IV SA/Po 1179/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie A. W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie ma żadnego dochodu a jego jedyny majątek stanowi dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość stanowiąca las o pow. [...] ha, która nie przynosi żadnego dochodu. W uzasadnieniu wniosku Skarżący poinformował również, że jest osobą bezrobotną, schorowaną i nie uzyskuje żadnego dochodu. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy nie ma on kredytów i pożyczek i nie uzyskuje żadnych dochodów. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem dnia 10 stycznia 2018r. (odebranym w dniu 30 stycznia 2018r. – k. 20 akt), wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2016r. (w przypadku złożenia zeznania podatkowego za 2017r. należało złożyć zeznanie za ten rok), wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, wskazania źródła utrzymania w tym m.in. przez kogo i w jakim zakresie skarżący jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, odzież i.t.p. lub też kto udziela mu wsparcia finansowego i w jakiej kwocie, oraz wykazania, że jest zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismami z dnia 5 lutego 2018r. opisał przebieg spraw prowadzonych przez organy administracyjne w jego sprawie i oświadczył, że jako osoba schorowana nie pracuje w związku z czym nie składa zeznań podatkowych. W związku z brakiem środków nie przedłożył jednak zaświadczenia z Urzędu Skarbowego i o stanie zdrowia, gdyż te są płatne. Wnioskodawca wyjaśnił również, że korzystał z pomocy osób trzecich, którzy jednak już nie żyją lub zostali zwolnieni z pracy. Mając powyższe na uwadze skarżący zażądał gwarancji dla osób, które mu pomagają. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2018 r. umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia w części odnoszącej się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazano, że skarżący nie wyjaśnił w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył dokumentów ani informacji koniecznych do ustalenia wysokości uzyskiwanych dochodów oraz swego stanu majątkowego. Uzasadniając umorzenie postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazano, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł A. W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Wydając zaskarżone postanowienie referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 9 stycznia 2015 r., II GZ 886/14, LEX nr 1634804). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że słusznie wskazał referendarz, iż informacje złożone przez wnioskodawcę we wniosku o przyznanie prawa pomocy budziły uzasadnione wątpliwości, gdyż skarżący wyraźnie podkreślając, że nie uzyskuje żadnych dochodów, nie wyjaśnił skąd czerpie środki na bieżące utrzymanie. Należy w tym miejscu podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Jak prawidłowo podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do ustalenia tych okoliczności nie przyczynił się sam skarżący, który odpowiadając na wystosowane do niego wezwanie do wyjaśnienia swej sytuacji materialnej, nie wskazał żadnego źródła swego utrzymania. Za wystarczające nie mogą być uznane ogólne wyjaśnienia wnioskodawcy o braku dochodu, korzystania z pomocy osób trzecich i uwagi odnoszące się sposobu prowadzenia spraw przez MGOPS w J.. Za zasadne należało uznać również umorzenie postępowania w części odnoszącej się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. Uwzględniając fakt, iż przedmiotowa skarga dotyczy decyzji w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, stwierdzić należy, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie