenia nowego znaczenia danego określenia (pkt 4). Treści przepisu § 146 ZTP wskazuje zatem, że zastosowanie tego typowego środka techniki prawodawczej jakim jest definicja - co do zasady - jest dopuszczalne zarówno w ustawie, jak i innym akcie normatywnym. Nie ulega również wątpliwości, że zastosowanie wskazanego środka techniki prawodawczej musi następować z uwzględnieniem innym przepisów prawa, w tym ZTP. W tym kontekście należy zauważyć, że posłużenie się tym typowym środkiem techniki prawodawczej nie wymaga specjalnego upoważnienia, o jakim mowa w § 115 w zw. z § 143 ZTP. Nie może, bowiem ulegać wątpliwości, że upoważnienie ustawowe stanowi o kierunku - merytorycznych - rozwiązań, które mają znaleźć w akcie rangi podstawowej (por. Stanowisko Rady Legislacyjnej w sprawie "konstruowania" upoważnień do wydawania rozporządzeń, Prz.Leg. 1998, nr 3-4, s. 187), a nie zastosowanie typowych środków techniki prawodawczej. Nie można zatem zarzucić organowi gminy naruszenia prawa w każdym przypadku posłużenia się w akcie prawa miejscowego typowym środkiem techniki prawodawczej, jakim jest definicja, z powołaniem na przekroczenie delegacji ustawowej. Należy, bowiem zwrócić uwagę, że dla posłużenia się typowym środkiem techniki prawodawczej przy stanowieniu aktu prawa miejscowego, co do zasady, nie jest konieczne zawarcie w akcie rangi ustawowej dodatkowego upoważnienia. Bezspornie, jak stanowi § 118 w zw. z § 143 ZTP w akcie prawa miejscowego nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej oraz przepisów innych aktów normatywnych. O takiej sytuacji nie ma jednak mowy, w kontekście podniesionego w skardze zarzutu naruszenia prze Radę Miejską w Dąbiu prawa, poprzez zastosowanie w § 2 ust. 4 i 5 Uchwały definicji "wodomierza dodatkowego" i "wodomierza własnego". Podkreślić należy, że w skardze zarzucono Radzie Miejskiej w Dąbiu dokonanie modyfikacji zapisu art. 2 pkt 19 Ustawy. W art. 2 pkt 19 Ustawy zawarto definicję legalną "wodomierza głównego" wskazując, że jest to przyrząd pomiarowy mierzący ilość pobranej wody, znajdujący się na każdym przyłączu wodociągowym. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej Uchwały w kontekście podniesionego zarzutu, należało zatem zestawić brzmienie definicji legalnej, z typowym środkiem techniki prawodawczej, jakim posłużyła się Rada Miejska w Dąbiu, poprzez zdefiniowanie pojęcia "wodomierza dodatkowego" oraz "wodomierza własnego". Stosownie do § 2 ust. 4 uchwały "wodomierzem dodatkowym" jest przyrząd pomiarowy zainstalowany za wodomierzem głównym, służący ustaleniu ilości wody bezpowrotnie zużytej, zainstalowany i utrzymywany na koszt usługobiorcy. Natomiast w myśl § 2 ust. 5 "wodomierz własny" to przyrząd pomiarowy mierzący ilość wody pobranej z innych ujęć niż ujęcie usługodawcy, zainstalowany i utrzymywany na koszt usługobiorcy. Przeprowadzona analiza § 2 ust. 4 i 5 Uchwały prowadzi do wniosku, że wskazane uregulowanie nie wprowadza żadnego merytorycznego rozwiązania, do realizacji którego konieczne byłoby uzyskanie przez Radę Miejską w Dąbiu upoważnienia ustawowego. Dokonując natomiast legalności posłużenia się przez Radę Miejską w Dąbiu definicją, jako typowym środkiem techniki prawodawczej, należało mieć na uwadze zarówno literalne brzmienie § 2 ust. 4 i 5, jak i pełen kontekst Ustawy oraz Uchwały i dopiero na tej podstawie ocenić czy doszło faktycznie do naruszenia prawa. W ocenie Sądu taka analiza, nie potwierdza wniosku skargi o modyfikacji przepisu art. 2 pkt 19 Ustawy, ale wskazuje na realizację postanowień § 146 ust. 1 pkt 2 ZTP. Podkreślić należy, że w myśl powołanego przepisu w akcie prawa miejscowego definicje formułuje się gdy dane określenie jest nieostre, a jest pożądane ograniczenie jego nieostrości. Posłużenie się przez Radę Miejską w Dąbiu definicją "wodomierza dodatkowego" oraz "wodomierza własnego" w żaden sposób nie modyfikuje zapisów art. 2 pkt 19 Ustawy, ani żadnego innego przepisu tej ustawy. Nie ulega natomiast wątpliwości, że skorzystanie przez Radę Miejską w Dąbiu ze wskazanego środka techniki prawodawczej było wręcz wskazane w okolicznościach badanej sprawy. Podkreślić należy, że ustawodawca nie posługuje się terminem "wodomierza dodatkowego", jak również go nie definiuje. Jednak należało wziąć pod uwagę, że w art. 27 ust. 6 Ustawy posłużono się niejasnym określeniem stanowiąc, że zużycie wody na określony cel jest ustalane "na podstawie dodatkowego wodomierza zainstalowanego na koszt odbiorcy usług". Jednocześnie radę gminy zobowiązano na mocy art. 19 ust. 2 pkt 5 Ustawy do określenia technicznych warunków określających możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych. Prawidłowa realizacja tego zadania wymagała zastosowania rozwiązania, które w sposób przejrzysty i zgodny z prawem pozwolą radzie gminy wywiązać się z ciążących na niej obowiązków. W analizowanym przypadku, nie może zatem budzić uzasadnionych wątpliwości, że posłużenie się przez Radę Miejską w Dąbiu środkiem techniki prawodawczej, jaki stanowi definicja "wodomierza dodatkowego" oraz "wodomierza własnego" – w brzmieniu – nadanym zaskarżoną Uchwałą, nie stanowi naruszenia prawa, ale realizację nakazów wynikających z § 150 ust. 1 ZTP. Przepis § 150 ust. 1 ZTP nakazuje bowiem, aby jeżeli dane określenie ma być używane w jednym znaczeniu w obrębie całego aktu normatywnego jego definicję zamieścić w przepisach ogólnych tego aktu. Dokonując oceny zasadności podniesionego zarzutu, Sąd miał na uwadze wszystkie istotne obostrzenia w zakresie dopuszczalności wprowadzania definicji przez prawodawcę gminnego, wynikające przede wszystkim z pozycji aktów prawa miejscowego w konstytucyjnej hierarchii źródeł prawa (art. 87 Konstytucji). W analizowanym zakresie nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych, ani rozporządzeń. Jak również nie definiuje się na nowo (odmiennie) pojęć już przez ustawodawcę zdefiniowanych. W okolicznościach badanej sprawy sam fakt stworzenia w akcie prawa miejscowego definicji "wodomierza dodatkowego" oraz "wodomierza własnego" nie mógł przesądzić zatem o zasadności zarzutu skargi, bowiem tworząc definicje "wodomierza dodatkowego" oraz "wodomierza własnego" – w brzmieniu – nadanym zaskarżoną Uchwałą, nie naruszono prawa. Wobec powyższego, Sąd uznał, że zaskarżona Uchwała w części obejmującej przepisy wskazane w pkt. 1 sentencji wyroku narusza w stopniu istotnym prawo, co uzasadniało stwierdzenie nieważności Uchwały w części obejmującej przepisy: § 3 ust. 1 i 2, § 6 ust 3 w zakresie słów: "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości", § 11, § 15, § 16, § 17, § 21, § 32 ust. 2 i § 32 ust 7 – o czym orzeczono na podstawie art. 147 § 1 ppsa. W pozostałym zakresie, tj. co do żądania stwierdzenia nieważności § 2 ust. 4 i 5 Uchwały, Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło