IV SA/Po 121/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 03 października 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. przyznaje adwokat [...] od Skarbu Państwa ( Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ) wynagrodzenie w kwocie [...] zł podwyższone o kwotę [...] zł stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej /-/I.Kucznerowicz /-/J.Stankowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak Dnia 19 czerwca 2006 r. A. P. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w [...] wniosek o pomoc, podając iż oczekuje przyznania zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na remont lokalu, szybę, wpisowe do WZS 80 zł, zasiłek celowy z pomocy postpenitencjarnej, kłódkę, przyłączenie mediów, okulary, muchołapkę, spłatę pożyczki, wyjazd do sanatorium, pożyczkę na zagospodarowanie lokalu, leki. Jako przyczyny wystąpienia z wnioskiem zakreślił bezrobocie oraz trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego. W rozpatrzeniu tego wniosku działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] wydał w dniu 28 września 2006 r. cztery decyzje, przyznając zasiłki celowe w łącznej wysokości 80 zł z przeznaczeniem na leki i wymianę szyby okiennej oraz na dożywianie w postaci posiłków w jadłodajni w okresie od 04 września do 31 grudnia 2006 r., odmówił natomiast przyznania zasiłku celowego na pozostałe potrzeby. Decyzją nr [...] wskazany organ na podstawie art. 3 ust. 4, art. 4, art. 7 pkt 1, art. 7 pkt 4, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 15 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 36 pkt 1b, art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 45, art. 147 ust. 3 pkt 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm., dalej ustawa o pomocy społecznej) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kodeks postępowania administracyjnego) przyznał zasiłek okresowy z powodu braku możliwości zatrudnienia na okres od 01 września 2006 r. do dnia 30 września 2006 r. w wysokości 161,40 złotych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, ze zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, niemożliwość utrzymania się lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów ubezpieczenia społecznego. Wskazano, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek przysługuje jeżeli dochód jest niższy od kwoty 461 zł. oraz, że wysokość zasiłku ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rzeczywistym z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł., a niższa niż 20 zł. oraz nie może być niższa niż 35% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rzeczywistym. W odwołaniu od decyzji skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, który w swojej decyzji nie uwzględnił miesiąca sierpnia 2006 r., zakwestionował także wysokość przyznanego zasiłku. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 4 i 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że po złożeniu wniosku o pomoc z dnia 19 czerwca 2006 r., pismem z dnia 29 czerwca 2006 r. strona została wezwana do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, po nieudanej wcześniej próbie jego spisania. Dnia 11 lipca 2006 r. został wysłany do strony monit z podobną prośbą, po drugiej nieudanej próbie. Pismem z dnia 09 sierpnia 2006 r. strona została wezwana do siedziby organu pomocowego celem zawarcia kontraktu socjalnego, który ostatecznie został spisany i podpisany dnia 31 sierpnia 2006 r. Ustalenia kontraktu jak i wywiadu środowiskowego stały się podstawą do wydania zakwestionowanej przez stronę decyzji z dnia 28 września 2006 r. Organ odwoławczy wskazał na znaczenie wywiadu środowiskowego, którego brak przeprowadzenia stanowi przesłankę do uchylenia decyzji jako wydanej niezgodnie z przepisami prawa. Kolegium wskazało, że choć wskazany w ustawie termin 14 dniowy jest terminem instrukcyjnym, to jest on wiążący dla organów pomocowych. Jak wynika z akt administracyjnych organ I instancji dołożył wszelkich starań, aby temu wymogowi sprostać, do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie doszło wyłącznie z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, który nie współdziałał w rozwiązywaniu własnych, trudnych problemów. Skoro dopiero 31 sierpnia 2006 r. udało się zawrzeć z podopiecznym kontrakt socjalny i spisać z nim wywiad środowiskowy, to organ od tego momentu czuł się władny do wydania stronie decyzji. Udokumentowane działania organu I instancji jednocześnie przeczą – w ocenie organu II instancji – podniesionym w odwołaniu zarzutom bezczynności. Od wyżej opisanej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wywiódł A. P., nie formułując w jej treści żadnych zarzutów. Skarga została skierowana do Sądu i złożona w Biurze Podawczym w dniu 10 stycznia 2007 r., który pismem z dnia 15 stycznia 2007 r. przesłał skargę, według właściwości, do organu odwoławczego. Skarga wpłynęła do siedziby Kolegium dnia 18 stycznia 2007 r., w ustawowym terminie przewidzianym do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz, czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. Art. 38 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku osoby samotnie gospodarującej warunkiem jego otrzymania jest dochód niższy od kryterium dochodowego ustalonego dla osoby samotnie gospodarującej: 461 złotych w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji. W myśl art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby oraz, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. W art. 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zawarty jest przepis przejściowy, zgodnie z którym w 2006 r. i 2007 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Jak wynika z aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość dochodu samotnie gospodarującego skarżącego wynosiła 0 złotych. Kierując się wskazanymi przepisami decyzją z dnia 28 września 2006 r. organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek okresowy w minimalnej wysokości 161,40 złotych (35% kryterium dochodowego: 461 zł.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji takiego precyzyjnego wyjaśnienia wysokości przyznanego świadczenia nie zawiera, jak również nie zawiera odniesienia się do zawartego w odwołaniu zarzutu zbyt niskiej jego wysokości. Jakkolwiek organ I instancji poprawnie przywołał w podstawie prawnej swojej decyzji przepis art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, to strona postępowania administracyjnego, nie będąca prawnikiem, w wyniku takiego działania nie otrzymała odpowiedzi, dlaczego otrzymała świadczenie w wysokości określonej w decyzji organu I instancji. W konsekwencji uznać należy, iż w analizowanym zakresie uzasadnienie organu II instancji jest niepełne, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 107 §3 ustawy kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wykazał, że określony w ustawie czternastodniowy termin do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie został dotrzymany z przyczyn leżących po stronie skarżącego i w konsekwencji wywiad ten przeprowadzony został dopiero w dniu 31 sierpnia 2006 r. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym ludzi, których nie są oni w stanie pokonać sami, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Temu celowi służy między innymi zasiłek okresowy, określony w art. 38 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy sprawy nakazywał przyznanie skarżącemu zasiłku okresowego również za miesiąc sierpień 2006 r., jest on bowiem osoba bezrobotną i spełnia określone w ustawie kryterium dochodowe, co nakazuje przyznanie tego świadczenia. W rozpatrywanej sprawie wywiad rodzinny został przeprowadzony w miesiącu sierpniu (ostatniego dnia miesiąca), stąd skoro skarżący spełnił warunki otrzymania świadczenia, powinien je otrzymać także za ten miesiąc. Wskazać nadto należy, iż decyzję o przyznaniu świadczenia za miesiąc wrzesień organ I instancji wydał dopiero w dniu 28 września 2006 r., w konsekwencji przez okres dwóch miesięcy skarżący spełniający przesłanki z art. 38 ustawy nie otrzymał świadczenia, choć spełniał wymagane ustawą przesłanki. Uchylając wyłącznie decyzję organu II instancji Sąd miał na uwadze jego kompetencje kasacyjno-reformacyjne. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zobligowane są uwzględnić wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję. Przepisu art. 152 nie zastosowano z uwagi na nadany decyzji organu I instancji rygor natychmiastowej wykonalności. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). /-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak AT