IV SA/Po 1149/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz ( spr ) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lutego 2012 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia (...) r. nr (...); 2. uchyla decyzję Starosty P. z dnia(...) r. nr (...); Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Starosta P. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. Nr 69, poz. 415 ze zm., dalej ustawa o promocji zatrudnienia) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) uznał E. W. z dniem (...) r. za osobę bezrobotną i odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia (...) r. W uzasadnieniu wskazano, iż E. W. spełnia ustawowe przesłanki do uznania za osobę bezrobotną, jednakże w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w Powiatowym Urzędzie Pracy (dalej PUP) nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy z jej winy bez wypowiedzenia. Pismem z dnia (...) r. E. W. wniosła o wycofanie świadectwa pracy złożonego w (...) r. w PUP i uwzględnienie zmienionego wyrokiem sądowym świadectwa pracy oraz przyznanie zasiłku dla bezrobotnych. Do pisma załączyła sprostowane świadectwo pracy z dnia (...) r. Natomiast pismem z dnia (...) r. przedłożyła wyrok Sądu Pracy Wydziału IV Sądu Rejonowego w Ch. z dnia (...) r. sygn. akt (...) o zapłatę odszkodowania za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia (dalej wyrok) . Decyzją z dnia (...) r. nr 9...) Starosta P. na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 kpa odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak wynika z pisma strony z dnia (...) r. wyrok zapadł w dniu (...) r., a do organu zatrudnienia wyrok doręczono dopiero w dniu (...) r., a więc z naruszeniem wskazanego wyżej terminu. W ocenie organu nie można także mówić o istnieniu nowych okoliczności lub dowodów w dniu wydania decyzji, bowiem strona rejestrując się w PUP przedłożyła świadectwo pracy, które zmianie uległo w czasie późniejszym, po wydaniu orzeczenia przez Sąd Pracy. Od powyższej decyzji strona nie odwołała się. Pismem z dnia (...) r. E. W. ponownie wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty P. z dnia (...) r. wskazując, iż inne osoby z powiatu ch. odwoływały się i otrzymały zasiłek dla bezrobotnych z całkowitą spłatą. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) S. P. na podstawie art. 149 §3 w związku z art. 148 kpa odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, iż wyrok Sądu, na mocy którego zmieniono świadectwo pracy zapadł w dniu (...) r., a w dniu (...) r. Sad nadał mu klauzulę wykonalności, co do punktu 18 wyroku. Zmienione świadectwo pracy pracodawca wydał w dniu (...) r. W świetle powyższych faktów nie ulega wątpliwości, iż już w (...) r. strona wiedziała o okolicznościach mogących stanowić podstawę wniosku o wznowienie postępowania, jednakże ze złożeniem wniosku czekała do (...) r. Przepis art. 148 § 1 kpa nie wymaga, aby strona składająca wniosek legitymowała się prawomocnym orzeczeniem, a jedynie wiedziała o istotnych dla sprawy okolicznościach. W tej sprawie organ zatrudnienia wydał już w dniu (...) r. decyzję, w uzasadnieniu, której podano przyczyny odmowy wznowienia postępowania. W odwołaniu od powyższej decyzji E. W. podniosła, iż w (...) r. okazała urzędniczce PUP wyrok z dnia (...) r. i uzyskała informację, iż aby otrzymać zasiłek dla bezrobotnych konieczne jest przedłożenie poprawionego świadectwa pracy. Wobec powyższego, przedkładając świadectwo pracy w (...) r. tj., niezwłocznie po wystawieniu go przez pracodawcę zachowany został termin miesięczny dla wskazania okoliczności mogących stanowić podstawę wniosku o wznowienie postępowania. Decyzją z dnia (...) r. (...) Wojewoda W. na podstawie art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 2 kpa oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, iż ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy i jego ocena dokonana przez organ pierwszej instancji są niewystarczające w świetle przepisów art. 7, 77 § 1, art. 86 i art. 107 § 3 kpa i w związku z tym zachodzi konieczność wyjaśnienia przez organ I instancji, czy okoliczności wskazane w odwołaniu miały miejsce. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Starosta P. na podstawie art. 149 § 1 i art. 148 kpa odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, iż przeprowadzono dodatkowe postępowanie wyjaśniające z wykorzystaniem przesłuchania strony. Ustalono, iż po raz pierwszy zmienione świadectwo pracy strona dostarczyła do PUP w dniu (...) r. za pośrednictwem poczty, natomiast wyroku Sądu nie dostarczyła do PUP w (...) r. Z kolei podczas rejestracji w PUP w dniu (...) r. poinformowała urzędnika o fakcie złożenia pozwu. W odwołaniu od powyższej decyzji E. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do uzupełniającego zasiłku dla bezrobotnych za cały okres rejestracji w PUP. Według odwołującej sprostowane świadectwo pracy z dnia (...) r. przedłożyła w PUP w dniu (...) r. Sam wyrok nie określał zmiany sposobu rozwiązania umowy o pracę, stąd o tej zmianie, a więc o nowej okoliczności i nowym dowodzie stanowiącym podstawę wznowienia postępowania dowiedziała się po otrzymaniu sprostowanego świadectwa pracy, który wydany został po uprawomocnieniu się wyroku. Ponadto inni pracownicy spółki P. Sp. z o.o. będący w takiej samej sytuacji prawnej i faktycznej, po przedłożeniu sprostowanego świadectwa pracy uzyskali prawo do zasiłku. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Wojewoda W. na podstawie art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu podano, iż odwołująca jako nową okoliczność w sprawie podaje fakt, iż stosunek pracy z pracodawcą ustał w wyniku rozwiązania za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę. Dowodem na powyższe jest dołączenie przez odwołującą świadectwa pracy z dnia (...) r. Zdaniem organu nie można uznać, że we wniosku z dnia (...) r. odwołująca podała okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia postępowania, bowiem o dowodzie tj. sprostowanym świadectwie pracy z dnia (...) r. oraz o okoliczności tj. zmianie trybu rozwiązania z pracodawcą stosunku pracy odwołująca podała już we wniosku o wznowienie postępowania z dnia (...) r. Od powyższej decyzji E. W. wniosła skargę powołując zarzuty tożsame jak te w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Nadto zgodnie z art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten pozwala sądowi na objęcie kontrolą wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, niezależnie od tego, w jakiej fazie postępowania administracyjnego zapadło, jeżeli mieszczą się one w granicach stosunku administracyjnoprawnego wyznaczającego daną sprawę. Na wstępie wskazać należy, iż przesłanki wznowienia postępowania określone są w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. Enumeratywne wyliczenie przesłanek wznowienia powoduje, że przyczyny wznowienia ograniczone są jedynie do tych wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a i 145b i zasadniczo ich istotą są dwie przyczyny: brak znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie lub brak obiektywności tego postępowania. Przyczyny te mogą dotyczyć zarówno okoliczności sprzed wydania decyzji (art. 145 § 1 pkt 1-6), jak i po wydaniu decyzji (art. 145 § 1 pkt 7 i 8). W niniejszej sprawie organ administracji badał przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5, która stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody jako przesłanka wznowienia musiały istnieć w dniu wydania decyzji i nie być znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., II GSK 986/09, LEX nr 746382) "Przy ocenie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie". Pojawienie się nowych dowodów po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie (por. G. Łaszczyca (w:) Komentarz 11, 2010, t. II, s. 282; por. też wyrok NSA z dnia 17 grudnia 1997 r., III SA 77/97, LEX nr 32672: "Przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję". W rozpatrywanej sprawie, na podstawie świadectwa pracy z dnia (...) r.., Starosta P. decyzją z dnia (...) r. orzekł o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną i odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia (...) r.. ponieważ rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z winy skarżącej bez wypowiedzenia. Natomiast, jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji wyrok sądu z dnia (...) r. i sprostowane świadectwo pracy z dnia (...) r., na które powołuje się skarżąca w swoim piśmie z dnia (...) r. oraz we wniosku o wznowienie postępowania z dnia (...) r. nie mogą stanowić nowych dowodów w sprawie jako przesłanki wznowienia postępowania, bowiem dowody te nie istniały w dniu orzekania przez organ pierwszej instancji tj. w dniu (...) r. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nie znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1998 r. I SA/Lu 26/97, LEX nr 34651). Ponadto, jeżeli dowody, które w mniemaniu skarżącej stanowiły podstawę do wznowienia postępowania, to należało zauważyć, iż wniosek o wznowienie postępowania z dnia 31 marca 2011 r. złożony został z uchybieniem terminu, bowiem zgodnie z art. 148 kpa podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, natomiast dowody te były znane skarżącej już w dniu złożenia do organu pisma z dnia (...) r. Tak, więc w tym wypadku, jeżeli podanie skarżącej z dnia (...) r. faktycznie stanowiło wniosek o wznowienie postępowania (nie zostało przez organ w ogóle wyjaśnione) to należało odmówić wznowienia postępowania na podstawie art.149 § 3 kpa w związku z art. 148 § 1 kpa. Jednakże na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego należało stwierdzić, iż organ administracji przeprowadzając postępowanie administracyjne wszczęte pismem strony z dnia (...) r. naruszył przepisy proceduralne tj. art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, mające wpływ na wynik sprawy. Zgodnie, bowiem z art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 kpa obliguje zaś organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, natomiast art. 107 § 3 kpa wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Żądanie wznowienia wniesione przez stronę powinno odpowiadać wymogom z art. 63 § 2 kpa., a ponadto z podania powinno wynikać żądanie wznowienia postępowania. Strona musi również wskazywać dowody potwierdzające datę dowiedzenia się o przyczynie wznowienia . W razie braku wyraźnego wskazania czy ogólnego przedstawienia niezadowolenia z decyzji, organ ma obowiązek wyjaśnić podstawy wniosku strony. Żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. Powyższa reguła znajduje zastosowanie również przy wyborze trybu postępowania, w jakim strona pragnie dochodzić swoich praw (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2008 r. II OSK 510/07, LEX nr 505314). W niniejszej sprawie strona pismem z dnia (...) r. wniosła o wycofanie świadectwa pracy złożonego w listopadzie w Urzędzie Pracy i uwzględnienie zmiany świadectwa pracy wyrokiem sądowym. Jednocześnie, w związku powyższym, wniosła o przyznanie zasiłku dla bezrobotnych. Natomiast pismem z dnia (...) r. dołączyła przedmiotowy wyrok. w celu rozpatrzenia wniosku o zasiłek dla bezrobotnych. Z treści wskazanych wyżej pism nie wynika, iż intencją strony było wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia (...) r. Obowiązkiem organu było, więc wezwanie strony do sprecyzowania żądania i wskazanie, czy jej pismo jest wnioskiem o wznowienie postępowania, czy - co wydaje się najbardziej prawdopodobne wnioskiem o zmianę decyzji w trybie art. 155 kpa, a nie arbitralne zakwalifikowanie przez organ przedmiotowego pisma jako wniosku o wznowienie postępowania. Narzucanie stronie trybu postępowania, którego zastosowanie wiąże się ze spełnieniem ostrzejszych wymogów formalnych (w tym wypadku art. 148 § 1 kpa), stanowi nieuprawnione wkroczenie w uprawnienia procesowe strony. Należy bowiem zauważyć, że żądanie wznowienia postępowania złożone przez stronę powinno odpowiadać nie tylko wymogom z art. 63 § 2 kpa, ale z podania powinno wynikać żądanie wznowienia postępowania oraz okoliczności wskazujące na zachowanie terminu, o którym mowa w art.148 § 1 kpa. Z wykładni gramatycznej przepisu art. 155 wynik, iż organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną , jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, b) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, c) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Uwzględniając regułę interpretacyjną zawartą w przepisie art. 16 kpa zdanie drugie (zasada trwałości decyzji), należy przyjąć, że przedmiotem postępowania określonego w art. 155 kpa jest stwierdzenie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. W przypadku gdy organ administracji publicznej ustali istnienie tych przesłanek, może uchylić lub zmienić dotychczasową decyzje ostateczną. Decyzja, o której mowa w art. 155 kpa może być zmieniona lub uchylona w każdym czasie, a zatem nie stosuje się w tym postępowaniu ograniczeń czasowych przewidzianych w art. 146 i 156 § 2 kpa (patrz: A. Wróbel (:) Małgorzata Jaśkowska Komentarz aktualizowany do art.155 kodeksu postępowania administracyjnego, opubl. LEX/el, 2012). Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji ustali jakiego trybu załatwienia sprawy dotyczy podanie z dnia (...) r. (uzupełnione pismem z dnia (...) r.) i stosowanie do wyniku tych ustaleń i rozważań poczynionych przez Sąd podejmie właściwe rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami art. 7, 77§ 1 i 107 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji.