IV SA/Po 112/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 06 listopada 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...[ w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę /-/B.Popowska /-/M.Dybowski /-/I.Kucznerowicz Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., znak [...], nr [...] Starosta P., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a), art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 3, "pkt 7" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 99/04/1001 ze zm. - dalej jako: upzirp) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. 98/00/1071 ze zm. - dalej: kpa) orzekł o utracie przez W. S. statusu osoby bezrobotnej z dniem 19 listopada 2007 r. W uzasadnieniu wskazano, że Strona odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub wykonywania prac, o których mowa w art. 73a upzirp. Odwołując się od tej decyzji W. S. wskazał, że odmowa podjęcia pracy jest spowodowana sprawowaniem opieki nad przewlekle chorą matką. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., [...] Wojewoda W. na podstawie art. 127 § 1 i 2, i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art.10 ust. 4 pkt 2, art. 2 ust.1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 i 3 upzirp utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu w szczególności wskazano, że Odwołujący się, odmawiając przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia ze względu na fakt sprawowania opieki nad chorą matką nie jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia, a zatem rozpatrywanie odwołania i uznanie tego usprawiedliwienia jest bezzasadne. Wnosząc skargę na powyższą decyzję W. S. stwierdził, że nie stanowi ona "podjęcia próby dokonania oceny, w drodze precyzowania i obiektywizowania przedstawionych problemów - w zakresie prawidłowego pełnienia czynności urzędowych w PUP, w P. oraz zgodności zaistniałej sytuacji z ogólnie przyjętymi normami społecznymi". Skarżący zarzucił także "informacjom ze str. 2" nieprawdziwość, nierzetelność i nieprecyzyjność i poprosił o ponowną ocenę "przebiegu okoliczności w PUP w roku 2007 r.". Skarżący zwrócił się na koniec o "ocenę zasadności terminu podjętej decyzji o wykreśleniu Go z ewidencji osób bezrobotnych oraz prawidłowości podstaw prawnych w zakresie obwinienia Go nie przyjęciem wskazanej oferty pracy". W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. powtórzył argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi W. S. Na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. W. S. w 15 minutowym wystąpieniu powtórzył Swoją argumentacje, którą zawarł już we wcześniejszych pismach - tak w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym. Dodatkowo Skarżący wyjaśnił, że w styczniu 2007 r. nie otrzymał oferty pracy, lecz jedynie informację dotyczącą ogłoszenia o pracy. Wskazał, że chciał uczestniczyć w szkoleniu, ale w czerwcu 2007 r. Jego Mama doznała ataku padaczki - interweniowało pogotowie ratunkowe i poprosił Urząd o przesunięcie szkolenia. Skarżący wskazał dalej, że oferowana praca i wynagrodzenie 1000 zł netto przy założeniu konieczności ponoszenia kosztów zapewniania Mamie opieki, przy uwzględnieniu wpływu Jego zarobków i ulg w opłatach ponoszonych przez Mamę, powodowałaby 200-300 zł straty. Skarżący dodał, iż decyzja z dnia [...] listopada 2007 r. orzekająca o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 19 listopada 2007 r. skutkuje tym, że z datą wsteczną określono Jego uprawnienia. Na koniec Skarżący stwierdził, że Urząd nie działa w takim kierunku, aby uwzględnić Jego sytuację rodzinną a obecnie priorytetem dla Niego jest opieka nad matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadną. 1. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm. - dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). 2. Sąd podziela ustalenia organu I i II instancji, czyniąc je integralną częścią ustaleń Sądu. Postępowanie organów administracji obu instancji było prowadzone bardzo starannie i ustaliły one całokształt faktów niezbędnych do prawidłowego rozpatrzenia sprawy W. S. O skrupulatności postępowania dowodowego organów świadczy chociażby precyzyjne sprawdzenie możliwości dojazdu Skarżącego do pracy i z pracy wraz z dołączeniem do akt sprawy aktualnych rozkładów jazdy komunikacji zbiorowej. Dodatkowo, na podstawie materiałów zebranych w aktach sprawy Sąd ustalił, że Matka Skarżącego jest osobą przewlekle chorą (stan po udarze mózgu i padaczka objawowa) wymagającą pełnej opieki (zaświadczenia lekarskie - k. 22 akt administracyjnych). Sąd dał wiarę owym odpisom dokumentów i dokumentom, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio - art. 244 i 245, 252, 253 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. 43/64/296 ze zm. - dalej: kpc/; T. Ereciński [w:] Komentarz do kpc, Warszawa 2006 r., t. 1, s. 562 uw. 32 i 33; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CK 369/05, OSNC 11/06/187). 3. Organy obu instancji trafnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa orzekły o utracie statusu osoby bezrobotnej przez Pana W. S. Jak wynika bowiem z art. 33 ust. 4 pkt 3 upzirp Starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac, o których mowa w art. 73a upzirp, prac interwencyjnych lub robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy a pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 90 dni. Art. 2 ust 1 pkt 2 upzirp stanowi, że bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika z powyższej definicji, do nabycia i zachowania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest legitymowanie się przez bezrobotnego zdolnością i gotowością do podjęcia zatrudnienia. W rozpatrywanej sprawie W. S. w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. potwierdził przyjęcie do wiadomości praw i obowiązków bezrobotnego. Miał więc świadomość, że należy m. in. zachować pełną gotowość do podjęcia zatrudnienia. Mimo tego Pan W. S. złożył w dniu 16 listopada 2007 r. wyjaśnienia, w których odmówił podjęcia proponowanego zatrudnienia bowiem nie spełniało ono oczekiwań bezrobotnego a nadto Skarżący oświadczył, iż z uwagi na sprawowanie całodobowej opieki nad matką, nie może zachować pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Zważywszy, że jak wynika z twierdzeń organów administracji, które Sąd w pełni akceptuje, praca proponowana W. S. była pracą odpowiednią dla Niego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 16 upzirp, tj.: podlegała ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania której Skarżący miał wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe, stan zdrowia pozwalał na jej wykonywanie, a łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekraczał 3 godzin, proponowana praca spełniała warunki pracy odpowiedniej. Tym samym Pan W. S., odmawiając przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia ze względu na fakt sprawowania opieki nad chorą matką wskazał, że nie jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia. Zainteresowany nie spełniał warunków osoby bezrobotnej określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Wskazanie, iż przyczyna odmowy podjęcia zatrudnienia winna być uzasadniona, oznacza, że bezrobotny powinien podać okoliczności, które obiektywnie uniemożliwiają wykonywanie konkretnej pracy w proponowanych warunkach. Art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy jednoznacznie określa ciążące na bezrobotnym obowiązki i odnosi je między innymi do powiadomienia o uzasadnionej, a nie jakiejkolwiek, przyczynie odmowy przyjęcia propozycji pracy. Z przepisu tego wynika zatem, że nie każdy podany przez bezrobotnego powód odmowy przyjęcia propozycji odpowiednie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej może być uznany za uzasadnioną przyczynę. Ponadto to nie organ zobowiązany jest do ustalania i wyjaśniania przyczyny odmowy przyjęcia propozycji zatrudnienia bezrobotnego. Bezrobotny sam musi usprawiedliwić swą odmowę przez wykazanie uzasadnionej przyczyny swej absencji. Zwrot "uzasadniona przyczyna" jest pojęciem niedookreślonym, którego ostateczną treść ustalać musi organ stosujący prawo w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy. Należy jednak mieć na uwadze, że w orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że uzasadnione przyczyny, to okoliczności, na które bezrobotny nie miał wpływu, a więc przeszkody powstałe niezależnie od jego woli, np. nagła choroba czy brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., I OSK 1271/07, www.nsa.gov.pl). Sąd miał na uwadze, że jednym z postulatów wynikających z obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa) jest obowiązek oparcia rozstrzygnięcia sprawy o wyjaśniony stan faktyczny sprawy, co oznacza, że wszelkie okoliczności faktyczne sprawy mające znaczenie dla jej rozstrzygnięcia muszą być udowodnione. Organy administracji mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W ocenie Sądu nie oznacza to jednak, aby obowiązek poszukiwania dowodów ciążył tylko na organie, bowiem strona w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie stosownych środków dowodowych. Strona postępowania dążąc do wykazania, że ustalenia poczynione w toku tego postępowania są niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym powinna wskazać środki dowodowe potwierdzające jej stwierdzenia w celu umożliwienia organowi prowadzącemu postępowanie wypełnienia obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Sąd stwierdził, że usprawiedliwianie odmowy przyjęcia propozycji pracy koniecznością opieki na chorą matką, bez przedstawienia jednoznacznych dowodów potwierdzających konieczność permanentnej opieki przez Skarżącego na Jego Matką (a więc niemożności ograniczenia tej opieki, albo scedowania jej na inną osobę), należało uznać za odmowę bez uzasadnionej przyczyny. Odnośnie naruszenia przez Skarżącego przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 upzirp należy wskazać, że z przytoczonej w tym przepisie definicji legalnej bezrobotnego wynika, że samo pozostawanie bez pracy nie może jeszcze determinować przynależności do grupy bezrobotnych. Niezbędne jest także by dana osoba była zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia. Na pojęcie gotowości do podjęcia pracy składają się dwa elementy. Chodzi mianowicie o pozostawanie do dyspozycji urzędu pracy. Gotowa do podjęcia pracy w tym sensie jest zatem osoba, która w każdym czasie, bez nieuzasadnionej zwłoki, może zgłosić się do urzędu pracy w celu zapoznania się z propozycjami zatrudnienia, a w przypadku otrzymania propozycji odpowiedniej pracy, podjąć to zatrudnienie. Gotowość do podjęcia zatrudnienia nie może jednak ograniczać się tylko do "dyspozycyjności" bezrobotnego w powyższym znaczeniu. Prawne pojęcie bezrobotnego obejmuje osoby faktycznie poszukujące pracy. Bezrobotny powinien zatem manifestować rzeczywistą wolę podjęcia zatrudnienia także przez własną aktywność w adaptowaniu się do wymogów rynku pracy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2007 r., I OSK 1821/06). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Skarżący w wyznaczonym terminie odmówił przyjęcia propozycji zatrudnienia, a zatem tego dnia nie wykazał swej gotowości do podjęcia pracy. Organy obu instancji prawidłowo uznały, iż wskazane przez W. S. powody odmowy przyjęcia możliwości zatrudnienia nie mogły być uznane za uzasadnione. Utrzymanie statusu bezrobotnego daje bezrobotnemu określone uprawnienia. To z kolei wymaga przestrzegania określonych w ustawie zasad. Skarżący winien zatem tak zorganizować swoje zajęcia, aby mógł wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku gotowości do podjęcia pracy. Mając na względzie powyższe podana przez skarżącego przyczyna odmowy zatrudnienia, w konkretnym stanie faktycznym sprawy, mogła być uznana przez organy za niewystarczającą. 4. Sąd podkreśla także, że nietrafne są dodatkowe argumenty Skarżącego dotyczące Jego oceny przedstawianych ofert pracy. Sądowi z doświadczenia życiowego wiadome jest, że często właśnie od osobistego kontaktu pracodawcy z pracownikiem zależy ostateczne zatrudnienie. Osoba znajdująca się w skomplikowanej sytuacji życiowej - jak Skarżący - winna dokładać więcej starań w znalezieniu zatrudnienia. Chybione są również argumenty Skarżącego podające jako jeden z argumentów za odmową przyjęcia pracy kwestie wysokości płacy. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że wynagrodzenie w wysokości 1000 zł netto dla osoby ze średnim wykształceniem (k. 15 akt administracyjnych) nie jest wcale wynagrodzeniem minimalnym, bo zbliżone zarobki otrzymują chociażby osoby pracujące w służbach mundurowych (np. znane Sądowi z urzędu ze sprawy IV SA/Po 106/08). Wynagrodzenie minimalne za pracę w 2007 r. wynosiło 936,- zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12.IX.2006 r. – Dz. U. 171/06/1227) a w 2008 r. – 1.126,- zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11.IX.2007 r. – Dz.U. 171/07/1209). Nic nie stoi na przeszkodzie, by Skarżący awansował w nowej pracy, bądź na własną rękę nadal poszukiwał pracy lepiej płatnej - urząd pracy ma bowiem za zadanie przede wszystkim przywrócić bezrobotnego na rynek pracy a nie zapewniać mu wysokiego czy w pełni satysfakcjonującego wynagrodzenie. 5. Ustawa o promocji zatrudnienia to tylko jedną z ustaw tworzących system zabezpieczenia społecznego w Polsce, więc utrata statusu bezrobotnego przez Skarżącego nie zamyka przed Nim drogi do korzystania z innych form pomocy państwa. Do prawa zabezpieczenia społecznego należą w szczególności poza upzirp: ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. 71/01/734 ze zm.), ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.: Dz. U. 115/08/728 ze zm.), ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. 122/03/1143 ze zm.), ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 210/04/2135 ze zm. – obecnie j.t. Dz.U. 164/08/1027 ze zm. – dalej uośz) i szereg innych - z uwagi na stan faktyczny - nie mających zastosowania w sprawie. Ustawy te tworzą system zabezpieczenia społecznego, realizujący w szczególności art. 65-66, art. 67-71, art. 74-76 i 81 Konstytucji RP. Założeniem tego systemu jest spójność i wzajemne uzupełnianie się instytucji zabezpieczenia społecznego. Należy jednak podkreślić, że zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (W. Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, RPEiS 1/04/8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Podatnicy co do zasady nie mogą bowiem pokrywać pełnych kosztów utrzymania bezrobotnych - to w pierwszej kolejności sam bezrobotny obowiązany jest podjąć próby zmiany Swojej niekorzystnej sytuacji. 6. Odnośnie pozostałych zarzutów Skarżącego Sąd wskazuje, że do ścigania korupcji właściwy jest Prokurator właściwy dla miejsca popełnienia przestępstwa a niniejsza sprawa dotyczy statusu bezrobotnego. To, że Skarżący jest pełnomocnikiem matki w sprawie I Ns 176/08 o stwierdzenie nabycia spadku po J. K., gdzie Starosta P. jest jednym z 14 uczestników postępowania (k. 19 akt sądowych) nie ma dla niniejszej sprawy żadnego znaczenia. Starosta P. jest określeniem organu administracji publicznej, który wykonuje swe funkcje przy pomocy licznego i wyspecjalizowanego aparatu urzędników. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w P. nie wpływa na działalność służb zajmujących się zagadnieniami zarządu majątkiem jednostki samorządu terytorialnego bądź sferą podatków – i odwrotnie. Skarżący należy do wspólnoty odrębnej jednostki samorządu terytorialnego – Gminy miasta P. (miasta na prawach powiatu). Jeden Powiatowy Urząd Pracy w P. realizuje – na podstawie porozumienia – zadania dla obu tych jednostek samorządu terytorialnego. 7. Nie doszło do naruszenia prawa przez orzeczenie dnia 23 listopada 2007 r. o utracie przez Skarżacego statusu osoby bezrobotnej z dniem 19 listopada 2007 r., skoro Skarżący nie spełniał warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 upzirp już w dniu 19 listopada 2007 r. Prawo do świadczeń zdrowotnych W. S. mógł uzyskać na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 1 uośz. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił. I. Kucznerowicz M. Dybowski B. Popowska KB/