IV SA/Po 1172/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skarg [...] na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 12 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmian danych ewidencyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego solidarnie na rzecz skarżących: [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz [...] sp. z o.o. spółka komandytowa kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. IV SA/Po 1172/17 Uzasadnienie W dniu 31 maja 2017 r. wpłynął wspólny wniosek właścicieli dwóch sąsiednich nieruchomości, wyodrębnionych lokali z nieruchomości przy ul. [...] a, stanowiącej działki nr [...] z arkusza mapy 39 i nr [...] z arkusza mapy 38 obrębu Poznań oraz spółki "[...]" spółka z o.o., właścicielki nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącej działki nr [...] z arkusza mapy 39 i [...] z arkusza mapy 38 obrębu Poznań, o: 1. zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków w następujący sposób: a. dla działki nr [...] ark. mapy 39 obręb Poznań w rubryce "księga wieczysta" ujawnienie księgi wieczystej nr [...]; b. dla działki nr [...] ark. mapy 38 obręb Poznań w rubryce "księga wieczysta" ujawnienie księgi wieczystej nr [...]; c. dla działki nr [...] ark. mapy 39 obręb Poznań w rubryce "księga wieczysta" ujawnienie księgi wieczystej nr [...]; d. dla działki nr [...] ark. mapy 38 obręb Poznań w rubryce "księga wieczysta" ujawnienie księgi wieczystej nr [...]; 2. przeniesienie: a. wszystkich informacji z kartoteki budynku ujawnionego dla działki nr [...], ob. Poznań do rubryki "właściciel/władający/adres siedziba" działki nr [...], ob. Poznań; b. wszystkich informacji z kartoteki budynku ujawnionego dla działki nr [...], ob. Poznań do rubryki "właściciel/władający/adres siedziba" działki nr [...], ob. Poznań; 3. przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości - zabudowanych działek nr [...] i [...] obręb Poznań , Miasto Poznań; 4. przeprowadzenie rozprawy administracyjnej; 5. przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wnioskodawców na okoliczność określenia wzajemnego położenia budynków posadowionych na działkach nr [...] i [...], obręb Poznań oraz położenia wyodrębnionych prawnie lokali mieszkalnych i użytkowych. Wskazano, że przeprowadzenie oględzin nieruchomości umożliwi dokonanie ustaleń co do nieruchomości, w tym dotyczących faktycznego ich użytkowania, usytuowania lokali, punktów i trwałych znaków granicznych wyznaczających granice przedmiotowych działek oraz pozwolą na jednoznaczne wykazanie, iż faktyczny stan władania gruntami i budynkami nie jest zgodny ze stanem zawartym w ewidencji. Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia 03.08.2017r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.), art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 3, art. 7d pkt 1 lit. a, art. 20 ust.1, art. 22 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm., dalej u.p.g.i.k.) wykonując zadania z zakresu administracji rządowej odmówił dokonania zmian danych ewidencyjnych, dotyczących nieruchomości położonych w Poznaniu przy ul. [...] i 21 a: - zapisanej w księdze wieczystej Kw [...], prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr [...] z arkusza mapy 39 i [...] z arkusza mapy 38 obrębu Poznań, - zapisanej w księdze wieczystej Kw [...], prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr [...] z arkusza mapy 39 i [...] z arkusza mapy obrębu Poznań, poprzez wzajemną zamianę ich numerów ksiąg wieczystych oraz danych ujawnionych w kartotece budynków dla budynków znajdujących się na tych nieruchomościach. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wpisów w ewidencji gruntów i budynków dokonuje się na podstawie określonych dokumentów. Podstawą wpisu numerów ksiąg wieczystych są zawiadomienia sądu o wpisach do ksiąg wieczystych, względnie dane aktualne w księgach wieczystych pozyskane w wyniku sprawdzenia treści ksiąg z danymi ewidencji gruntów i budynków. W pojęciu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Tym niemniej, czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję prawa własności. Organ wskazał, że oznaczenie nieruchomości, w tym jej obszar i granice oznaczone na mapie i opisie, są elementem oznaczenia nieruchomości zawartym w dziale I księgi wieczystej, stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707, z późn. zm., dalej u.k.w.h.) oraz § 28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1122 z późn. zm.). Przepis § 28 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że dane dotyczące nieruchomości gruntowych i budynkowych wpisuje się w księdze wieczystej na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie organu informacje dotyczące numerów ksiąg wieczystych dla działek nr [...] i [...] z arkusza mapy 39 oraz działek nr [...] i [...] z arkusza mapy 38 obrębu Poznań są prawidłowe, nie zawierają błędu i jako takie nie mogą zostać zmienione. Organ ograniczył postępowanie dowodowe do dokumentów zasobu geodezyjnego, zdjęć dokumentów ksiąg wieczystych wykonanych w sądzie wieczystoksięgowym i oględzin nieruchomości. Organ wskazał, że nie przeprowadził rozprawy administracyjnej i przesłuchania świadków, albowiem okoliczności, które miały być wykazane podczas rozprawy i przesłuchania świadków zostały uznane za udowodnione. Organ uznał, iż żądanie zawarte we wniosku zmierzałoby w istocie do dokonania czynności prawnej zamiany nieruchomości, do czego organ prowadzący ewidencję nie jest uprawniony. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli : [...] (dalej skarżący) wszyscy zastępowani przez adw. [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła również [...] Sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego [...]. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 12.20.2017r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zapisy w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej dotyczące oznaczenia nieruchomości są spójne. Organ odwoławczy uznał, że ujawnione w ewidencji gruntów i budynków wpisy dotyczące numerów ksiąg wieczystych dla działek nr [...] i [...] z arkusza mapy 39 oraz dla działek nr [...] i [...] z arkusza mapy 38, obręb Poznań są zgodne z dokumentami źródłowymi znajdującymi się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Ponadto organ wskazał, że właściwym do rozstrzygania sporów o prawo własności nieruchomości jest sąd powszechny w postępowaniu cywilnym (np. w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym), którego orzeczenie będzie wiążące w kwestii zapisu w ewidencji gruntów i budynków. Skargę na powyższą decyzje wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu : [...] (dalej skarżący) wszyscy zastępowani przez adw. Tomasza [...]ego wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 12.10.2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia 03.08.2017 r. i zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Pismem z dnia 8 marca 2018 r. [...] wskazali, że kupili mieszkanie od [...] i zostali włączeni do postępowania, jako skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przedsięwzięcia wszelkich dostępnych prawnie środków do usunięcia błędnych wpisów w ewidencji gruntów i budynków, a w konsekwencji odmowę dokonania aktualizacji danych ewidencyjnych pomimo ich niezgodności z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym, podczas gdy organ dysponując zgromadzonym materiałem dowodowym, w tym protokołem oględzin nieruchomości, powinien był przeprowadzić aktualizację operatu ewidencyjnego zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy i słusznym interesem stron; 2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a. naruszenie art. 24 ust. 2a pkt 2 u.p.g.i.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przypadku złożenia wniosku o aktualizację danych w operacie ewidencyjnym przez właściciela nieruchomości informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji wyłącznie w przypadku, gdy zmiany danych wynikają z okoliczności wskazanych w art. 24 ust. 2a pkt 1 u.p.g.i.k., podczas gdy w przypadku złożenia wniosku o aktualizację operatu ewidencyjnego możliwość dokonania zmian w operacie ewidencyjnym nie jest ograniczona do przypadków wynikających z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu lub wykrycia błędnych informacji, lecz może być dokonana na każdej podstawie ujawnionej w toku postępowania administracyjnego, b. naruszenie § 44 pkt 2 w zw. z § 45 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że organ administracji publicznej nie posiada kompetencji do aktualizacji operatu ewidencyjnego na podstawie dowodów innych niż wymienione w art. 24 ust. 2a pkt 1 u.p.g.i.k., podczas gdy organ obowiązany jest dokonać aktualizacji operatu ewidencyjnego w każdym przypadku udokumentowanej niezgodności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym i prawnym, c. naruszenie § 45 ust. 2 w zw. z § [...] pkt 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. poprzez przyjęcie, że dane uzyskane na podstawie oględzin nieruchomości nie mogą stanowić podstawy aktualizacji operatu ewidencyjnego i w konsekwencji niezastosowanie ww. przepisów, podczas gdy okoliczności ujawnione w wyniku przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości uzasadniały dokonanie aktualizacji operatu ewidencyjnego zgodnie z wnioskiem stron. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu również [...] sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego Piotra [...]ego, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1.przepisów postępowania administracyjnego poprzez naruszenie art. 80 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie m dowodowego oraz nie podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia faktycznego, 2. przepisów § 45 ust. 1 pkt 3 w związku z § 54 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia 1 Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r., poz. 1034 ze zm) poprzez ich niezastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. postanowieniem połączył sprawę o sygnaturze IV SA/Po 1173/17 i sprawę IV SA/Po 1172/17 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sąd wskazuje, że konieczne było uchylenie decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 12 października 2017 r., nr [...], jednak z innych przyczyn, niż te wskazane w skargach. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1[...]9 – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Sąd wskazuje, że organ odwoławczy nie dokonał oceny terminowości wniesienia odwołań przez skarżących. Organ odwoławczy nie odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu ustalenie daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji jest podstawową kwestią przy rozpoznawaniu sprawy przez organ drugiej instancji. Sąd wskazuje na art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które zobowiązują organ administracji do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a w szczególności do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Prawidłowe ustalenie daty doręczenia decyzji, od której wniesiono odwołanie ma pierwszorzędne znaczenie, bowiem niezbędne jest dla należytego obliczenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że na podstawie akt sprawy nie można stwierdzić, czy odwołania złożone przez skarżących zostały wniesione w terminie. W aktach sprawy decyzja Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia 03 sierpnia 2017 r. znajduje się w dwóch miejscach. Pierwszy egzemplarz znajduje się w aktach administracyjnych na kartach oznaczonych numerami od 279 do 281. Przy decyzji brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji przez pełnomocników stron: adw. Tomasza [...]ego oraz r.pr. Piotra [...]ego. Drugi egzemplarz decyzji Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia 3 sierpnia 2017 r. znajduje się w aktach administracyjnych na kartach oznaczonych numerami od 9 do 11. Przy decyzji znajdują się dwa zwrotne potwierdzenia odbioru oznaczone numerami kart: 21 i 22. Z treści tych potwierdzeń odbioru wynika, że dotyczą one decyzji nr [...]z 12 października 2017 r., czyli zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji. Sąd wskazuje, że te potwierdzenia powinny znajdować się w aktach sprawy przy decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 12 października 2017 r., nr [...]. Sąd wskazuje, że akta sprawy są nieuporządkowane pod względem oznaczenia zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji organu I instancji oraz decyzji organu II instancji. Adwokat Tomasz [...] wysłał odwołanie w dniu 23 sierpnia 2017 r. (data stempla na kopercie, k. nr 6 akt administracyjnych). Radca prawny Piotr [...] wysłał odwołanie również w dniu 23 sierpnia 2017 r. (data stempla na kopercie, k. nr 8 akt administracyjnych). Tomasz [...] w treści odwołania wskazał, że decyzję Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia 3 sierpnia 2017 r. doręczono mu w dniu 9 sierpnia 2017 r. Czego jednak nie potwierdza żaden dowód. Nie wiadomo kiedy otrzymał decyzję Piotr [...]. Brak zwrotnych potwierdzeń odbioru ww. decyzji nie pozwala na weryfikację tego faktu. Organ odwoławczy wskazał, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, jednak nie wskazał w uzasadnieniu decyzji jakie daty uznał za daty doręczenia decyzji pierwszej instancji poszczególnym pełnomocnikom. Ponadto Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie złożone zostały dwa odwołania, a nie jedno. Mimo, że zostały wniesione tego samego dnia, to brak zwrotnych potwierdzeń odbioru przy decyzji organu I instancji uniemożliwia dokonanie oceny terminowości złożonych odwołań. Na marginesie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 54 § 2 P.p.s.a. organ powinien przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji uporządkuje akta sprawy i ustali oraz oceni, czy odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia 03 sierpnia 2017 r. zostały wniesione w ustawowym terminie, a ustalenia te szczegółowo opisze w uzasadnieniu decyzji. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 i 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.