IV SA/Po 1201/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Anna Jarosz (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia (...) r. nr (...) Wnioskiem z dnia (...) r. A. P. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związku z opieką na dzieckiem J. P. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Wójta Gminy G., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych) w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058, dalej rozporządzenie z 2009 r.) odmówił A.P. świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nada dzieckiem, wnioskowanego na J. P.. W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie spełniła przesłanki określonej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W związku z odwołaniem wnioskującej Sąd Rejonowy w P. zaliczył dziecko J. P. do osób niepełnosprawnych, w związku z czym przyznano zasiłek pielęgnacyjny. Jednak do świadczenia pielęgnacyjnego wymagane jest zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W tym przypadku dziecko zaliczono do osób niepełnosprawnych jednak bez wskazań. W związku z czym przysługuje wnioskującej zasiłek pielęgnacyjny na dziecko, natomiast świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje z uwagi na brak orzeczenia o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami. W odwołaniu A. P. zaskarżyła w całości powyższą decyzję podnosząc, iż nie rozumie dlaczego przyznano jej zasiłek pielęgnacyjny, a nie przyznano świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO bądź Kolegium) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż świetle przywołanych przepisów tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 4a ust. 1, art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 214, poz. 1407 ze zm., dalej ustawa i rehabilitacji zawodowej) warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby córka odwołującej J. P. legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Użyty w przepisie art. 17 ust. 1 pkt pkt 3 o świadczeniach rodzinnych zwrot "łącznie ze wskazaniami" nie pozostawia wątpliwości, iż do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania określone odpowiednio w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej. W niniejszej sprawie odwołująca załączyła do akt wyrok Sądu Rejonowego P.- G. i J. w P. – VI Wydziału Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) r. sygn. akt (...), w którym Sad zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Wielkopolskimi poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w całości w ten sposób, że orzekł o zaliczeniu J. P. – córki A. P. do osób niepełnosprawnych na okres od dnia (...) r. do dnia (...) r. Zważywszy, iż odwołująca przedstawiła orzeczenie o niepełnosprawności, w którym nie zawarto wymienionych wskazań zasadna jest odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia. Natomiast odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu Kolegium wskazało, iż w myśl art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wystarczy przedłożenie samego orzeczenia o niepełnosprawności, natomiast świadczenie pielęgnacyjne wymaga łącznego z orzeczeniem o niepełnosprawności wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W skardze na powyższą decyzję A. P. podniosła, iż skoro córka w dalszym ciągu uznawana jest za osobę niepełnosprawną z tych samych powodów medycznych, co wskazanych w orzeczeniu z dnia (...) r., to również obecnie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy drugiej osoby, a także konieczności stałego współdziałania opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Odwołując się do Sądu Rejonowego w P. od orzeczenia o niepełnosprawności skarżąca nie została pouczona o tym jaką treść powinno zawierać przedmiotowe odwołanie, dlatego sformułowała je ogólnie, kwestionując całość rozstrzygnięcia orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym wystarczającym warunkiem przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest spełnienie jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek. Konieczne a zarazem wystarczające jest uznanie dziecka za niepełnosprawne oraz wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji lub też konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2009 r. II SA/Po 616/09, LEX nr 583071) Z kolei zasady i tryb wydawania orzeczeń o niepełnosprawności reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1998 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku (art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej). Z powyższej regulacji wynika, iż w stosunku do osoby poniżej 16 roku życia wystarczy orzeczenie o niepełnosprawności bez konieczności orzekania o jego stopniu. W orzeczeniu poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania (art. 6b ust. 3 pkt 1-9 ustawy o rehabilitacji zawodowej). W przypadku ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, tak jak w niniejszej sprawie, konieczne jest posiadanie orzeczenie o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej tj. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji lub też konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ decydujący o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego związany jest przepisami art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych a jego zadaniem jest jedynie stwierdzenie na podstawie przedłożonych dokumentów i złożonych oświadczeń, czy wnioskodawca spełnia ustawowe wymagania dla jego otrzymania. Wykazanie przez wnioskodawcę, że spełnia on ustawowe kryteria otrzymania świadczenia, obliguje organ do jego przyznania w formie decyzji administracyjnej, natomiast ich niespełnienie wymusza konieczność wydania decyzji odmownej (por wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2010 r. II SA/Bd 469/10, LEX nr 664003) W niniejszej sprawie wyrokiem z dnia (...) r. Sąd Rejonowy P. – G. i J. w P. – VI Wydział Ubezpieczeń Społecznych na skutek wniesionego odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wojewódzkie Wielkopolskim z dnia (...) r. nr (...) zmienił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia (...) r. nr (...) w całości w ten sposób, że zaliczył odwołującą J. P. do osób niepełnosprawnych na okres od dnia (...) r. do dnia (...) r. z przyczyny oznaczonej symbolem niepełnosprawności 05-R. Ze zgromadzonego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż przedwcześnie wydano decyzję odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że przedmiotowe świadczenie nie przysługuje, ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności córki nie zawiera wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej. W sytuacji, gdy zapadło orzeczenie Sądu o uznaniu córki skarżącej za niepełnosprawną bez podania wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji to rzeczą organów było pozyskanie akt sprawy, w którym zapadł omawiany wyrok i na podstawie zgromadzonych w nich dowodów np. opinii biegłego lekarza wezwać skarżącą do przedłożenia rozstrzygnięcia w przedmiocie wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej, które wydaje powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Do czasu przedłożenia przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji winien zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Dopiero dokonanie całościowej oceny materiału dowodowego, w tym wyroku Sądu i rozstrzygnięcia w zakresie przedmiotowych wskazań, czyniłoby zadość art. 7, 77 § 1 kpa. Zgodnie, bowiem z art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 kpa obliguje zaś organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, natomiast art. 107 § 3 kpa wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji na podstawie rozważań poczynionych przez Sąd i na podstawie całościowej oceny materiału dowodowego podejmie właściwe rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami art. 7, 77§ 1 i 107 § 3 kpa. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa orzekł, jak w sentencji.