IV SA/Po 1128/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 07 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. R. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 09 kwietnia 2013 r. w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 01 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1128/11 oddalił skargę J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych opisaną w rubrum. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 04 marca 2013 r. wezwano ponownie Skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonego na skutek złożonego żądania. 26 marca 2013 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że choruje na cukrzyce, serce, nadciśnienie, reumatyzm. Jego emerytura wynosi 1000 zł, która nie wystarcza na utrzymanie mieszkania, leki i rehabilitację. Prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która otrzymuje emeryturę w wysokości 800 zł. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 09 kwietnia 2013 r. odmówiono skarżącemu prawa pomocy. W ustawowo przewidzianym terminie Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie Skarżący podniósł, iż nie stać go na zapłacenie żądanej kwoty i prosi o zamianę kosztów sądowych na areszt. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd wskazuje, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób pozostających w takiej sytuacji materialnej, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.