IV SA/Po 1176/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia NSA Grażyna Radzicka Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi K.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K [...] lipca 2017 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] października 2015 roku Nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2015r. znak [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej K. B. o łącznej maksymalnej mocy przyłączeniowej 21 MW składającej się z siedmiu siłowni wiatrowych o maksymalnej wysokości 193 m n.t.p. i siecią kablową zasilającą niskiego i średniego napięcia na działkach o nr geodezyjnych : [...]- obręb A., [...]- obręb [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...] – obręb B.. Powyższe postanowienia wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem sporządzonym dnia [...] maja 2017 r. K. S. zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] października 2015 roku Nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2015r. znak [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej K. B.. Wniosek uzasadniono faktem wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa i zaistnieniem przesłanki o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Pismo obszernie uzasadniono. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanych we wniosku decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016, poz. 23 – dalej jako: kpa) gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W dalszej kolejności wskazano, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 kpa. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 kpa zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji przesłanek z art. 156 § 1 kpa, nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Aby stwierdzić nieważność badanej decyzji bezspornie ustalić trzeba zaistnienie jednej, z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazano, że jeżeli decyzja lub postanowienie były przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd, to oddalenie przez sąd administracyjny zamyka sprawę administracyjną w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji. W dalszej kolejności wskazano, że skoro wyrokiem z dnia 12 maja 2016 r. sygn. IV SA/Po 1020/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] października 2015 r. nr [...];148/15 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2015r. znak [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej [...], to oznacza, że Sąd nie znalazł żadnych podstaw do jej uchylenia czy twierdzenia nieważności, badając również tą decyzję pod kątem przesłanek nieważności z art. 156 kpa. Tym samym potwierdzono, że kontrolowania decyzja była niewadliwa również pod kątem wad kwalifikowanych, objętych art. 156 § 1 kpa, zaś fakt, że Skarżący nie podnosił zarzutów nieważności postępowania nie może przesądzać, iż Sąd nie brał ich pod uwagę z urzędu. Kolegium zaakcentowało, że treścią tego wyroku organ, Skarżący i sąd są związani. Niedopuszczalne jest więc po wyroku oddalającym skargę, ponowne badanie tej samej decyzji pod kątem przesłanek nieważnościowych z art. 156 kpa. W takiej sytuacji organ postanowił na podstawie art. 61 a § 1 kpa wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przewidzianym prawem terminie K. S. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2017 r. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium powołało argumentację zbieżną z przedstawioną w postanowieniu z dnia [...] lipca 2017 r. i przytoczyło stanowisko doktryny oraz judykatury w tym zakresie. W przewidzianym prawem terminie skargę do sądu administracyjnego wniósł K. S. domagając się uchylenia postanowień obu instancji i merytorycznego rozpoznania jego wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] października 2015 roku Nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2015r. znak [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej K. B.. Skarżący przedstawił uzasadnienie swojego stanowiska, a także podniósł, że w sprawie ziściła się przesłanka nieważności wydanego wyroku. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 – dalej również jako: ppsa) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Badając legalność zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016, poz. 23 – dalej jako: kpa), stosownie do treści którego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego – odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, należy podzielić stanowisko Kolegium, co do tego że tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, stanowiącym wyjątek od wyrażonej w art. 16 kpa zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej. Zgodzić należy się również co do tego, że jeżeli decyzja lub postanowienie były już przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd, to oddalenie przez sąd administracyjny zamyka drogę administracyjną w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem wyrokiem z dnia 12 maja 2016 r. sygn. IV SA/Po 1020/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] października 2015 roku Nr SKO-ZP- 4160/148/15 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2015r. znak [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej K. B.. Podkreślić trzeba, że wyrok oddalający skargę oznacza, że Sąd nie dopatrzył się żadnych podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji organu ani decyzji ją poprzedzającej (art. 135 ppsa). W sytuacji bowiem gdy organ odwoławczy utrzymuje, w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne, to nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu pierwszej instancji. Oznacza to zatem, iż organ drugiej instancji doszedł do takiej samej konkluzji, jak organ pierwszej instancji. Przez sformułowanie "utrzymuje w mocy decyzję" należy rozumieć takie rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy, jakie zapadło w I instancji (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1305/10, oraz wyrok NSA z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. I OW 66/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach badanej sprawy wyrok z dnia 12 maja 2016 r. sygn. IV SA/Po 1020/15 stał się prawomocny z dniem 14 czerwca 2016 r. i z uwagi na brak stosownego wniosku nie sporządzono od niego uzasadnienia. Jak wskazuje się jednak w judykaturze dla kwestii dopuszczalności badania w trybie art. 156 § 1 kpa, nieważności decyzji ocenianej już wcześniej przez Sąd, w odniesieniu do której zapadł wyrok oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem, bez znaczenia pozostaje czy wyrok został pisemnie uzasadniony (por. wyrok NSA z 30 października 2009 r. sygn. I OSK 87/09, orzeczenia.nsa.gov.pl) Stanowisko co do tego, że jeżeli decyzja lub postanowienie były już przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd, to oddalenie przez sąd administracyjny zamyka drogę administracyjną w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji było już przedmiotem rozważań judykatury, a Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 maja 2016 r. sygn. II SA/Po 19/16 i uznając je za swoje wskazuje, że zgodnie z art. 151 ppsa w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Badając skargę, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzygał w granicach danej sprawy nie był jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wydając wyrok w sprawie IV SA/Po 1020/16 Sąd badał, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ppsa zaskarżoną decyzję z [...] października 2015r. i decyzje ja poprzedzającą pod kątem ich zgodności z prawem. Bez względu na sformułowane zarzuty skargi badał, czy istniały podstawy do uchylenia bądź stwierdzenia jej nieważności zaskarżonej decyzji lub decyzji ją poprzedzającej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa w przypadku stwierdzenia: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego postawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd winien zaskarżoną decyzję uchylić w całości lub w części. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w przypadku zajścia przyczyn określonych w art. 156 kpa lub w innych przepisach winien był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 ppsa w przypadku zajścia przyczyn określonych w kpa lub w innych przepisach winien stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Skoro wyrokiem z dnia 12 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. to oznacza, że nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia czy stwierdzenia nieważności ani jej, ani decyzji ją poprzedzającej, badając również te decyzje pod kątem przesłanek nieważności z art. 156 kpa. Tym samym potwierdzono, że kontrolowania decyzja i decyzja ją poprzedzająca były niewadliwe również pod kątem wad kwalifikowanych, objętych art. 156 § 1 kpa. Treścią tego wyroku organ, Skarżący i sąd są związani. Niedopuszczalne jest więc po wyroku oddalającym skargę ponowne badanie decyzji pod kątem przesłanek nieważnościowych z art. 156 kpa. W takiej sytuacji organ winien, zgodnie z art. 61 a § 1 kpa wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Stanowisko co do braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji mającej cechy prawomocności, tj. co do której Sąd Administracyjny oddalił skargę, jest ugruntowane zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie. Przy czym w judykaturze zauważa się, iż pogląd ten wyrażony był tak pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 4, poz. 8 ze zm.),ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) jak i obecnie obowiązującej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm.) – por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. I OSK 1745/12, z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. I OSK 1856/11, a także wyroki z 30 kwietnia 1986 r. sygn. akt SA/Wr 137/86, opubl. ONSA 1986/1/ZP; 26 czerwca 1998 r. sygn. akt IV SA 1467/96; 19 maja 1999 r. sygn. akt IV SA2543/98; 10 lutego 2003 r. sygn. akt II SA 815/01; 24 stycznia 2007 r. sygn. akt I FSK 1259/06; 25 października 2007 r. sygn. akt I FSK 1283/06. Judykatura powołuje się również na poglądy doktryny wskazując, że taki sam pogląd prezentowany jest także m.in. w publikacji prof. T. Wosia, Prawomocność orzeczeń sądu administracyjnego, "Przegląd Prawa Publicznego" 2007, nr 5; w komentarzach do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dautera, B. Gruszczyńskiego, A. Kabata, M. Niezgódki-Medek, Zakamycze 2006; pod redakcją T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005; Komentarz do Kodeksu Postępowania Administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2000. Jednocześnie przyjmuje się, że próby stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej już wcześniej przez sąd (wyrok oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) są w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 517/00, LEX nr 51228, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt IV SA 1894/03, LEX nr 164517). Powyższe oznacza, że prawidłowo w okolicznościach badanej sprawy postąpiło Kolegium, powołując się na treść art. 61a kpa i odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie. Ponieważ przedmiotem wniesionej do Sądu skargi jest postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie miały szans powodzenia argumenty przytoczone w skardze i zarzuty dotyczące wadliwości prawomocnej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji, których stwierdzenia nieważności domaga się Skarżący. Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.