IV SA/Po 1231/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lipca 2018 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], Prezydent Miasta P. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657, dalej: "u.e.l.") zameldował J. T. i małoletnią A. W. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P.. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek J. T.. Wnioskodawczyni podała, że wraz z córką, A. W., zamieszkują w powyższym lokalu od listopada 2015 r. J. T. dodała zarazem, że jej matka, W. T., właścicielka wspomnianego mieszkania, nie zgadza się na ich zameldowanie. Informacje te potwierdził organ I instancji, wskazując, że J. T. oraz małoletnia A. W. nie są zameldowane na pobyt stały lub na pobyt czasowy. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. W. T. oświadczyła, że jej córka i wnuczka zamieszkują w omawianym lokalu od dnia [...] listopada 2015 r. Zajmują one jeden z dwóch pokoi w mieszkaniu, gdzie przechowują swoje rzeczy osobiste. Skarżąca oświadczyła, że ewentualnie godzi się na zameldowanie wnuczki, ale nie córki. Zgoda na zamieszkanie J. T. wynikała z faktu, że nie miała ona miejsca, w którym mogłaby zamieszkać wraz z dzieckiem. Skarżąca podkreśliła, że córka jest agresywna i często zdarzają się interwencje Policji. W dniu [...] września 2017 r. W. T. zeznała, że córka i wnuczka zamieszkują z nią w sposób stały od dnia [...] listopada 2015 r. Skarżąca podkreśliła, że nadal nie zgadza się na ich zameldowanie z uwagi na zachowanie córki. Dodała również, że w lokalu znajdują się rzeczy osobiste córki i wnuczki. Osoby te mają swobodny dostęp do mieszkania. W dniu [...] września 2017 r. J. T. zeznała z kolei, że od dnia [...] listopada 2015 r. stale zamieszkuje wraz z córką w rozważanym mieszkaniu. Lokal ten stanowi ich jedyne miejsce stałego pobytu i koncentrują tam swoje życie. W mieszkaniu tym wnioskodawczyni zajmuje wraz z córką jeden z pokoi, w którym przechowują rzeczy osobiste, tj. ubrania, dokumenty oraz zabawki córki. J. T. posiada klucze do mieszkania i ma do niego swobodny dostęp. Organ I instancji uznał wobec tego, że J. T. i A. W. mieszkają w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P.. Fakt ten miał decydujące znaczenie dla zameldowania wymienionych osób. Brak zgody skarżącej nie podlegał natomiast uwzględnieniu. W odwołaniu od powyższej decyzji W. T. podniosła, że córka w mieszkaniu czuje się jak właścicielka, a ona sama traktowana jest jak intruz. Dodała zarazem, że w mieszkaniu dochodzi do częstych interwencji policji. Córka miała zapewnione miejsce w domu samotnej matki, lecz nie skorzystała z tej możliwości. Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "k.p.a."). utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawach o zameldowanie badaniu podlega jedynie to, czy wnioskodawca faktycznie przebywa w danym lokalu, a nie czy dysponuje tytułem prawnym do mieszkania. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że J. T. i jej córka mieszkają w przedmiotowym lokalu. Wobec tego organ I instancji zobowiązany był wydać decyzję o zameldowaniu wymienionych osób. Zameldowanie jest przy tym czynnością o charakterze rejestracyjnym. Skargę, uzupełnioną w piśmie z dnia [...] marca 2018 r., złożyła W. T., zarzucając Wojewodzie naruszenie: 1. art. 28 ust. 2 i 2b w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l. przez błędne zastosowanie i przyjęcie za organem I instancji, że J. T. i A. W. zamieszkują w omawianym lokalu z zamiarem stałego przebywania, mimo nieprzedstawienia dokumentu potwierdzającego jej tytuł prawny do lokalu, ani oświadczenia właściciela w formie pisemnej, który potwierdziłby takie przebywanie; 2. art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 1 u.e.l. przez brak ich odpowiedniego zastosowania i zameldowanie J. T. i A. W., mimo wadliwości złożonego formularza zgłoszenia pobytu stałego i braku złożenia wniosku o zameldowanie A. W.. W. T. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie dla pełnomocnika z urzędu zwrotu kosztów nieuiszczonej pomocy z urzędu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że przesłanką zameldowania na pobyt stały jest zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania w tym miejscu. J. T., nie wykazała, by pobyt w omawianym lokalu z zamiarem stałego przebywania został potwierdzony przez właściciela mieszkania. Skarżąca podnosiła, że zezwoliła córce na pobyt w lokalu mieszkalnym, który stanowi jej własność, z uwagi na trudną sytuację życiową J. T.. W żadnym piśmie nie wskazała jednak, że zezwoliła na pobyt na stałe, gdyż zdawała sobie sprawę, że nie wiadomo, kiedy córka wyprowadzi się z lokalu i jak będą układały się wzajemne stosunki. Organy administracji publicznej nie zwróciły uwagi na relacje między skarżącą i jej córką. Okoliczność ta może natomiast świadczyć o tymczasowości i braku ciągłości zamieszkiwania J. T. w lokalu mieszkalnym. Skarżąca zauważyła również, że formularz wniosku o zameldowanie zawierał braki formalne, które nie zostały uzupełnione. Organ administracji publicznej uznał jednak ten formularz za zupełny i zameldował J. T. pod wskazanym adresem. Ponadto zameldowana w omawianym lokalu została również A. W., mimo że J. T. nie złożyła stosownego wniosku. Wbrew art. 30 ust. 1 pkt 5 u.e.l . J. T. nie podała danych wskazujących dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. J. T. wniosła o oddalenie skargi i przyznanie na rzecz jej pełnomocnika zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte przez uczestniczkę nawet w części. W uzasadnieniu J. T. wskazała, że z wniosku inicjującego postępowanie w sprawie jednoznacznie wynika żądanie zameldowania także A. W.. W pozostałym zakresie uczestniczka postępowania poparła stanowisko organów administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy powołanej ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.e.l. obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy. Jak wynika z art. 24 ust. 2 pkt 1 u.e.l., obowiązek ten polega m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego. Ustawodawca wyjaśnia przy tym w art. 25 ust. 1 u.e.l., że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Tym samym należy przyjąć, że osoba ma miejsce stałego pobytu w danym lokalu, jeżeli faktycznie tam przebywa i zorganizowała w tym mieszkaniu centrum swoich interesów życiowych. Przesłanki te podlegają ocenie przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych lub zobiektywizowanych. Subiektywne odczucia stron nie mają więc istotnego znaczenia. Ponadto należy zaznaczyć, że definicja zawarta w art. 25 ust. 1 u.e.l. nie odwołuje się w ogóle do kwestii dysponowania tytułem prawnym do zajmowanego lokalu. Okoliczność ta jest zatem pozbawiona doniosłości z perspektywy postępowania w sprawie zameldowania. Za prawnie istotne należy natomiast uznać rzeczywiste zamieszkiwanie w danym lokalu i skupienie tam swoich interesów życiowych. Trzeba przy tym podkreślić, że w świetle art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i zmierza do potwierdzenia faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowych służy bowiem przede wszystkim zapewnieniu aktualności wpisów w ewidencji ludności. W konsekwencji zameldowanie albo wymeldowanie określonej osoby nie tworzy, ani nie znosi prawa do przebywania w danym miejscu. Jest to jedynie urzędowa informacja, że dana osoba przebywa w oznaczonym miejscu bądź też miejsce jej przebywania nie jest odnotowane w rejestrze. Zameldowaniena pobyt stały następuje przeważnie w drodze czynności materialnotechnicznej. Niemniej w świetle art. 31 ust. 1 u.e.l. jeżeli dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości, organ administracji publicznej orzeka o zameldowaniu w drodze decyzji administracyjnej. Taki przypadek w ocenie organów administracji publicznej zachodził w niniejszej sprawie. Wątpliwości te koncentrowały się wokół pytania, czy spełnione zostały przesłanki do zameldowania J. T. i A. W.. Negatywnej odpowiedzi konsekwentnie udzielała w tej mierze skarżąca, wskazując w szczególności, że nie wyraziła zgody na zameldowanie wspomnianych osób w należącym do niej lokalu. Organy administracji publicznej twierdziły natomiast, że przesłanki zameldowania J. T. i A. W. w omawianym mieszkaniu zostały spełnione. Sąd przychylił się w tej mierze do stanowiska organów administracji publicznej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że W. T. jest właścicielką lokalu [...] przy ul. [...] w P., co potwierdza w szczególności umowa ustanowienia odrębnej własności lokalu i sprzedaży lokalu wraz z oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste, sporządzona w dniu [...] marca 2006 r. w formie aktu notarialnego, rep. [...] nr [...] (k. 6-16 akt adm. organu I instancji). J. T. wywodziła przy tym, że przebywa w tym mieszkaniu wraz z córką od dnia [...] listopada 2015 r. Fakt ten znajduje potwierdzenie we wniosku o zameldowanie (k. 1, 3, 4 akt adm.), protokole przesłuchania J. T. z dni [...] września 2017 r. (k. 24 akt adm. organu I instancji) oraz oświadczeniu złożonym w dniu [...] października 2017 r. (k. 5 akt adm. organu II instancji). Wnioskodawczyni wskazała, że przedmiotowy lokal stanowi jej jedyne miejsce zamieszkania. Tam też koncentruje swoje interesy życiowe, czego potwierdzeniem są w szczególności rzeczy osobiste w rozważanym mieszkaniu. Dysponuje ona również swobodnym dostępem do zajmowanego lokalu. Trzeba jednocześnie zaznaczyć, że powyższe okoliczności nie były kwestionowane przez skarżącą. W. T. w oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2017 r. wskazała wyraźnie, że jej córka i wnuczka zamieszkują w przedmiotowym mieszkaniu bez jej zgody od dnia [...] listopada 2015 r. (k. 20 akt adm. organu I instancji) Skarżąca wyjaśniła również, że J. T. i A. W. zajmują jeden pokój, w którym przechowują swoje rzeczy osobiste. Dodała przy tym, że ewentualnie wyraża zgodę na zameldowanie tylko wnuczki. W. T. podtrzymała następnie swoje stanowisko w dniu [...] września 2017 r. (k. 23 akt adm. organu I instancji). Skarżąca potwierdziła ponadto przebywanie córki i wnuczki w omawianym mieszkaniu w odwołaniu z dnia [...] września 2017 r. (k. 1-2 akt adm. organu II instancji). Uwagi te nie były także podważane w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec tego trzeba uznać je za bezsporne. W konsekwencji należy zatem przyjąć, że J. T. i jej córka przebywają stale w rozważanym mieszkaniu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wymienione osoby faktycznie zamieszkują w lokalu należącym do skarżącej. J. T. i A. W. ześrodkowały również swoje sprawy życiowej właśnie w tym miejscu, o czym świadczy w szczególności przechowywanie w mieszkaniu W. T. ich rzeczy osobistych. Wnioskodawczyni i jej córka mają również swobodny dostęp do lokalu, co przemawia za stałością i trwałością pobytu w omawianym lokalu. Zgromadzony materiał dowodowy okazał się zatem w ocenie Sądu wystarczający do uznania, że J. T. i A. W. spełniły wymogi z art. 25 ust. 1 u.e.l. i powinny być zameldowane w lokalu przy ul. [...] w P.. Tym bardziej, że w świetle zebranych dowodów wnioskodawczyni i jej córka nie były wcześniej zameldowane na pobyt stały lub czasowy na terenie kraju. Uwagę tę potwierdzają notatki służbowe z dnia [...] sierpnia 2017 r. i [...] września 2017 r. (k. 19, 26-27 akt adm. organu i instancji). Okoliczności podnoszone przez skarżącą nie mogą zmienić powyższej konkluzji. Jak sygnalizowano bowiem wcześniej, brak tytułu prawnego do zamieszkiwania w danym miejscu nie jest przeszkodą do zameldowania danej osoby, jeżeli spełnia ona przesłanki z art. 25 ust. 1 u.e.l. Podobnie należy ocenić ewentualne niepartycypowanie w kosztach utrzymania mieszkania czy też trudności w osiągnięciu porozumienia. Kwestie te mogą być co najwyżej rozpatrywane na płaszczyźnie prawa cywilnego w ramach wzajemnych rozliczeń. Nie są jednak rozstrzygane w postępowaniu o zameldowanie. Skład orzekający w niniejszej sprawie uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 i 2b w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l. Przede wszystkim należy zauważyć, że art. 28 ust. 2b u.e.l. został wprowadzony na mocy art. 1 pkt 15 lit. b ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r., poz. 2286), który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2018 r. Tym samym przepis nie mógł znaleźć zastosowania w rozpatrywanej sprawie skoro decyzja organu II instancji została wydana w dniu [...] października 2017 r. Wobec tego zawarta w nim norma prawna nie mogła być również naruszona. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.e.l. obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być w szczególności umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu. Materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej obejmuje w szczególności wspomnianą umowę z dnia [...] marca 2006 r., z której jednoznacznie wynika, że W. T. jest właścicielką mieszkania przy [...] w P.. Okoliczność ta nie była również kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Tym samym należy uznać, że wymóg przedłożenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny właściciela lokalu, w którym ma być zameldowany wnioskodawca, został spełniony. Nie można również przyjąć, że w aktach sprawy nie znajduje się dokument, w którym skarżąca potwierdzałaby pobyt córki i wnuczki w omawianym lokalu. Przeciwnie, wielokrotnie w toku postępowania W. T. składała takie oświadczenia – odwołanie z dnia [...] września 2017 r., protokół przesłuchania z dnia [...] września 2017 r., oświadczenie z dnia [...] sierpnia 2017 r., skarga z dnia [...] listopada 2017 r. (k. 4-5 akt sądowych). Wprawdzie wspomniany dokument powinien być złożony przez wnioskodawczynię, czego J. T. nie uczyniła. Uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro z całokształtu materiału dowodowego wynika, że J. T. i A. W. zamieszkują w lokalu przy [...] w P.. Jak wskazywano wcześniej, okoliczność ta nie była przedmiotem sporu w toku postępowania. Wobec tego ewentualne uchybienie art. 28 ust. 2 u.e.l. okazało się niewystarczające do uchylenia zaskarżonej decyzji. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 1 u.e.l. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.e.l. obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport. Ponadto w świetle art. 24 ust. 3 u.e.l. za osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych lub posiadającą ograniczoną zdolność do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy, opiekun prawny lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Z tej perspektywy należy przyjąć, że J. T. powinna była we własnym imieniu, jak i w imieniu swojej córki wystąpić o zameldowanie w przedmiotowym lokalu. Wymóg ten w ocenie Sądu został spełniony. Akta sprawy obejmują w szczególności pismo J. T. z dnia [...] sierpnia 2017 r., w którym zwraca się o zameldowanie wraz z córką w mieszkaniu pod adresem [...] w P. (k. 1 akt adm. organu I instancji). Wniosek ten nie spełnia wymogu formularza urzędowego, o jakim mowa w art. 28 ust. 1 u.e.l. Niemniej pismo to wyraźnie wskazuje intencję wnioskodawczyni. Ponadto do akt złożono dwa formularze zgłoszenia pobytu stałego, wystawione na J. T. i A. W. w dniu [...] sierpnia 2018 r. (k. 3-4 akt adm. organu I instancji). Nie ulega przy tym wątpliwości, że powyższe formularze spełniają wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2011 r. w sprawie określenia wzorów i sposobu wypełniania formularzy stosowanych przy wykonywaniu obowiązku meldunkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1852 z późn. zm.). Wobec tego należy przyjąć, że J. T. występowała o zameldowanie siebie i swojej córki w omawianym mieszkaniu. Okoliczność ta nie była zresztą kwestionowana w toku postępowania administracyjnego przez skarżącą. Zachowano zatem wymagania wynikające z art. 28 ust. 1-3 i art. 24 ust. 2 u.e.l. W tej sytuacji Sąd nie znalazł powodów do uwzględnienia skargi. Skarga jako bezzasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.).