IV SA/Po 1199/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2015 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) powoływanej dalej jako "k.p.a." w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania L. S. (dalej również jako "skarżący") uchylił w całości decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] lutego 2013 r., [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania S. i T. S. z dziećmi Z., A. i A. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy D. [...] w K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 634/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na wyżej opisaną decyzję Wojewody. Sąd w pełni podzielił stanowisko organu odwoławczego, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy nie jest wystarczający do uznania, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nadto Sąd uznał, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób powierzchowny oraz wadliwy i wymagało ono uzupełnienia, zgodnie z regułami określonymi w art. 75 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu spawy Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie wymeldowania z pobytu stałego T. i S. S. wraz z dziećmi Z., A. i A.. W ocenie organu postępowanie stało się bezprzedmiotowe bowiem w dniu [...] lipca 2014 r. T. i S. S. wraz z dziećmi wymeldowali się z pobytu stałego – K. , ul. D. [...] gm. D. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), brak wszechstronnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.), a także wymogów sporządzenia uzasadnienia decyzji w sposób określony w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie skarżącego organ I instancji powielił błędy dostrzeżone przez Wojewodę, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Okoliczność wymeldowania winna być stwierdzona stosownym dokumentem urzędowym i odpis tego dokumentu powinien zostać dołączony do akt postępowania, bowiem stanowi bezpośredni dowód istotnej i jedynej przesłanki umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy w zakresie ich działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W przypadku ich dostępności niedopuszczalne jest zastępowanie ich notatkami, oświadczeniami itp. Okoliczność wymeldowania, jako wymagająca dowodu jej zaistnienia, nie może być traktowana jako fakt znany organowi z urzędu, niewymagający dowodu w rozumieniu art. 77 k.p.a. W ocenie skarżącego zgromadzone przez organ I instancji materiały nie zawierają żadnego dowodu na okoliczność, że T. i S. S. wraz z dziećmi wymeldowali się z pobytu stałego pod wskazanym wyżej adresem. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że skoro w dniu 15 lipca 2014 r. T. i S. S. wraz z dziećmi dokonali wymeldowania z pobytu stałego w lokalu, którego dotyczy sprawa, to dalsze prowadzenie postępowania o ich wymeldowanie stało się w całości bezprzedmiotowe. Zdaniem Wojewody z chwilą dokonania wymeldowania odpadł przedmiot prowadzonego postępowania, wobec czego w sprawie znajdował zastosowanie przepis art. 105 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu L.S. powtórzył zarzuty przedstawione w odwołaniu. Ponadto zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów Państwa i oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.), zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz obowiązku organów udzielania informacji faktycznych i prawnych (art. 9 k.p.a.). Zdaniem skarżącego organ I instancji powielił błędy dostrzeżone przez Wojewodę w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 listopada 2013 r. W ocenie skarżącego, organ I instancji zaniechał umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, przed wydaniem decyzji. Ponadto nie zebrał i nie załączył do akt żadnego dowodu na zaistnienie okoliczności stanowiącej podstawę umorzenia postępowania, tj. faktu rzeczywistego wymeldowania się T. i S. S. wraz z dziećmi z pobytu stałego przy ul. D. [...] w K.. W ocenie skarżącego okoliczność ta powinna być potwierdzona stosownym dokumentem i nie może być traktowana jako fakt znany organowi z urzędu. Stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno zawierać omówienie dowodów oraz wskazanie, którym dowodom organ dał wiarę i dlaczego innym odmówił wiarygodności. W ocenie skarżącego organy dokonały oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, używając w decyzji stwierdzeń gołosłownych. Wskazał również, że organ jako niezdolny do prawidłowego prowadzenia postępowania winien podlegać wyłączeniu na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem sądowe kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. o umorzeniu postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego T. i S. S. wraz z dziećmi Z., A. i A.. Postępowanie w sprawie prowadzone było w trybie przepisów obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) Art. 15 ust. 1 tej ustawy nakładał na osoby, które opuszczają miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu tej osoby, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w przypadku zaniechania tego obowiązku ustawodawca przewidział w art. 15 ust. 2 tej ustawy, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wydanie decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego może nastąpić w przypadku ustalenia faktu nie zamieszkiwania danej osoby w lokalu, w którym posiada ona zameldowanie na pobyt stały oraz stwierdzenia, że opuszczenie przez tę osobę tego lokalu (miejsca pobytu stałego) miało charakter dobrowolny i trwały. Niezbędnym do wydania decyzji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest oczywiście niewypełnienie obowiązku o którym mowa w art. 15 ust. 1 tej ustawy. Podkreślenia wymaga, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Tak więc jej zadaniem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego, to jest wskazanie, gdzie dana osoba faktycznie przebywa na stałe, czyli gdzie koncentruje się jej życie codzienne. Celem decyzji o wymeldowaniu, wydawanej w przypadku zaniechania obowiązku o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy wynika, że L.S. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o wymeldowanie S. T. S. z dziećmi Z., A. i A. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy D. [...] w K.. W toku postępowania, ponownie prowadzonego po uchyleniu przez Wojewodę decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r., organ I instancji ustalił, że T., S., A., A. i Z. S. dokonali wymeldowania w pobytu stałego pod powyżej wskazanym adresem, co potwierdza pismo z dnia [...] lipca 2014 r. Okoliczność ta doprowadziła organ I i II instancji do przekonania, iż zbędnym jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy, bowiem fakt dobrowolnego wymeldowania się wymienionych osób spowodował, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Stanowisko to w ocenie Sądu jest zasadne. Przepis art. 105 § 1 k.p.a., przewiduje bowiem umorzenie postępowania przez organ prowadzący postępowanie, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu albo stwierdzając w niej o niedopuszczalności takiego orzekania (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne - Komentarz s. 172-173). Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2004 r. III SA1253/03 LEX nr 147337). Podmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości postępowania to takie, które są związane z podmiotem stosunku prawnego w taki sposób, że w razie jego braku nie mogą w jego miejsce wstąpić następcy prawni. Przyczyną bezprzedmiotowości o charakterze podmiotowym będzie śmierć osoby fizycznej lub likwidacja osoby prawnej, a także podmiotu, który był stroną postępowania. Przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, a więc, gdy nie istnieje sprawa, która mogłaby stanowić przedmiot postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1457/11 dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak przedmiotu postępowania może mieć wymiar faktyczny. Nie może stanowić bowiem podstawy prowadzenia postępowania hipotetyczna możliwość stosowania przepisu prawa materialnego, który ze względu na określoną sytuację faktyczną nie ma możliwości bycia wykonanym (M. Dyl (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2014, s.426). Jak już Sąd wskazał powyżej, istotą decyzji wydawanej w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niejako zastępcze wykonanie ciążącego na osobie, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, obowiązku wymeldowania się. W okolicznościach niniejszej sprawy, osoby o wymeldowanie których wnioskował skarżący, wykonały obowiązek wynikający z art. 15 ust. 1 tej ustawy już w toku prowadzonego przez organy administracji postępowania. Okoliczność uczynienia zadość temu obowiązkowi spowodowała, że odpadła wynikająca z art. 15 ust. 2 ustawy podstawa do wydania decyzji o wymeldowaniu. Tym samym skoro organ wszczął na wniosek skarżącego postępowanie, którego celem miało być wydanie decyzji o wymeldowaniu S. T. S. wraz z dziećmi, to w ocenie Sądu w sytuacji gdy osoby te same dokonały czynności wymeldowania, brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i wydawania decyzji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ nie był bowiem uprawniony do wydania decyzji o wymeldowaniu osób, które w dniu orzekania nie były już zameldowane w przedmiotowym lokalu. W takiej sytuacji brak było bowiem sprawy mogącej być przedmiotem rozstrzygnięcia i stwierdzić należy, że zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany był do umorzenia postępowania. Sąd podziela argumentację organu, iż dobrowolne dokonania wymeldowania spowodowało, iż postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego należało umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Sąd stwierdza również, że okoliczność wymeldowania się S. i T. S. wraz z dziećmi z pobytu stałego w lokalu przy ulicy D. [...] w K. w sposób wystarczający została udokumentowana w aktach sprawy. Okoliczność wymeldowania się tych osób potwierdzona została w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. W tym miejscu wyjaśnić należy skarżącemu, iż organ administracji wydaje decyzję o wymeldowaniu jedynie w przypadku zaniechania tego obowiązku przez osobę która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Natomiast w sytuacji, gdy osoba taka zgłasza się do organu o dokonanie wymeldowania w trybie art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ nie wydaje decyzji administracyjnej. Wymeldowanie w takim przypadku ma charakter czynności materialno-technicznej i potwierdzane jest jedynie zaświadczeniem (art. 15 ust. 5 ustawy). Tym samym zarzuty skarżącego mające na celu podważenie dowodu świadczącego o dokonaniu dobrowolnego wymeldowania się przez S. i T. S. wraz z dziećmi, tj. pisma z dnia [...] lipca 2014 r. nie mogły odnieść oczekiwanego przez niego skutku. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego dotyczących nieprawidłowej oceny materiału dowodowego wskazać należy, że w sytuacji, gdy organ doszedł do prawidłowego przekonania, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, nie miał on obowiązku oceniać materiału dowodowego zebranego na okoliczność spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych i ewidencji ludności uzasadniających wydanie decyzji o wymeldowaniu. Nie orzekał on bowiem co do istoty sprawy, a jedynie wydał rozstrzygnięcie wskazujące, iż brak było możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Za całkowicie bezzasadne Sąd uznał również stanowisko skarżącego w zakresie wyłączenia pracowników organu administracji. Przesłanki wyłączenia pracownika organu zostały w sposób wyczerpujący wskazane w art. 24 k.p.a. Wyjaśnić należy, iż przepis ten nie przewiduje wyłączenia pracownika organu w sytuacji subiektywnego przekonania strony postępowania o braku wiedzy czy kwalifikacji pracowników organu. Reasumując, wskazać należy, że Sąd wbrew zarzutom skargi nie dopatrzył się uchybień w prowadzonym przez organy administracji postępowaniu skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ nie mógł orzec zgodnie z żądaniem skarżącego. Trudno bowiem podzielić stanowisko, ażeby organ władny był wydać decyzję o wymeldowaniu, w sytuacji gdy osoby o wymeldowanie których wnosił skarżący, dokonały czynności wymeldowania przed wydaniem stosownej decyzji przez organ administracji. W sytuacji takiej odpadł bowiem przedmiot postępowania, o którym rozstrzygać miałby organ, wobec czego postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy D. nie naruszają przepisów prawa w sposób wskazany w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.