IV SA/Po 122/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego i odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym 1. odrzuca skargę w zakresie punktu 2 zaskarżonego postanowienia; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażaleń Stowarzyszenia [...] w [...], na postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 poz. 1235 z późn. zm.; zwanej dalej "u.u.i.ś.") i art. 138 § 1 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 3, art. 127 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn.zm.; zwanej dalej "k.p.a.") w pkt 1 umorzyło postępowanie zażaleniowe z zażalenia Stowarzyszenia [...] w [...] oraz w pkt 2 utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że na wniosek [...] sp. z o.o. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "[...]", polegającego na budowie zespołu 57 elektrowni wiatrowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową, elektroenergetyczną i techniczną zlokalizowanego na terenie gminy [...]. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. Stowarzyszenie [...] zgłosiło swój udział w postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr. [...] Burmistrz Miasta [...] odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w postępowaniu na prawach strony stwierdzając, iż nie spełniło ono wynikającego z art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. wymogu prowadzenia działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie Burmistrza złożyły Stowarzyszenie [...] oraz Stowarzyszenie [...] w [...]. W ocenie Kolegium Stowarzyszenie [...] w [...] nie jest legitymowane do złożenia zażalenia na postanowienie Burmistrza bowiem art. 44 ust. 4 u.u.i.ś. przyznaje prawo do zaskarżenia w drodze zażalenia postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu, jedynie organizacji ekologicznej i to tej, której odmówiono dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Zdaniem Kolegium prawo do złożenia zażalenia w toku postępowania wpadkowego służyło jedynie Stowarzyszeniu [...]. Odnośnie pkt 2 postanowienia Kolegium wyjaśniło, że z art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. wynika, iż organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Zdaniem Kolegium ze statusu Stowarzyszenia [...] wynika, że nie prowadzi ono działalności w zakresie ochrony środowiska, a jego podstawowym celem jest obrona osób poszkodowanych i represjonowanych w Polsce przez systemy totalitarne i pomoc w obronie Kościoła [...], dóbr narodowych, ziemi i polskiej wsi. Aby mówić o organizacji ekologicznej podstawową działalnością takiej organizacji winna być ochrona środowiska i to w zakresie powiązanym z przedmiotem sprawy. Zatem Stowarzyszenie nie jest organizacją ekologiczną i jako takie nie może zostać dopuszczone do postępowania na podstawie art. 44 u.u.i.ś. Ponadto Kolegium zaznaczyło, że art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. wprowadza dodatkowy warunek dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu, a mianowicie prowadzenie przez tą organizację działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Stowarzyszenie [...] zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego rejestru Stowarzyszeń, Innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji oraz Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w dniu [...] marca 2013 r. a zatem już po wszczęciu przedmiotowego postępowania administracyjnego. Wpis do KRS ma charakter konstytutywny, co oznacza, że dopiero od momentu jego dokonania organizacja może rozpocząć działalność, dla której została powołana. Nie został zatem spełniony warunek prowadzenia przez organizację działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Stowarzyszenie [...] w [...] wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Burmistrza z dnia [...] czerwca 2015 r. Stowarzyszenie podniosło, że jest stroną postępowania administracyjnego, bowiem zostało dopuszczonego do udziału w tym postępowaniu na podstawie prawomocnego postanowienia z dnia [...] kwietnia 2015 r. Stroną tego postępowania jest również Stowarzyszenie [...], bowiem czynnie w nim uczestniczyło poprzez złożenie zastrzeżeń do raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz złożenie odwołania od decyzji Burmistrza z dnia [...] lipca 2015 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.")). Zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku postępowania wpadkowego dotyczącego rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "[...]", polegającego na budowie zespołu 57 elektrowni wiatrowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową, elektroenergetyczną i techniczną, zlokalizowanego na terenie gminy [...], wszczętego na wniosek [...] sp. z o.o. Rozpoznając niniejszą skargę, należało mieć na uwadze, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku rozpatrzenia dwóch zażaleń: jednego złożonego przez Stowarzyszenia [...] w [...] i drugiego Stowarzyszenia [...]. Postępowanie zażaleniowe wszczęte przez pierwsze ze wskazanych Stowarzyszeń zostało zakończone umorzeniem postępowania zażaleniowego w stosunku do tego podmiotu, natomiast postępowanie zażaleniowa wszczęte przez drugie z tych Stowarzyszeń zakończyło się utrzymaniem w mocy postanowienia Burmistrza o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Postępowanie w toku którego został złożony wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa wobec czego wniosek Stowarzyszenia [...] został rozpatrzony w oparciu o art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. Zgodnie z tym przepisem organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zgodnie natomiast z art. 44 ust. 4 u.u.i.ś. na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie. Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. orzekło o umorzeniu postępowania zażaleniowego w Stosunku do Stowarzyszenia [...] w [...] uznając, iż nie posiada ono legitymacji procesowej w kwestionowaniu postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia [...]. Rozpoznając niniejszą skargę należało zatem ocenić czy Stowarzyszenie [...] w [...] posiadało interes prawny do złożenia zażalenia w toku postępowania dotyczącego dopuszczenia do udziału innego podmiotu. W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że o tym czy podmiot ubiegający się o udział w postępowaniu ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia. To przepis ten decyduje bowiem o tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu, a przedmiotem sprawy. Musi to być nadto interes o charakterze osobistym, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Od tak pojętego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. W cenie Sądu Kolegium trafnie uznało, że postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu kształtuje sytuację prawną wyłącznie tego podmiotu, który złożył stosowny wniosek w tym zakresie. W przypadku postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, przedmiotem rozstrzygnięcia takim postanowieniem jest wyłącznie to, czy wnioskujący podmiot spełnia przesłanki określone w art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. Jest to rozstrzygnięcie, które dotyczy wyłącznie tego podmiotu, ponieważ nie rozstrzyga sprawy jako takiej, ale odnosi się tylko do tego, czy podmiot ten jest uprawniony do udziału w postępowaniu. Z tego względu zdaniem Sądu postępowanie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu nie może być zaskarżone przez inny podmiot niż ten, który wystąpił z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. W konsekwencji w zaskarżonym postanowieniu zasadnie uznano, że Stowarzyszenie [...] w [...] nie było uprawnione do złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia [...]. Prawidłowo zatem organ II instancji orzekł w pkt 1 zaskarżonego postanowienia o umorzeniu postępowania zażaleniowego w stosunku do Stowarzyszenia [...] w [...]. W tym zakresie skarga tego Stowarzyszenia podlegała zatem oddaleniu. W konsekwencji wyrażonego powyżej stanowiska Sąd uznał, że Stowarzyszenie [...] w [...] nie posiadało legitymacji procesowej do złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w zakresie pkt 2 postanowienia Kolegium. W tej części zaskarżonego postanowienia Kolegium (po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia [...] utrzymało w mocy postanowienie Burmistrz Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr. [...] o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu tego właśnie Stowarzyszenia. W myśl art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia. Zasadniczo legitymacja do wniesienia skargi została oparta na kryterium interesu prawnego. W przypadku organizacji społecznej, jaką niewątpliwie jest Stowarzyszenie [...] w [...], legitymacja ta przysługuje również w zakresie statutowej działalności tej organizacji, jeżeli organizacja ta brała udział w postępowaniu. Jakkolwiek Stowarzyszenie [...] w [...] brało udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, bowiem postanowieniem Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. zostało dopuszczone do udziału w tym postępowaniu, to w ocenie Sądu nie została spełniona druga z przesłanek wynikająca z art. 50 § 1 p.p.s.a. O ile bowiem przedmiot sprawy głównej – ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia – dotyczy statutowej działalności Stowarzyszenia [...] w [...], to nie dotyczy już jej ocena możliwości udziału w tym postępowaniu innego Stowarzyszenia. Z tego też względu skarga podlegała odrzuceniu w stosunku do pkt 2 zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi w części dotyczącej punktu 2 zaskarżonego postanowienia. W pozostałej części Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.