IV SA/Po 1241/17

WyrokWSA w Poznaniu2018-04-12

Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Anna Jarosz, Tomasz Grossmann

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wierzyciel hipoteczny, który nie został uznany za stronę postępowania administracyjnego dotyczącego nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w trybie przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, ma prawo do wglądu w akta tej sprawy?
Ratio decidendi
Prawo do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, przysługuje wyłącznie stronie postępowania administracyjnego. Podmiot, który nie został uznany za stronę w postępowaniu głównym, nie może skutecznie domagać się udostępnienia akt w trybie art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie wpadkowe dotyczące udostępnienia akt nie służy badaniu prawidłowości ustalenia kręgu stron w postępowaniu głównym.
Stan faktyczny
M. S. zwrócił się do Starosty o wgląd w akta sprawy dotyczącej nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w trybie przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Starosta odmówił, uznając M. S. za wierzyciela hipotecznego, a nie stronę postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty. M. S. zaskarżył postanowienie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i k.p.c. oraz prawa rzeczowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu zażalenia M. S., utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt. Zaskarżone postanowienie SKO, jak wynika z jego uzasadnienia, zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z [...] sierpnia 2017 r. Starosta [...] (dalej też jako "Starosta" lub "organ I instancji") odmówił umożliwienia M. S. (zwanemu też dalej "Wnioskodawcą" lub "Skarżącym") wglądu w akta sprawy nabycia nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] oraz umożliwienia sporządzania z nich kopii i odpisów. Motywując swe stanowisko Starosta wskazał, iż wierzyciel hipoteczny nie jest stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 9 ust. 2i ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770 ze zm.; dalej w skrócie "p.w.u.K.R.S."). Powołując się na treść art. 28 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej w skrócie "k.p.a.") wyjaśnił, że zważywszy na przedmiot sprawy, jak i deklaratoryjny charakter decyzji wydawanych w myśl art. 9 ust. 2i p.w.u.K.R.S., wierzyciele spółki "[...]" Sp. z o.o. (zwanej też dalej "Spółką") nie mogą zostać uznani za stronę postępowania prowadzonego w trybie ww. przepisu, ponieważ postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku wierzycieli Spółki. Ewentualne uprawnienia wierzycieli wskazane w art. 9 ust. 2c p.w.u.K.R.S. przysługiwały im niezależnie od faktu wydania przez Starostę przedmiotowej decyzji. Zdaniem Starosty, Wnioskodawca posiada w przedmiotowej sprawie jedynie interes faktyczny i z tego powodu – a nie jako strona postępowania – otrzymał zawiadomienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania. Powyższe "pismo" Starosty, Wnioskodawca zaskarżył zażaleniem, podnosząc, że w istocie jest ono postanowieniem wydanym w trybie art. 74 § 2 k.p.a. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i realizację obowiązku wynikającego z art. 10 oraz art. 73 k.p.a. poprzez umożliwienie stronie wglądu w akta sprawy oraz dokonania z nich kopii i odpisów w postępowaniu w sprawie nabycia nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] w trybie art. 9 ust. 2i p.w.u.K.R.S. – a to z powołaniem się na zarzuty naruszenia: 1) art. 7, art. 10 § 1 oraz art. 73 § 1 i art. 74 § 2 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę udostępnienia akt sprawy i to bez wydania przez organ stosownego postanowienia w tym zakresie, 2) art. 28 k.p.a. poprzez bezpodstawne ustalenie, że Skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu, 3) art. 783 § 1 k.p.c. w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności (Dz. U. z 2014 r. poz. 1092) poprzez jego niezastosowanie pomimo zawartego w klauzuli wykonalności stwierdzenia, że: "(...) Sąd (...) stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości oraz poleca wszystkim organom, urzędom oraz osobom, których to może dotyczyć, aby postanowienia tytułu niniejszego wykonały, a gdy o to prawnie będą wezwane, udzieliły pomocy". W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że jest "wierzycielem hipotecznym oraz wierzycielem" Spółki co do zasądzonej wyrokiem kwoty [...]zł i że dysponuje klauzulą wykonalności przeciwko Skarbowi Państwa-Staroście Powiatu O. z ograniczeniem jego odpowiedzialności z mienia nabytego po wykreślonym z rejestru sądowego dłużniku – Spółce. Ocenił, że nie ulega wątpliwości, iż postępowanie, w wyniku którego wydana zostanie decyzja stwierdzająca z mocy prawa podmiot odpowiedzialny z mienia nabytego po wykreślonym z rejestru sądowego dłużniku wobec jego wierzycieli, dotyczy interesu prawnego tych wierzycieli. Dalej Skarżący wskazał, że swój interes prawny wywodzi m.in. z przepisów art. 9 ust. 2a–e oraz art. 9 ust. 2i p.w.u.K.R.S. oraz że wydanie decyzji deklaratoryjnej w zakresie nieruchomości umożliwi mu realizację swoich uprawnień w trybie egzekucji nieruchomości. Przyznał, że uprawnienie do wszczęcia egzekucji jest niezależne od wydania decyzji, ale przedmiotowa decyzja ma bezpośredni wpływ na ich realizację. Ponadto podkreślił, że z posiadanego przezeń tytułu wykonawczego płynie skierowany do wszystkich organów nakaz wykonania postanowień tytułu lub udzielania pomocy, co oznacza, iż podmiot, który posiada tytuł wykonawczy wobec swojego dłużnika, ma interes prawny w uzyskaniu informacji zmierzających do ustalenia jego majątku i realizacji przysługującego mu roszczenia. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie ("pismo") Starosty – przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] października 2017 r. – SKO wskazało, że z treści art. 73 k.p.a. wynika, iż prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i 2 k.p.a. przysługuje podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Żądanie wglądu do akt postępowania, zgłoszone przez podmiot, który uważa, że przysługuje mu interes prawny, powinno być uważane za czynność podjętą w ramach postępowania, która powinna zostać rozpoznana na podstawie przepisów k.p.a. normujących warunki jej skuteczności. W ocenie SKO wniosek o udostępnienie akt sprawy pochodzący od podmiotu, który żąda podjęcia przez organ określonej czynności, jednakże w ocenie organu nie posiada interesu prawnego, a tym samym pochodzi od podmiotu nieuprawnionego w sprawie, powinien zostać rozpoznany w sposób wskazany w art. 105 w zw. z art. 126 k.p.a., czyli prowadzić do umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy. W związku z tym SKO stwierdziło, że pomimo zastosowania przez organ I instancji nieprawidłowej formy, uznało pismo Starosty z [...] sierpnia 2017 r. za postanowienie i przyjęło wniesione na nie zażalenie do rozpoznania. Odnosząc się zaś do zarzutów zażalenia, SKO wyjaśniło, że [...] stycznia 2015 r. weszła do obrotu prawnego ustawa z dnia [...] listopada 2014 r. nowelizująca art. 9 p.w.u.K.R.S., zgodnie z którą podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do KRS, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do [...] grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do KRS, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem [...] stycznia 2016 r. Z tym dniem Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie tych podmiotów (o których mowa w ust. 2a cyt. ustawy). W ocenie organu, na mocy powołanego przepisu podmiotem uprawnionym do udziału w sprawie jest jedynie Skarb Państwa (w skrócie "SP") reprezentowany przez właściwego starostę, gdyż ustawa nie wskazuje jakiegokolwiek innego podmiotu, który miałby interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nabycia praw własności po tym podmiocie. Żaden z przepisów p.w.u.K.R.S. nie przyznaje wierzycielowi żadnych uprawnień w tym postępowaniu, jak i nie nakłada na wierzyciela żadnych obowiązków. Ponadto przejęcie przedmiotowego mienia przez SP następuje z mocy prawa bez jakiegokolwiek udziału innych podmiotów. Co prawda art. 9 ust. 2c stanowi, iż roszczenia wierzycieli podmiotów, o których mowa w ust. 2a, wygasają, jeżeli nie będą dochodzone przeciwko SP w terminie roku od chwili nabycia mienia przez SP. Jeżeli przed nabyciem mienia przez SP wierzyciel uzyskał tytuł egzekucyjny przeciwko podmiotowi, o którym mowa w ust. 2a, roszczenie stwierdzone w tym tytule wygasa, w przypadku gdy wierzyciel nie złoży wniosku o wszczęcie egzekucji w terminie roku od chwili nabycia mienia przez SP, to jednakże powyższe nie oznacza, iż organ podejmuje jakiekolwiek działania w tym postępowaniu na wniosek wierzyciela podmiotu, o którym mowa w art. 2a. Ponadto, jak wynika z treści ww. przepisu, ewentualne uprawnienia wierzycieli powstają dopiero po wydaniu decyzji w przedmiocie nabycia tego mienia, a nie na etapie jej wydawania. W konsekwencji SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że wierzyciel hipoteczny dłużnika (Spółki) nie jest stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 9 ust. 2i p.w.u.K.R.S. w sprawie przejęcia mienia Spółki przez SP, a co za tym idzie – nie przysługuje mu prawo wglądu w akta sprawy, jak również nie ma możliwości uzyskania z akt sprawy kopii i odpisów. Skargę na wyżej opisane postanowienie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. S., reprezentowany przez r.pr. R. Ś., który z powołaniem się na zarzuty naruszenia: 1) art. 6, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. – poprzez uniemożliwianie Skarżącemu realizacji przysługujących mu uprawnień, 2) art. 6, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. – poprzez bezpodstawne ustalenie, że Skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu, 3) art. 6, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. w zw. z art. 783 § 1 k.p.c. w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności – poprzez jego niezastosowanie, pomimo zawartego w klauzuli wykonalności stwierdzenia, że: "(...) Sąd (...) stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości oraz poleca wszystkim organom, urzędom oraz osobom, których to może dotyczyć, aby postanowienia tytułu niniejszego wykonały, a gdy o to prawnie będą wezwane, udzieliły pomocy", 4) art. 6, 7, 8, 9 i 10 k.p.a. w zw. z art. 65 § 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147) – poprzez pomijanie przysługującego Skarżącemu ograniczonego prawa rzeczowego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO w całości i poprzedzającego je postanowienia Starosty oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że znane jest mu stanowisko doktryny i orzecznictwa w sprawach komercjalizacyjnych i innych, w których dokonuje się stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze decyzji deklaratoryjnej, w zakresie stron postępowania. Jednakże w sprawach, w których ukształtowało się orzecznictwo, beneficjentem decyzji jest inny podmiot niż podmiot wydający decyzję. Tymczasem w niniejszej sprawie, w której zastosowanie znajdują przepisy p.w.u.K.R.S., beneficjentem decyzji wydawanej przez Starostę jest również Starosta, który reprezentuje SP. Postępowanie w trybie "art. 9a–9j" p.w.u.K.R.S. jest postępowaniem dotyczącym "martwych" spółek i w związku z tym za nieprawidłowe należy uznać doręczenie decyzji i traktowanie jako strony postępowania podmiotu, którego byt prawny ustał. Niezależnie od tego, "martwa" spółka nie jest uprawniona do zaskarżenia przedmiotowej decyzji. W konsekwencji decyzje wydawane na podstawie ww. ustawy nie podlegają ani kontroli instancyjnej, ani kontroli sądowoadministracyjnej. Ponadto autor skargi zwrócił uwagę na niejednolite postępowanie organów administracji w tym zakresie przy wydawaniu decyzji. W przypadku bowiem ustalenia, że w księdze wieczystej nieruchomości, wobec której wydawana jest decyzja na podstawie przepisów "art. 9a–9j" p.w.u.K.R.S., wpisane są hipoteki na rzecz gmin, wówczas starostwa traktują gminy jako strony postępowania. Prowadzi to do nierównego traktowania podmiotów publicznych i prywatnych, co z kolei narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, Starosta, wskazując na spór prawny dotyczący pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego pomiędzy Starostą a Skarżącym, potwierdza interes prawny Skarżącego w dostępie do akt przedmiotowego postępowania prowadzonego w trybie art. 9 ust. 2i p.w.u.K.R.S. Głównym bowiem argumentem mającym, w ocenie Starosty, przesądzać o konieczności pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, jest fakt niewydania decyzji regulowanej ww. przepisem. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia kończące postepowanie (a do tej kategorii należy bez wątpienia postanowienie umarzające postępowanie wpadkowe). W sytuacji gdy – tak jak w niniejszej sprawie – przedmiotem skargi jest postanowienie administracyjne, sprawa może być rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.), na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2018 r. utrzymujące w mocy poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy, Sąd doszedł nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego postanowienia, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W kontrolowanej sprawie w pierwszej kolejności rozważenia wymagało, w jakiej formie powinno zapaść rozstrzygnięcie w przypadku wystąpienia przeszkód podmiotowych w udostępnieniu akt administracyjnych sprawy i czy takie rozstrzygnięcie podlega zaskarżeniu. Odnosząc się do tego zagadnienie należy na wstępie wyjaśnić, że podstawę prawną zapadłego w niniejszej sprawie postanowienia stanowił m.in. art. 73 § 1–2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; w skrócie "k.p.a."). W myśl tych przepisów strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Z kolei art. 74 § 2 k.p.a. stanowi, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z treści cytowanych przepisów wynika, że prawo domagania się spełnienia przez organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i 2 k.p.a. przysługuje tylko podmiotowi, który ma przymiot "strony" w danym postępowaniu. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w, przywołanym także w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wyroku z 08 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2679/11 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"), z zakresu warunków, które podlegają ocenie w sprawie udostępnienia akt i umożliwienia sporządzenia odpisów (uwierzytelnienia odpisów), nie powinno się wyłączać przesłanki podmiotowej żądania, a więc ustalenia, czy pochodzi ono od strony postępowania. Żądanie wglądu do akt postępowania zgłoszone przez podmiot, który uważa, że przysługuje mu interes prawny, powinno być uważane za czynność podjętą w ramach postępowania, która powinna zostać rozpoznana na podstawie przepisów k.p.a. normujących warunki jej skuteczności. W wyroku tym skład orzekający NSA wyraził ponadto pogląd – który Sąd w niniejszym składzie także w pełni podziela – że w obowiązującym stanie prawnym, z uwagi na treść art. 126 k.p.a., kwestia bezprzedmiotowości postępowania zainicjowanego w sprawie wpadkowej została poddana regulacji art. 105 § 1 k.p.a. To zaś prowadzi do wniosku, że w przypadkach bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu wskazanego przepisu organ jest zobowiązany do wydania postanowienia orzekającego o umorzeniu postępowania dotyczącego danej kwestii procesowej. Nie może ulegać wątpliwości, że bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z faktu, iż zostało ono uruchomione z inicjatywy podmiotu nieuprawnionego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 05.07.1999 r., sygn. OPS 16/98, ONSA 1999, nr 4, poz. 119). Wobec tego, w ocenie Sądu, zasadnie SKO uznało, że "pismo" Starosty z [...] sierpnia 2017 r., w którym odmówiono Wnioskodawcy prawa dostępu do akt sprawy, w istocie stanowiło "postanowienie", na które przysługiwało zażalenie – co w dalszej kolejności skutkowało uznaniem przez Sąd dopuszczalności wniesienia skargi na postanowienie SKO wydane na skutek rozpoznania tego zażalenia. Przechodząc do oceny prawidłowości odmówienia Skarżącemu udostępnienia żądanych akt administracyjnych skarżącemu, należy zauważyć, że udostępnianie akt sprawy w postępowaniu administracyjnym, uregulowane w wyżej przywołanych przepisach, jest przejawem tzw. jawności względnej (wewnętrznej – wobec stron i uczestników postępowania). Poza zakresem powyższej regulacji pozostaje tzw. jawność zewnętrzna (względem nie-stron). Jak to już bowiem wyżej wskazano, prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. przysługuje podmiotowi, który ma przymiot strony w postępowaniu, akt którego dotyczy wniosek dostępowy. Zatem tylko strona ma prawo wglądu w akta sprawy. Przepisy k.p.a. nie regulują natomiast kwestii udostępniania akt podmiotom niebędącym stronami postępowania (stosownych regulacji w tym zakresie należy poszukiwać zwłaszcza w ustawie o dostępie do informacji publicznej). Godzi się zaznaczyć, że istotą postępowania o udostępnienie akt jest wyłącznie kwestia udostępnienia akt postępowania, formy udostępnienia, zakresu udostępnienia i zasad ewentualnej odmowy udostępnienia. Natomiast poza zakresem zainteresowania organu rozpoznającego wniosek o udostępnienie akt pozostaje ocena prawidłowości ustalenia kręgu stron w postępowaniu głównym. W tej mierze rola organu rozpoznającego wniosek ogranicza się wyłącznie do ustalenia, czy osoba, która wystąpiła z żądaniem udostepnienia akt, jest stroną postępowania głównego. Wynika to stąd, że – jak trafnie wskazuje się w judykaturze – postępowanie w kwestii udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od postępowania "głównego". To w postępowaniu "głównym" organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. A skoro postępowanie w kwestii udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego" (por. wyrok NSA z 23.06.2017 r., II OSK 2668/15, CBOSA). Ponadto nie może uchodzić z pola widzenia okoliczność, że – jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 13 września 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 281/16 (CBOSA) – k.p.a. nie zna odrębnej instytucji władczego orzekania o posiadaniu przymiotu strony przez inne osoby niż wnioskodawca. Nie ma więc podstawy w toku zwyczajnego postępowania administracyjnego do wydawania decyzji lub postanowienia o uznaniu danej osoby za stronę albo odmowie uznania za stronę. A skoro zasadą jest niewydawanie żadnego aktu administracyjnego co do odmowy przyznania danej osobie statusu strony w już toczącym się postępowaniu, to nie można innej instytucji prawnej – jaką jest dostęp strony do akt postępowania administracyjnego – interpretować w taki sposób, aby poprzez dostęp do akt badać prawidłowość ustalania kręgu stron w postępowaniu "głównym" Gdyby dopuścić taką możliwość, to byłoby to naruszeniem jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, od której nie ma wyjątków – zasady praworządności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, że jest poza sporem, iż Skarżący nie został uznany przez organ administracji za stronę postępowania "głównego" – prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770, z późn. zm.; w skrócie "p.w.u.K.R.S."), na czele z jej art. 9 ust. 2i. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu – o czym Starosta pismem z [...] listopada 2016 r. (znak: [...]) zawiadomił strony, do których jednakże nie zaliczył Skarżącego. Co prawda Skarżący otrzymał to zawiadomienie, jednakże wyłącznie "do wiadomości" – co wprost wynika z rozdzielnika do ww. zawiadomienia, i co zostało też podkreślone w piśmie-postanowieniu Starosty z [...] sierpnia 2017 r. Skoro zatem Skarżący nie jest stroną ww. postępowania, to nie przysługiwało mu również, wynikające z art. 73 § 1 k.p.a., uprawnienie wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Z uwagi na fakt, że w toku postępowanie wpadkowego nie bada się, czy Skarżący słusznie, czy też nie, został pozbawiony statusu strony postępowania "głównego", to również Sąd kontrolujący rozstrzygnięcie zapadła w postępowaniu wpadkowym nie może wypowiadać się w tym zakresie. Z powyższych względów, rozpoznając niniejszą skargę, Sąd nie był władny odnieść się do jej zarzutów, które w istocie sprowadzały się do kwestionowania prawidłowości stanowiska organu o nieuznania Skarżącego za stronę postępowania "głównego", prowadzonego w trybie p.w.u.K.R.S. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło