IV SA/Po 123/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus NSA Paweł Miładowski Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus Decyzją z dnia 26 października 2007 r., [...], działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 7, art. 8, art. 11, art. 38, art. 39, art. 41, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., nr 64, poz. 593 ze zmianami - dalej jako: ups), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., nr 135, poz. 950) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 200 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa) Prezydent Miasta Poznania odmówił M. K. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup butli gazowej wraz z wyposażeniem do gotowania w wysokości 475 zł oraz zakupu sprzętu gazowego do oświetlenia w wysokości 330 zł. W uzasadnieniu wskazano, że dochód Strony przekracza ustawowo ustalone kryterium dochodowe o kwotę 63,77 zł, a zatem nie został spełniony podstawowy warunek ubiegania się o uzyskanie pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej z art. 39 ups. Organ I instancji wskazał również, że nie znajduje również podstaw, które umożliwiłyby, zgodnie z art. 41 ups, udzielić Stronie pomocy finansowej na wnioskowane cele w formie zasiłku celowego specjalnego. Ponadto wskazano, że Strona posiadała możliwości bieżącego regulowania rachunków za energię elektryczną i gaz, a więc udzielenie pomocy finansowej na wnioskowane przez Stronę cele stanowiłoby rekompensatę za niemożność korzystania z tych mediów, do odcięcia dopływu których Strona doprowadziła w świadomy sposób. Według organu, postępowanie takie nie jest zgodne z celami pomocy społecznej i interesem społecznym, bowiem pomoc społeczna nie może premiować negatywnych postaw takich jak uchylanie się od opłacania należności, wynikających z zawartej umowy na dopływ energii i gazu. Odwołując się od powyższej decyzji M. K. nie zgodził się z jej rozstrzygnięciem. Odwołujący się poinformował o Swojej trudnej sytuacji bytowej i finansowej i domagał się ponownego rozpatrzenia swojego wniosku. Decyzją z dnia 31 stycznia 2008 r., [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 41, art. 39, art. 11 ust. 2, art. 8 ust. 3 oraz art. 2 ust. 1 ups Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej jako: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia nie narusza granic uznania administracyjnego. SKO dodało, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczeń nie może oczekiwać, iż organ I instancji przyzna świadczenia z samego faktu złożenia żądania, bowiem zgodnie z art. 11 ust. 2 ups osoba ubiegająca się o pomoc musi współpracować z organem I instancji w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji, musi też wykorzystywać swoje środki i uprawnienia i nie może oczekiwać biernie na poprawę swojej sytuacji. Organ wskazał też, iż M. K. posiadał możliwości bieżącego regulowania rachunków za energię elektryczną i gaz, a z tego wynika, że udzielenie Mu pomocy byłoby nagradzaniem negatywnej postawy Odwołującego się. Wnosząc skargę na powyższą decyzję M. K. zwrócił się do Sądu o "rozpatrzenie [...] sprawy od podstaw a nie rozpatrywanie czy zostało wykonywane zgodnie z prawem". Skarżący jeszcze raz wskazał na Swoją trudną sytuację życiową i oskarżył urzędników o "feudalizm". W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) wynika natomiast, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, przy czym, z mocy art. 134 § 1 ppsa, kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ups. O prawie do zasiłku celowego, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1, decyduje tzw. kryterium dochodowe, a więc świadczenia pieniężne z pomocy społecznej (a wśród nich także zasiłek celowy) będzie przysługiwał tylko tym osobom, w przypadku których pomoc państwa jest niezbędna ze względu na niskie dochody. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 39 ups, zasiłek celowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (zob. § 1 pkt 1 lit. a\ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej /Dz. U. z 2006 r., nr 135, poz. 950/). Skoro zatem dochód Skarżącego ustalony w sposób prawidłowy przez organy obu instancji w oparciu o zgromadzone dokumenty i wyjaśnienia Skarżącego wynosił 540,77 zł i tym samym przekraczał ustawowo ustalone kryterium dochodowe o kwotę 63,77 zł, to nie został spełniony podstawowy warunek ubiegania się o uzyskanie pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej z art. 39 ups. Tym samym trafnie wnioskowany zasiłek nie został Skarżącemu przyznany. Sąd uznał także, że organy obu instancji prawidłowo wywnioskowały, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 41 ups. Z przepisu tego wynika, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Jak wynika z tego przepisu, znajduje on zastosowanie tylko w wyjątkowych okoliczności przyznawania świadczeń na specjalnych zasadach, przede wszystkim dlatego, że beneficjenci nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania pomocy - ich sytuacja materialna jest na tyle dobra, że powinni oni samodzielnie przezwyciężyć trudności. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i znacznej liczby osób oczekujących na wsparcie, wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności. Wynika z tego, że organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego". W zakresie takich uznaniowych decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Organy orzekające, rozpoznając wniosek Skarżącego o przyznanie zasiłku celowego, w sposób precyzyjny i wyczerpujący wskazały, jakie są warunki i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego i właśnie specjalnego zasiłku celowego (art. 41 ups). Kontrolowane postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. W szczególności wyjaśniono sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Ocenie materiału dowodowego nie można postawić zarzutu dowolności. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych, a swe stanowisko przekonywująco umotywowały. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozostawia wątpliwości co do jego zgodności z art. 107 § 3 kpa. Argumentacja podnoszona przez organy jest prawidłowa i zasługuje na aprobatę. Skoro więc M. K. przekroczył kryterium dowodowe, które należy spełnić do otrzymania zasiłku celowego z art. 39 ups, a jednocześnie organy obu instancji działając w ramach uznania administracyjnego nie dopatrzyły się szczególnie uzasadnionego przypadku dla przyznania zasiłku celowego pomimo przekroczenia kryterium dowodowego (art. 41 ups) to żądanie Skarżącego trafnie zostało uznane za nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/E. Makosz-Frymus /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/P. Miładowski mb