IV SA/Po 1121/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] (dalej: SKO w P., Kolegium lub organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.), odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r. nr [...] o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch hal magazynowo-usługowo-biurowych na terenie działek o nr ewid. [...] i [...] położonych w m. S. , gm. T. P. . Uzasadniając rozstrzygnięcie organ powołał treść art. 61A § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Druga przesłanka stanowi sytuacji, gdy w sprawie istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały jednak skonkretyzowane. Stąd należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które stanowiły przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie. Kolegium wskazało, że decyzją z [...] listopada 2013 r. (znak [...]) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r. (znak [...]). Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia [...] maja 2014 r. (sygn. akt IV SA/Po [...]) oddalił skargę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności można wydać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych, np. takich, gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która jeszcze nie została wydana, która została w określonym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego, jak również, gdy podmiot żądający wszczęcia nie ma legitymacji strony. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne. W niniejszej sprawie zaistniały przeszkody przedmiotowe uniemożliwiające prowadzenie postępowania albowiem wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego dotyczył decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez organ II instancji, która była kontrolowana przez Sąd. Decyzja ta została poddana kontroli przez sąd administracyjny, który nie tylko stwierdził, że decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy T. P. nie narusza prawa, ale zbadał także z urzędu przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Oddalenie skargi zamyka więc organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności, ponieważ jest on związany oceną prawną decyzji, zawartą w wyroku sądu. Organ nie ma zatem możliwości ingerowania w prawomocne orzeczenie sądu, co miałoby miejsce, gdyby próbował doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji uprzednio już ocenionej przez sąd administracyjny. Stąd orzeczono, jak w rozstrzygnięciu. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. W. reprezentowany przez S. W., nie przedstawiając zarzutów ani motywów skargi. W odpowiedzi SKO w P. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga T. W. nie miała usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest prawidłowość postanowienia SKO w P. z [...] kwietnia 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r. znak [...] dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji na działkach nr [...] i [...], w m. S. , gm. T. P. . Materialnoprawną podstawą wydanego postanowienia był przepis art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak zasadnie zauważyło Kolegium, w doktrynie, do innych uzasadnionych przyczyn braku podstaw wszczęcia postępowania należy zaliczyć powagę rzeczy osądzonej - sprawa została już raz rozstrzygnięta. Sąd podziela pogląd, że jeżeli już raz wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji, nie można raz jeszcze domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, chociażby skarżący powoływał się na inne przyczyny nieważności. W orzecznictwie podkreśla się również, że ponowne wszczęcie postępowania nadzorczego i wydanie nowej decyzji nadzorczej, niezależnie od kierunku rozstrzygnięcia, obarczone jest wadą nieważności, określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK [...], orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Określona w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przyczyna stwierdzenia nieważności to powaga rzeczy osądzonej (tzw. res iudicata). W związku z tym ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie rei iudicata, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Jak wskazuje analiza akt sprawy postępowanie dotyczące wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r. zostało już prawomocnie rozstrzygnięte. Jak prawidłowo wyjaśniło Kolegium decyzją z [...] listopada 2013 r. (znak [...]) utrzymało ono w mocy decyzję Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r. (znak [...]), której aktualnie skarżący zażądał stwierdzenia nieważności. Następnie wyrokiem z [...] maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na ww. decyzję SKO w P. z [...] listopada 2013 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] maja 2016 r. sygn II OSK [...] oddalił skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Z powyższego wynika, że już uprzednio – przed złożeniem wniosku przez T. W. z [...] grudnia 2019 r. - prawomocnej kontroli, również w zakresie ewentualnych kwalifikowanych wad, poddana została decyzja Wójta Gminy T. P. z [...] maja 2013 r., której stwierdzenia nieważności aktualnie skarżący zażądał. W tym stanie rzeczy bez wątpienia ziściła się przesłanka odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, o jakiej mowa w art. 61a K.p.a. Z uwagi zatem na zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Z 2019 r. Poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.