IV SA/Po 1135/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 1135/17 w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia 1. zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, 2. przyznać B. S. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P.. B. S. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł. Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca ujawnił posiadanie mieszkania o pow. [...] m2. Dodatkowo wnioskodawca ujawnił przesądowe wezwania do zapłaty mBank wynikające z kredytu na zakup środków transportu ([...] zł.), BZ WBK ([...] CHF), w BZ WBK ([...] CHF), Credit AGRICOLE Centrum Windykacji ([...] zł.), get BACK ([...] zł.) i ZUS ([...] zł.). Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączono postanowienie o umorzeniu wobec niego dochodzenia w sprawie i popełnienie przestępstwa z art. 180a k.k. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 20 grudnia 2017r. (odebranym w dniu 29 grudnia 2017r. – k. 20) pod rygorem rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie informacji przedstawionych w formularzu wniosku, wezwano go przedłożenia w terminie 7 dni wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych; kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) celem ustalenia jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; kopii zeznania podatkowego za 2016r.; kopii umów kredytowych wraz z harmonogramem oraz potwierdzeniem spłat poszczególnych rat wraz z informacją, kto opłaca ratę kredytu; zaświadczenia z miejsca pracy o wysokości zarobków. Wezwano również wnioskodawcę do wyjaśnienia czy poza zatrudnieniem na umowę o pracę posiada inne źródło dochodów, podanie wysokości ewentualnego dochodu z tego źródła, oraz dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne. Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu [...] stycznia 2018r. w Biurze Podawczym tut. Sądu przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego P. – N. M. i W. w P. z dnia [...] listopada 2017r. w przedmiocie dokonania wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych oraz wykaz majątku złożony w trybie art. 913 k.p.c. Postanowieniem starszego referendarza Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2018 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując, iż wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył dokumentacji pozwalającej na ustalenie swej sytuacji finansowej, w tym nie przedłożył wyciągów bankowych, nie udokumentował faktycznych dochodów, stanu zadłużenia (w tym dokonywanej spłaty zobowiązań) oraz ewentualnych podjętych środków egzekucyjnych w związku z deklarowanym stanem zadłużenia. Powyższe uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł skarżący wskazując, że przekazał dokumenty, które świadczą o jego trudnej sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu nie ma charakteru anulacyjnego, ale powoduje kontrolę postanowienia referendarza co do jego zgodności z prawem. Procedując w zgodzie z powyższymi zasadami sąd kontroluje prawidłowość rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co wynika z treści formularza PPF. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.– dalej "Ppsa"), który stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania. Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 Ppsa, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Przypomnieć także należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że referendarz sądowy trafnie stwierdził, iż wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył dokumentacji pozwalającej na ustalenie swej sytuacji finansowej, w tym nie przedłożył wyciągów bankowych, nie udokumentował faktycznych dochodów, stanu zadłużenia. Jednakże Sąd rozpoznając sprawę miał do uwadze, iż do sprzeciwu skarżący załączył wyrok Sądu Okręgowego w P. zasądzającej od skarżącego na rzecz powoda kwotę [...]zł, harmonogram spłat kredytu hipotecznego na kwotę [...]CHF, wezwanie do zapłaty na kwotę [...]zł. Skarżący przesłał również umowę o pracę, z której wynika, że jego wynagrodzenie wynosi [...] zł brutto. Sąd mając na uwadze przedłożone przez skarżącego dokumenty uznał, że wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa w zw. z art. 260 Ppsa orzekł jak w sentencji.