IV SA/Po 1135/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy B. S. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł. Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca ujawnił posiadanie mieszkania o pow. [...] m2. Dodatkowo wnioskodawca ujawnił przesądowe wezwania do zapłaty mBank wynikające z kredytu na zakup środków transportu ([...] zł.), [...] ([...] CHF), w [...] ([...] CHF), [...] Centrum Windykacji ([...] zł.), [...] ([...] zł.) i ZUS ([...] zł.). Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączono postanowienie o umorzeniu wobec niego dochodzenia w sprawie i popełnienie przestępstwa z art. 180a k.k. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 20 grudnia 2017r. (odebranym w dniu 29 grudnia 2017r. – k. 20) pod rygorem rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie informacji przedstawionych w formularzu wniosku, wezwano go przedłożenia w terminie 7 dni wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych; kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) celem ustalenia jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; kopii zeznania podatkowego za 2016r.; kopii umów kredytowych wraz z harmonogramem oraz potwierdzeniem spłat poszczególnych rat wraz z informacją, kto opłaca ratę kredytu; zaświadczenia z miejsca pracy o wysokości zarobków. Wezwano również wnioskodawcę do wyjaśnienia czy poza zatrudnieniem na umowę o pracę posiada inne źródło dochodów, podanie wysokości ewentualnego dochodu z tego źródła, oraz dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne. Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu [...] tut. Sądu przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego P. – N. M. i W. w P. z dnia 24 listopada 2017r. w przedmiocie dokonania wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych oraz wykaz majątku złożony w trybie art. 913 k.p.c. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t: Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 §1 pkt. 1 i 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył dokumentacji pozwalającej na ustalenie swej sytuacji finansowej, w tym nie przedłożył wyciągów bankowych, nie udokumentował faktycznych dochodów, stanu zadłużenia (w tym dokonywanej spłaty zobowiązań) oraz ewentualnych podjętych środków egzekucyjnych w związku z deklarowanym stanem zadłużenia. Powyższe uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Brak rzeczywistej współpracy wnioskodawcy skutkować musiało zatem odmową przyznania prawa pomocy, gdyż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Odnosząc się do przesłanych przez skarżącego dokumentów, przedłożonych z uchybieniem terminu zakreślonego w piśmie z dnia 20 grudnia 2017r., stwierdzić należy, że do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy nie może prowadzić jedynie powołanie się przez wnioskodawcę na fakt dokonania wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalny z powodu zobowiązania do wyjawienia majątku. Wpisanie skarżącego do rejestru dłużników niewypłacalnych nie jest bowiem równoznaczne z wykazaniem sytuacji majątkowej w zakresie, w jakim jest to niezbędne do przyznania prawa pomocy, a zatem nie może stanowić samoistnej przesłanki do zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Należy mieć bowiem na uwadze, że jak wynika z przesłanego postanowienia Sądu, podstawą wpisania B. S. do rejestru dłużników niewypłacalnych był przepis art. 55 pkt 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 700), który stanowi, że do rejestru wpisuje się z urzędu dłużników, którzy zostali zobowiązani do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym. Wpisanie dłużnika do rejestru na tej podstawie nie jest zatem równoznaczne ze stwierdzeniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji majątkowej, uniemożliwiającej ponoszenie jakichkolwiek wydatków lecz oznacza jedynie, że organ egzekucyjny podejmuje czynności mające doprowadzić do ustalenia czy dłużnik dysponuje jakimkolwiek majątkiem. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 lutego 2003 r. sygn. akt V CK 7/03 sąd rejestrowy w postępowaniu o wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych nie bada przyczyn niewypłacalności dłużnika. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu w/w postanowienia "...rejestr dłużników niewypłacalnych został powołany w interesie wierzycieli. Wpis do rejestru ujawnia dłużników niewiarygodnych, nie zasługujących na zaufanie w obrocie gospodarczym, a tym samym prowadzi do eliminowania ich z tego obrotu. Jest to korzystne dla sytuacji rynkowej, może natomiast realnie utrudnić osobom "napiętnowanym" wpisem do rejestru dłużników niewypłacalnych reaktywowanie działalności gospodarczej." Przedłożenie przez wnioskodawcę postanowienia sądu w przedmiocie wpisania do rejestru dłużników niewypłacalnych, przy braku przedłożenia dokumentów, do których wezwano wnioskodawcę pismem z dnia 20 grudnia 2017r., nie mogło zatem przyczynić się do ustalenia jego sytuacji majątkowej w zakresie niezbędnym do rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.