IV SA/Po 1227/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2018 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania K. S., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] czerwca 2017 r. (nr [...]) o odmowie wydania K. S. prawa jazdy kategorii C. Zaskarżona decyzja SKO, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Starosta [...] (dalej też jako "Starosta" lub "organ I instancji") przywołaną wyżej decyzją z [...] czerwca 2017 r. – wskazując w podstawie prawnej na art. 12 ust. 2 pkt 3 oraz art. 12 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.k.p.") – odmówił K. S. (zwanemu też dalej "Wnioskodawcą" lub "Skarżącym") wydania prawa jazdy kategorii C. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że decyzja zapadła na skutek rozpoznania wniosku K. S. o wydanie prawa jazdy kategorii C, nieobjętego wyrokiem Sądu Rejonowego w N. T. z "[...].09.2016 r." [powinno być: "[...].12.2015 r." – uw. Sądu] sygn. akt [...], którym orzeczono wobec K. S. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 4 lat, z wyłączeniem tych pojazdów, do których prowadzenia uprawnia kategoria C. Odwołanie od opisanej decyzji Starosty złożył K. S., który wniósł o zmianę tej decyzji oraz respektowanie ww. prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. T. . Ponadto Skarżący – powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 08 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Po 1034/16 – zarzucił, że przepisy wskazane w decyzji są niekonstytucyjne. Utrzymując w mocy wyżej opisaną decyzję Starosty – przywołaną na wstępie decyzją z [...] września 2017 r. – SKO oceniło, że w okolicznościach tej sprawy znajdują zastosowanie przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 1 pkt 2 u.k.p., w świetle których prawo jazdy kategorii C nie może być wydane, zwrócone ani przywrócone w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Wyjaśniło, że taki "zapis ustawowy" ma na celu niedopuszczenie do ruchu osób, które swoim postępowaniem polegającym na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości, czy pod wpływem środka działającego podobnie do alkoholu, zagroziły bezpieczeństwu ruchu drogowego. Zarazem organ II instancji podkreślił, że nie budzi żadnych wątpliwości fakt, iż posiadane przez Wnioskodawcę uprawnienie kat. B jest objęte zakazem orzeczonym wyrokiem Sądu Rejonowego w N. T. z [...] r. sygn. akt [...] (zwanego tez dalej "Wyrokiem SR"), a zatem do wydania (zwrotu) zatrzymanego prawa jazdy kat. C ma zastosowanie przywołany wyżej art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., stanowiący przeszkodę do uwzględnienia wniosku Skarżącego. Ponadto organ wyjaśnił, że znany jest mu, przywołany w odwołaniu, wyrok WSA w Poznaniu o sygn. akt II SA/Po 1034/16, jednak jest to wyrok jednostkowy, obowiązujący w sprawie, w której został wydany. Skargę na opisaną decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł K. S., reprezentowany przez pełnomocnika, ad J., który zarzucił naruszenie: 1) art. 12 ust. 2 u.k.p. poprzez błędne uznanie, iż w przedmiotowym postępowaniu uzasadniona jest odmowa wydania Wnioskodawcy prawa jazdy kategorii C, podczas gdy z uwagi na orzeczenie wobec niego Wyrokiem SR środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, z wyłączeniem tych pojazdów, do których prowadzenia uprawnia kategoria C, niezasadna była odmowa wydania prawa jazdy kategorii C; 2) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez niedokładne zbadanie sprawy i błędne przyjęcie, że organ I instancji wydał decyzję bez naruszenia przepisów ustawy o kierujących pojazdami, podczas gdy Starosta wydał w dniu [...] czerwca 2017 r. decyzję, przyjmując za podstawę orzeczenia art. 12 ust 1 pkt 2 u.k.p., i bezzasadnie odmówił wydania Skarżącemu prawa jazdy kategorii C; 3) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie się w toku postępowania na niepełnym i niewyczerpującym materiale dowodowym, skutkującym uznaniem, że Starosta dokonał prawidłowych ustaleń i prawidłowo odmówił wydania Skarżącemu prawa jazdy kategorii C, podczas gdy wobec Skarżącego nie wydano środka karnego w tym zakresie i odmowa wydania przez organ prawa jazdy w kategorii C nastąpiła bezzasadnie. Z powołaniem się na te zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podkreślając w uzasadnieniu skargi, że orzeczona odmowa wydania prawa jazdy stanowi nadmierną sankcję dla Skarżącego, uniemożliwiając mu kontynuowanie dotychczasowego zatrudnienia, a na podjęcie zatrudnienia w innej dziedzinie, niż transport ciężarowy, Skarżący nie posiada kwalifikacji ani wykształcenia. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 29 marca 2018 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał wnioski i wywody skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2017 r. oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy, Sąd nie dopatrzył się przy wydaniu tych decyzji naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności któregokolwiek z tych aktów, względnie stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa. W szczególności niezasadne okazały się zarzuty skargi. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania – w postaci niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz oparcia decyzji na niepełnym i niewyczerpującym materiale dowodowym (zarzuty nr [...] petitum skargi) – wskazać należy, że są one całkowicie chybione, gdyż skarżone decyzje zostały wydane w oparciu o należycie ustalony, i de facto niesporny pomiędzy stronami, stan faktyczny sprawy. Wszak stawiając zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. strona skarżąca wcale nie kwestionowała, że Sąd Rejonowy w N. T., wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...], uznał K. S. winnym tego, że w dniu [...] września 2015 r. w O. na ul. [...] prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny będąc pod wpływem amfetaminy w stężeniu [...] – tj. winnym przestępstwa z art. 178a § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.; dalej w skrócie "k.k."). Skarżący nie kwestionuje również, że w wyroku tym został orzeczony wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, z wyłączeniem tych pojazdów, do których prowadzenia uprawnia kategoria C prawa jazdy – na okres 4 lat. Tymczasem to tylko te okoliczności, ewidentne i niesporne, stanowiły w niniejszej sprawie podstawę faktyczną skarżonych decyzji. Z kolei podstawę prawną tych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978, z późn. zm.; w skrócie "u.k.p."). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Ustawodawca wskazał ponadto w art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., że cytowany art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Tym samym w aktualnym stanie prawnym, mocą art. 12 ust. 2 u.k.p., skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. W szczególności treść cytowanych przepisów art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 1 pkt 2 u.k.p. implikuje wniosek, zgodnie z którym właściwy organ nie może uwzględnić wniosku o wydanie lub zwrot dokumentu prawa jazdy kategorii C w okresie obowiązywania orzeczonego przez sąd karny zakazu prowadzania pojazdów obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Ponieważ względem Skarżącego orzeczono w wyroku karnym (Wyroku SR) zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy (z wyjątkiem kategorii C) – a więc także prawa jazdy kategorii B – dlatego organy administracji zasadnie uznały, że zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 1 pkt 2 u.k.p. nie jest dopuszczalne wydanie (zwrot) Skarżącemu dokumentu prawa jazdy kategorii C. W ocenie Sądu samo wyłączenie w Wyroku SR, z zakresu zastosowanego środka karnego, prawa jazdy kategorii C nie może stanowić dostatecznej podstawy do zwrotu Skarżącemu prawa jazdy tej kategorii. Na powyższe nie pozwala brzmienie art. 12 ust. 2 u.k.p., którego treść nie budzi wątpliwości, zarówno z punktu widzenia wykładni językowej, jak i celowościowej. Skoro na gruncie prawa karnego, w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego (przywołanego także w skardze), dopuszczalne (a przynajmniej powszechnie praktykowane) jest zasadniczo orzekanie zakazu przez sąd karny jedynie w zakresie przedmiotu, którym popełniono przestępstwo, zaś sankcje administracyjnoprawne – mające na względzie nie tyle indywidualną "odpłatę" (to jest domeną sankcji karnych), ile przede wszystkim powszechne bezpieczeństwo w ruchu lądowym – obejmują dalsze jeszcze uprawnienia do prowadzenia pojazdów (większych i cięższych), i to zarówno wobec ubiegających się o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy, to nie można uznać, że sankcje te naruszają zasady sprawiedliwości społecznej, proporcjonalności czy prawa do sądu. Sąd zaznacza, iż dostrzega, że aktualna regulacja prawna skutkująca – w świetle art. 42 § 2 k.k. oraz art. 12 ust. 2 u.k.p. – pozbawieniem kierującego pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, uprawnień w zakresie prawa jazdy wszystkich (a przynajmniej: większej liczby) kategorii, nie jest na pewno rozwiązaniem w pełni poprawnym i optymalnym, jeśli idzie o zastosowany – w istocie kombinowany: karno- i administracyjnoprawny – tryb pozbawiania tych uprawnień. Już choćby z tego względu, że taka regulacja może utrudniać obywatelom (sprawcom przestępstw, o których mowa w art. 42 § 2 k.k.), zorientowanie się w ich rzeczywistej sytuacji prawnej (której obraz, jak z powyższych rozważań wynika, nie wyczerpuje się w samej tylko treści wyroku karnego). Na pewno bardziej prawidłowym i przejrzystym rozwiązaniem legislacyjnym byłoby wprowadzenie odpowiednich zmian w prawie karnym materialnym, polegających np. na wyłączeniu możliwości orzekania przez sąd karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych tylko określonego rodzaju. Ponieważ jednak sam skutek aktualnej ("kombinowanej") regulacji – w postaci pozbawienia kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających uprawnień w zakresie prawa jazdy wszystkich kategorii (a przynajmniej większej ich liczby, niż tylko kategoria, bezpośrednio z wykonywaniem której wiązało się popełnienie danego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji) – nie stanowi, w ocenie Sądu, nadmiernej ingerencji w prawa i wolności jednostki, to Sąd nie uznał, iżby zachodziły w tym przypadku nieusuwalne wątpliwości co do konstytucyjności takiego rozwiązania. Wobec zaś zgodności z Konstytucją – w tym zwłaszcza z wywodzoną z jej art. 2 i art. 31 ust. 3 zasadą proporcjonalności – samego skutku obowiązującej obecnie regulacji (w postaci pozbawienia sprawcy przestępstwa w skrajnym przypadku nawet wszystkich uprawnień do kierowania pojazdami), dostrzegalne słabości tej regulacji należy, zdaniem Sądu, rozpatrywać nadal jeszcze na płaszczyźnie pewnych niedomagań i nieoptymalności zastosowanych rozwiązań legislacyjnych, aniżeli już ewidentnie niekonstytucyjnych regulacji. Podobnie w wyroku z 06 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1860/17 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przewidziana w art. 12 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 2 u.k.p. podstawa do nałożenia – niezależnej od sankcjonowania karnoprawnego – sankcji administracyjnej nie narusza wzorców konstytucyjnych. Ustawodawca dysponuje bowiem znaczną swobodą regulacyjną w zakresie wyboru form, metod oraz drogi prawnego sankcjonowania tych nielegalnych zachowań adresatów norm, które ze względu na przyjęte założenia i cele polityki państwa oraz zasady i wartości konstytucyjne wymagają odpowiedniej i nierzadko skumulowanej reakcji prawodawczej (por. np. rozważania TK w wyroku z 21.10.2015 r., P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148, pkt 7.2 i n. uzasadnienia). Jeżeli więc przyjęte rozwiązania ustawodawcze nie naruszają w sposób oczywisty norm, zasad i wartości konstytucyjnych (w tym zasad proporcjonalności, równości lub sprawiedliwości społecznej), to brak jest podstaw do podważania ustawodawczych wyborów aksjologicznych i normatywnych. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.