IV SA/Po 1123/12
WyrokWSA w Poznaniu2013-03-06
Skład orzekający: Ewa Kręcichwost-Durchowska, Izabela Bąk-Marciniak, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy fakt zameldowania na pobyt czasowy w innym lokalu stanowi przeszkodę do orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego, jeśli osoba faktycznie opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania na stałe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy, przyjmując, że zameldowanie na pobyt czasowy uniemożliwia wymeldowanie z pobytu stałego. Sąd stanął na stanowisku, że organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego może samodzielnie ocenić rzeczywisty charakter pobytu pod innym adresem, nawet jeśli osoba jest tam zameldowana czasowo, w celu ustalenia, czy przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego została spełniona. W analizowanej sprawie sąd stwierdził, że przesłanki do wymeldowania zostały spełnione, ponieważ P. S. dobrowolnie i trwale opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania, a jego późniejsze zameldowanie czasowe nie zmieniało tego faktu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. S. na decyzję Wojewody W., która uchyliła decyzję Wójta Gminy K. odmawiającą wymeldowania P. S. z pobytu stałego. Wojewoda odmówił wymeldowania, uznając, że P. S. dopełnił obowiązku meldunkowego, ponieważ posiadał ważne zameldowanie na pobyt czasowy w innym lokalu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, twierdząc, że zameldowanie czasowe nie jest przeszkodą do wymeldowania z pobytu stałego, a P. S. faktycznie opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania na stałe.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 marca 2013 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] Wojewoda W., po rozpoznaniu odwołania P. S. uchylił w całości decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...]sierpnia 1012 r., [...] i odmówił wymeldowania z pobytu stałego P. S. z lokalu położonego w miejscowości S., ul. K. [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej jako ustawa) organ administracji publicznej wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z tego względu w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest wymeldowanie osoby z jej dotychczasowego miejsca pobytu, organ administracyjny winien ustalić czy zaszły konieczne przesłanki skutkujące wymeldowaniem. Istotną przy tym jest ta okoliczność, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie osoby ma stanowić odzwierciedlenie istniejącego stanu faktycznego.
Dalej organ wyjaśnił, że bezsprzecznym w niniejszej sprawie jest fakt, iż P.S. nie przebywa w przedmiotowym lokalu, co potwierdzają świadkowie. Organ wskazał również, że w protokole przesłuchania P. S. stwierdza m.in., że: " Mam czasowe zameldowanie u rodziców w K. i tu lokalizuje swoje centrum życiowe" - karta Nr 16. Jak wynika ze zbioru danych osobowych PESEL, P. S. zameldował się na pobyt czasowy w K. przy ul. B. [...] w okresie od [...] czerwca 2011 r. do [...] czerwca 2015 r. - karta Nr 47.
Mając powyższe na uwadze organ przyjął, iż P. S. dopełnił obowiązku meldunkowego. Z przepisu art. 7 ust. 1 ustawy wynika, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z kolei (art. 8 ustawy) osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności (wyliczenie przykładowe w art. 8 pkt od 1 do 4 ustawy) także pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych ( art. 8 pkt 2 ustawy) .
W ocenie organu skoro właściwy organ administracji publicznej uznał, że P. S.spełnia warunki do czasowego zameldowania na okres od dnia [...] czerwca 2011 r. do dnia [...] czerwca 2015 r., to trzeba konsekwentnie przyjąć, że bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania nie można uznać, iż P. S. bez wymeldowania opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania, w którym zameldowany jest na pobyt stały. Organ zwrócił uwagę, że w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy, który stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o wymeldowaniu z pobytu stałego, nie tylko chodzi o wymeldowanie z pobytu stałego ale tez z pobytu czasowego. Wynika stąd, że ustawodawca zarówno zameldowanie na pobyt czasowy, jak i stały traktuje analogicznie. Nie może więc być takiej sytuacji, że organy administracji publicznej nie kwestionując prawidłowości zameldowania na pobyt czasowy, w takim (czasowym) zameldowaniu i zamieszkaniu dostrzegają fikcyjność zameldowania na pobyt stały z uwagi na brak realizacji tak zwanego centrum życiowego.
Skargę na powyższą decyzję wniosła R. S. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 47 ust. 2, art. 7 ust. 1 i art. 8 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ administracji właściwy do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego jest związany stanowiskiem innego organu ewidencji ludności wyrażonym poprzez czynność materialno - techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy, podczas gdy zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną i organ nie jest nią związany,
- art. 15 ust. 2 ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie mogą zostać spełnione przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego w sytuacji, gdy osoba legitymuje się zameldowaniem na pobyt czasowy, podczas gdy brak jest korelacji pomiędzy tymi meldunkami.
Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że zameldowanie na pobyt czasowy nie jest przeszkodą wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego.
Ponadto strona podniosła, że ustawowymi przesłankami do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z lokalu z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy są : opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu tego przepisu winno mieć charakter trwały, dobrowolny z zamiarem zorganizowania swego centrum spraw życiowych w innym lokalu. Ani z treści analizowanego przepisu, ani z innego przepisu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wynika, by w przypadku opuszczenia przez daną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego w wyniku woli tej osoby i skoncentrowania następnie w innym lokalu swych interesów życiowych, późniejsza czynność w postaci zameldowania na pobyt czasowy stanowiła przeszkodę w orzeczeniu o wymeldowaniu z pobytu stałego.
Nie ma wzajemnej relacji między przepisami art. 15 ust. 2 i art. 7 ust 1 oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych prowadzącej do wniosku, że organ gminy w postępowaniu o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest bezwzględnie związany faktem zameldowania tej osoby w innym lokalu na pobyt czasowy. W postępowaniu o zameldowanie na pobyt czasowy organ meldunkowy ocenia czy spełnione są okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy. Organ meldunkowy nie rozstrzyga, czy doszło do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Konsekwentnie trzeba przyjąć, że w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego organ meldunkowy ustalając, czy osoba opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, władny jest więc ocenić charakter pobytu czasowego pod innym adresem, lecz nie w celu zakwestionowania faktu zameldowania na pobyt czasowy, ale w kontekście spełnienia przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Nie można wykluczyć sytuacji, że po opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez obowiązku wymeldowania się, późniejsze zameldowanie na pobyt czasowy pod innym adresem może mieć charakter pozorny. W takim wypadku uznanie, ze organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego związany jest faktem zameldowania tej osoby na pobyt czasowy w innym lokalu nie byłoby do pogodzenia z podstawowym celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jakim jest zapewnienie zgodności faktu pobytu, w tym co do charakteru pobytu pod określonym adresem z rzeczywistym stanem rzeczy. Brak jest racjonalnych argumentów do przyjęcia tezy, że organ meldunkowy winien się wstrzymać z załatwieniem sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego do czasu ewentualnego uchylenia czynności materialno technicznej zameldowania na pobyt czasowy, albowiem organ nie jest nią związany.
W ocenie skarżącej zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że P. S. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego, a opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny, było następstwem podjętego zamiaru zorganizowania w następnych latach centrum życiowego w innym lokalu. Okoliczność, że P. S. został zameldowany na pobyt czasowy w lokalu swoich rodziców, nie zmienia wypływającego z analizy materiału dowodowego wniosku, że doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż dopóki czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] grudnia 2012 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Na rozprawie w dniu 6 marca 2013 r. skarżąca podtrzymała skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody W. uchylająca decyzję Wójta Gminy K. i odmawiająca wymeldowania z pobytu stałego P. S..
Jako przesłankę uzasadniającą odmowę wymeldowania organ powołał okoliczność czasowego zameldowania P. S.. W ocenie organu dopóki czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu.
W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są dwa stanowiska odnoszące się do wpływu zameldowania czasowego na możliwość wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego.
Według jednego z nich, nie można orzekać o wymeldowaniu z pobytu stałego w sytuacji, gdy aktualne pozostaje zameldowanie w innymi miejscu tej samej osoby na pobyt czasowy. Zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązki w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu. Organ ewidencyjny w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest związany stanowiskiem innego organu wyrażonym poprzez czynność materialno-techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy (tak np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 263/06 oraz z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1612/08, baza orzeczeń NSA).
Natomiast w świetle drugiego z poglądów organ, przed którym toczy się postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego osoby zameldowanej na pobyt czasowy, może samodzielnie ocenić rzeczywisty charakter pobytu pod innym adresem niż adres zameldowania na pobyt stały, pod którym to innym adresem osoba ta jest zameldowana na pobyt czasowy.
Uzasadniając powyższą kwestię Sądy administracyjne wskazują, że wzajemna relacja między przepisami art. 15 ust. 2 oraz art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie może być rozumiana w sposób prowadzący do wniosku, iż organ gminy w postępowaniu o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest bezwzględnie związany faktem zameldowania tej osoby w innym lokalu na pobyt czasowy. Sądy akcentują, że czynność w postaci zameldowania nie ma charakteru ostateczności w znaczeniu takim, jak w przypadku decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.), a błędna czynność ewidencyjna polegająca na potwierdzeniu faktu pobytu osoby w lokalu może zostać w każdym czasie skorygowana przez organ meldunkowy w trybie art. 47 ust. 2 ustawy. W postępowaniu o zameldowanie na pobyt czasowy organ meldunkowy nie rozstrzyga czy doszło do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, gdyż kwestia ta pozostaje poza sferą zainteresowania tego organu. Skoro tak, to konsekwentnie trzeba przyjąć, że w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego organ meldunkowy ustalając czy osoba opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, a zatem czy spełnione są okoliczności uzasadniające wymeldowanie z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, władny jest ocenić charakter pobytu czasowego pod innym adresem, lecz nie w celu zakwestionowania faktu zameldowania na pobyt czasowy, ale w kontekście spełnienia przesłanki opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, gdyż ma to znaczenie dla wyniku tej sprawy. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że po zerwaniu więzi w sposób trwały i zupełny z dotychczasowym miejscem pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, późniejsze zameldowanie na pobyt czasowy pod innym adresem może mieć charakter pozorny. W takim wypadku uznanie, że organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego związany jest faktem zameldowania tej samej osoby na pobyt czasowy w innym lokalu nie byłoby do pogodzenia z podstawowym celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jakim jest zapewnienie zgodności faktu pobytu, w tym co do charakteru pobytu pod określonym adresem, z rzeczywistym stanem rzeczy. Z tych względów brak również racjonalnych argumentów na poparcie tezy, że organ meldunkowy winien wstrzymać się z załatwieniem sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego do czasu ewentualnego uchylenia czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt czasowy, skoro kwestia ta nie ma charakteru prejudycjalnego dla wyniku postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego. Tym bardziej, gdy z materiału dowodowego wynika, że opuszczenie miejsca zameldowania na pobyt stały nastąpiło na wiele lat przed zameldowaniem się na pobyt czasowy w innym miejscu, istnieje podstawa do uznania, że meldunek czasowy pozostaje bez związku z zameldowaniem na pobyt stały. Okoliczność zameldowania na pobyt czasowy jest zatem jednym z elementów stanu faktycznego sprawy o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego, podlegającym rozpatrzeniu przez organ wydający decyzję w takiej sprawie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1762/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt IV S.A./Wr 459/09, LEX nr 600357 i z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 565/07, LEX nr 512286 oraz z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 54/10, LEX nr 759183).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do ostatnio zaprezentowanego poglądu, że organ, przed którym toczy się postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego osoby zameldowanej na pobyt czasowy, może samodzielnie ocenić rzeczywisty charakter pobytu pod innym adresem niż adres zameldowania na pobyt stały, pod którym to innym adresem osoba ta jest zameldowana na pobyt czasowy. Ustalenie takie jest bowiem przesłanką rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego i dotyczy w istocie wyjaśnienia czy rzeczywiście istnieją w sprawie dotyczącej meldunku stałego okoliczności świadczące o braku cechy trwałości opuszczenia przez taką osobę miejsca zameldowania na pobyt stały. Należy zauważyć, że przyjęcie tego poglądu pozwala uniknąć sytuacji, gdy strona samym tylko zameldowaniem się na pobyt czasowy, dokonanym nawet już w toku postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania z pobytu stałego, w istocie uniemożliwia wymeldowanie z pobytu stałego.
Wobec powyższego stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w zaskarżonej decyzji jest niezasadne.
Oceniając natomiast zasadność wymeldowania P. S. z miejsca stałego pobytu wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z przytoczonego przepisu wynika, że w sprawach o wymeldowanie zasadnicze znaczenie ma fakt czy strona opuściła trwale miejsce zamieszkania, czego konsekwencją jest konieczność jej wymeldowania. Do orzeczenia o wymeldowaniu ze względu na rejestrowy charakter zameldowania wystarczające jest ustalenie, że dana osoba nie zamieszkuje w określonym lokalu przez odpowiednio długi okres i nie dopełniła ciążącego na niej z mocy ustawy obowiązku wymeldowania się.
Pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem miejscem pobytu stałego osoby, jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe osoby. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych.
Analizując przesłankę opuszczenie miejsca pobytu stałego, warunkującą w świetle art. 15 ust. 2 ustawy wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania, należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nie przebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar, wola osoby ma więc także istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Organy meldunkowe, badając wystąpienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego, zobligowane są zatem ocenić, czy osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się to miejsce (fizycznie w nim nie przebywa) i czy opuszczenie to, jako będące wynikiem woli tej osoby, ma charakter dobrowolny i trwały.
Orzekając zatem na podstawie stanu faktycznego, który nie jest kwestionowany przez stronę skarżącą, a w ocenie Sądu ustalonego prawidłowo z poszanowaniem zasad wyrażonych w przepisach Kpa stwierdzić należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, iż P. S. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego w lokalu, co potwierdzają świadkowie jak i sam wymeldowany, który zeznał, że swoje centrum życiowe lokalizuje w miejscu czasowego zameldowania.
Ponadto wskazać należy, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Wynika to z zeznań samego zainteresowanego (protokół przesłuchania k. 14 akt administracyjnych). W swoich zeznaniach P. S. wskazał, że opuścił lokal 3,5 roku temu dobrowolnie po kłótni z żoną. Zainteresowany oświadczył również, że zabrał "tylko parę rzeczy osobistych".
P. S. podczas przesłuchania podniósł także, że miał utrudniony dostęp do lokalu, ponieważ drzwi wejściowe zostały wymienione i nie otrzymał kluczy, że do tej pory ze względu na wykonywaną pracę nie starał się poprzez dostępne środki prawne powrócić do lokalu.
Również w odwołaniu P. S. wskazał, że nie ma możliwości swobodnego wchodzenia do mieszkania oraz że była żona aby pozbawić go całkowicie dostępu do domu wymieniła drzwi wejściowe wraz z zamkami.
W tym miejscu należy podkreślić, że okoliczności podnoszone przez skarżącego nie mają wpływu na ocenę charakteru opuszczenia lokalu. Bowiem za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się, w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, czy o eksmisję, bądź też zawiadomienia właściwych organów (np. Policji) o okoliczności umożliwiania jej dostępu czy powrotu do lokalu, a których to podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu czy osób trzecich za bezprawne. Dla kwestii istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, podstawowe znaczenie ma nie tyle fakt czynienia tej osobie utrudnień w korzystaniu z lokalu (np. wymiana zamków w drzwiach wejściowych), lecz istotna jest okoliczność długotrwałego (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) okresu zamieszkiwania w innym lokalu przy jednoczesnym braku aktywności w dochodzeniu ochrony praw do posiadania lokalu, wyrażającej się w niewytoczeniu przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. Jeżeli przez dłuższy czas zainteresowany będąc zameldowanym w przedmiotowym lokalu, mieszkał w innym lokalu, to tym samym dał wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowany. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu. Przeciwne rozumienie normy określonej w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych prowadziłoby do akceptowania fikcji polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna nie zamieszkuje, co w istocie byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (zob postanowienie NSA z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 966/12, LEX nr 1166162, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1259/05, LEX nr 289909).
Wobec powyższego uznać należy, że wobec ziszczenia się przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy organ I instancji zasadnie orzekł o wymeldowaniu zainteresowanego z miejsca stałego pobytu uznając tym samym prawidłowo, że czasowe zameldowanie w innym lokalu nie może stanowić przeszkody w sprawie o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego.
W tym stanie rzeczy Sąd, wobec uznania, że organ odwoławczy naruszył art. 15 ust. 1 ustawy poprzez błędną jego wykładnie polegającą na przyjęciu, iż fakt istnienia meldunku czasowego uniemożliwia kwestionowanie zameldowania na pobyt stały, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa orzekł jak w sentencji. Art. 152 Ppsa nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło