IV SA/Po 1188/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 06 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. na czynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. w przedmiocie przeglądania akt własnej sprawy p o s t a n a w i a odrzucić skargę R. P. pismem z dnia [...] listopada 2011 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem Prezesa Sądu Rejonowego [...] (dalej; "Prezes Sądu Rejonowego") skargę, wskazując na naruszenie praw strony do przeglądania akt własnej sprawy. Napisał, że pracownicy sekretariatu Wydziału [...] ww. Sądu Rejonowego i Czytelni Akt tego sądu uniemożliwili jemu przeglądanie akt za pomocą środków technicznych, bez uprzedniego pisemnego wniosku. W związku z powyższym Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu Rejonowego do niezwłocznego odstąpienia od ograniczeń w dostępie do akt cywilnego postępowania uproszczonego za pomocą środków technicznych, jako naruszających przyznane art. 9 Kodeksu postępowania cywilnego prawo strony do jawnego postępowania sądowego i przeglądania akt własnej sprawy. W uzasadnieniu podkreślił, że ograniczenie jawności postępowania i utrudnienie stronie przeglądania akt sprawy pozbawia postępowanie waloru kontradyktoryjności. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na odmienne traktowanie stron i pełnomocników przeglądających akta przy pomocy papieru i ołówka, od stron i pełnomocników korzystających z urządzeń elektronicznych. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego stwierdził, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. adresowanym do strony. Z pisma tego wynika w szczególności, że pracownicy sądu działali na podstawie zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], z którego wynika konieczność złożenia, w celu dokonania fotokopii z akt sprawy, uprzedniego pisemnego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niedopuszczalną, co skutkuje jej odrzuceniem. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.; dalej "p.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta, o ile ustawy nie stanowią inaczej, jest sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 p.u.s.a.). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i trafność wykładni tych przepisów. Szczegółowy zakres właściwości sądów administracyjnych został uregulowany w art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."). Trzon tej regulacji stanowi art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Przechodząc do badania, czy przedmiot skargi złożonej w niniejszej sprawie mieści się w katalogu działań lub zaniechań organów administracji zawartym w cytowanym przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a. należy podkreślić, że Skarżący przed wniesieniem skargi wymieniał korespondencję z Prezesem Sądu Rejonowego oraz Prezesem Sądu Okręgowego w [...] (dalej: "Prezes Sądu Okręgowego"), w której nawiązywał do konstrukcji i przepisów z ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.; dalej: "ustawa o dostępie do informacji publicznej", w skrócie "u.d.i.p.") – vide: "wniosek o informację publiczną" (k. 14–15 akt adm.), "odwołanie w sprawie informacji publicznej" (k. 38 akt adm.). W związku z powyższym należy stwierdzić, że uwadze Skarżącego najwidoczniej umknął kluczowy dla niniejszego rozstrzygnięcia przepis art. 1 ust 2 u.d.i.p., statuujący zasadę, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepis ten wyklucza swobodę wyboru trybu, w jakim można zwracać się o udzielenie określonych informacji. Wbrew supozycjom płynącym z treści skargi i faktu jej wniesienia do sądu administracyjnego, w niniejszej sprawie ani Prezes Sądu Rejonowego ani Prezes Sądu Okręgowego nie działali w charakterze organu administracji publicznej w rozumieniu art. 1 § 1 p.u.s.a. oraz art. 1 i art. 3 § 2 in principio p.p.s.a. – a co za tym idzie, ich czynności w tej mierze nie mogły podlegać kontroli sądowoadministracyjnej – gdyż niniejsza sprawa dotyczy w istocie realizacji uprawnień Skarżącego jako strony postępowania cywilnego, które wynikają z ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm., dalej: "k.p.c."). Sąd w składzie obecnym podziela pogląd wyrażony we wcześniejszych orzeczeniach sądów administracyjnych (zob. postanowienia WSA: z 16.09.2009 r., IV SAB/Po 4/09; z 12.05.2009 r., IV SAB/Po 23/09; z 05.08.2010 r., II SAB/Po 25/10 – wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), o konieczności wyraźnego rozróżniania wniosków o udostępnienie informacji znajdujących się w aktach sądowych pochodzących od stron i uczestników tych postępowań od wniosków pochodzących od innych podmiotów. Do tych pierwszych (w sprawach prowadzonych przed sądami cywilnymi) znajduje zastosowanie przepis art. 9 k.p.c. stanowiący, że strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Przepis ten wprowadza pewne gwarancje, których przestrzeganie podlega kontroli instancyjnej w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Uprawnienia wynikające z powołanego przepisu dla strony (uczestnika) procesu cywilnego wyprzedzają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej, co wynika wprost z treści powołanego wyżej art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Jedynie dostęp innych osób (nie-uczestników postępowania) do informacji zawartych w aktach sądowych opiera się na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. (por. M Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002 r. s. 49-50). W związku z powyższym, mając na względzie fakt, iż w niniejszej sprawie Skarżący domagał się udostępnienia akt sprawy cywilnej na określonych przez siebie, jako pełnomocnika strony postępowania w tej sprawie, warunkach, a także uwzględniając okoliczność, że czynności z zakresu nadzoru nad działalnością administracyjną sądów powszechnych w rozumieniu art. 37 i nast. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) nie podlegają kontroli sądu administracyjnego w trybie skargowym, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę odrzucił.