IV SA/Po 1189/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M. P. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji. Skarżąca złożyła również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z gospodarstwa rolnego przynoszącego miesięcznie [...] zł. dochodu, z którego opłaca bieżące opłaty za media (wodę, prąd, opał) wynoszące [...] zł., ubezpieczenie społeczne ([...] zł.) i koszty utrzymania wynoszące [...] zł. Opisując swój stan majątkowy wnioskodawczyni ujawniła posiadanie domu o pow. [...] m2 (udział wynoszący Ľ), oraz nieruchomości rolnej o pow. [...] ha (uprawa zboża). Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem z dnia 4 stycznia 2018r. (odebranym w dniu 23 stycznia 2018r. – k. 20), wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów z rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) celem ustalenia jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, wskazania źródeł dochodów stałych jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (męża, partnera, rodziców, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu, wskazania rodzaju produkcji rolnej i przedłożenia kopii decyzji przyznających dopłaty do produkcji rolnej za 2017r. Wnioskodawczyni nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t: Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 §1 pkt. 1 i 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła dokumentacji pozwalającej na ustalenie swej sytuacji finansowej, w tym nie przedłożyła wyciągów bankowych i nie udokumentowała faktycznych dochodów z prowadzonej produkcji rolnej. Wnioskodawczyni nie odpowiedziała również na wezwanie do wyjaśnienia czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Powyższe uniemożliwiło rzetelną ocenę jej sytuacji finansowej. Brak rzeczywistej współpracy wnioskodawcy skutkować musiało zatem odmową przyznania prawa pomocy, gdyż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.