IV SA/Po 1244/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Izabela Bąk - Marciniak ( spr ) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lutego 2012 r. sprawy ze skarg L. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych oddala skargi Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] (dalej odpowiednio – MOPR, Dyrektor MOPR), działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, 4, art. 7 pkt 1, 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 45 ust. 1 pkt 1, ust. 3, 4, art. 106 ust. 1, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. – dalej ups), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) odmówił przyznania L.W. (dalej - skarżący) pomocy na "kulturę" w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przeprowadzono wywiad środowiskowy, w wyniku którego ustalono, że skarżący jest osoba samotnie gospodarującą, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnośprawności związanej z koniecznością stałego przyjmowania leków, zaś dochód skarżącego nie przekracza kryterium ustawowego z art. 8 ust. 1 pkt 1 ups. Organ wskazał, że cel, który wskazuje skarżący (kultura) nie jest podstawową potrzebą życiową, zwłaszcza, że dla skarżącego dostępne są bezpłatne możliwości realizacji ww. celu – przykładowo zasoby biblioteczne, czy dostęp do sieci internetowej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Dyrektor MOPR na podstawie art. 2, 3, 4, art. 7 pkt 1, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1, 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, ust. 3, 4 ups, art. 104 i 108 kpa oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz.U. z 2005 r., Nr 267, poz. 2259 ze zm.), § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz.U. Nr 25, poz. 186) przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł na zakup artykułów żywnościowych nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z powołanymi przepisami pomoc w formie gorącego posiłku może być przyznana i jest to uzależnione od spłenienia kryterium dochodowego oraz może mieć postać świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł i wnioskodawca spełnia to kryterium. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Dyrektor MOPR na podstawie art. 2, 3, 4, art. 7 pkt 1, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1 ust. 3 i 4 ups oraz art. 104 i art. 108 kpa przyznał skarżącemu zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup leków w wysokości [...] zł nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż świadczenie zostało przyznane w związku z trudną sytuacją materialno-bytową i zdrowotną skarżącego oraz spełnieniem kryterium dochodowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Dyrektor MOPR na podstawie art. 2, 3, 4, art. 7 pkt 1, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1 ust. 3 i 4 ups oraz art. 104 i art. 108 kpa przyznał skarżącemu zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie czynszu w wysokości [...] zł nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż świadczenie zostało przyznane w związku z trudną sytuacją materialno-bytową i zdrowotną skarżącego oraz spełnieniem kryterium dochodowego. Skarżący kwestionując powyższe rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji wniósł jedno odwołanie od ww. decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej - SKO, Kolegium), które [...] października 2011 r. wydało decyzje nr [...], [...], [...] oraz [...] utrzymujące w mocy zaskarżone decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu wszystkich decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący mieszka z była żoną, dwójką dorosłych córek i wnuczką, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osoba bezrobotną, posiadjącą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe. Otrzymuje zasiłek stały w wysokości [...]zł miesięcznie, któy to zasiłek stanowi dochód skarżącego. Kolegium podkreślało, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym i może, ale nie musi być przyznany. Świadczenia przyznawane są celem przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych osobom, spełniającym kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej. Wysokość pomocy uzależniona jest zaś od możliwości finansowych MOPR oraz ilości osób wnioskujących i potrzebujących pomocy ze środków publicznych. Podkreślono, że pomoc społeczna jest instytucją, która ma wspierać osoby wnioskujące o pomoc, a nie zaspokajać ich wszystkie potrzeby. SKO wskazało, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania wnioskowanej pomocy. W ocenie organu odwoławczego - organ I instancji właściwie ocenił sytuację życiową skarżącego, fakt, iż regularnie korzysta on z pomocy Ośrodka, i uwzględniając możliwości finansowe organu oraz subiektywną sytuację uprawnionych ubiegających się o pomoc przyznał pomoc w opisanym wyżej zakresie oraz we wskazanym zakresie jej odmówił. W ocenie organu zatem Dyrektor MOPR słusznie przyznał skarżącemu świadczenie na zakup artykułów żywnościowych, leki oraz dofinansowanie czynszu, a jednocześnie słusznie odmówił przyznania tej pomocy na "kulturę", uznając, że nie jest to podstawowa potrzeba życiowa. Skarżący nie godząc się z powyższymi rozstrzygnięciami organu odwoławczego wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wskazując na swoją trudną sytuację życiową. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Kaliszu odpowiadając na skargi, wniosło o ich oddalenie i podtrzymało swoją wcześniejszą argumentację. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 111 par 2 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02.153.1270 ze zm., dalej - ppsa) połączył sprawy ze skarg skarżącego zarejestrowane pod sygnaturami IV SA/Po 1244/11, 1245/11, 1246/11, 1247/11 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą IV SA/Po 1124/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ppsa). Należy podkreślić, iż kontrolując decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, a takimi są decyzje podejmowane na podstawie art. 39 i 45 ups, Sąd bada, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, a organy przy ich wydaniu nie przekroczyły granic uznania i czy uzasadniły rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można im postawić zarzutu dowolności. W ramach tak zakreślonej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organy uczyniły użytek z przyznanych im uprawnień, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (por. art. 10 § 1 i art. 77 kpa) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organy na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organ prawidłowo opisał sytuację finansową i bytową skarżącego, z wskazaniem na art. 39 ust. 1 i 2 ups oraz wyjaśnieniem zasady uzależniającej wysokość przyznanych świadczeń w decyzjach nr [...], [...] i [...] od uzasadnionych potrzeb strony, sytuacji życiowej oraz posiadanych środków i możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej, jak również prawidłowo uzasadnił odmowę przyznania pomocy w decyzji nr [...]. Organ I instancji wskazał, iż jego decyzje konkretyzują ostatnio wymienioną zasadę. Tzn organ podał jaki jest jego budżet na dany rok, w jakim stopniu został już wykorzystany i jakie potrzeby musi jeszcze zaspokoić oraz, że w świetle tych danych posiada takie kapitały własne, które pozwalają pomóc skarżącemu jako osobie uprawnionej poprzez przyznanie zasiłku celowego w kwocie [...] i [...] zł i odmowę przyznania pomocy na "kulturę". Jak już wskazywano, zgodnie z normą zawartą w powołanym art. 7 kpa, organ winien załatwić sprawę mając na względzie słuszny interes obywatela. Oznacza to, iż przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, bądź odmowa jego przyznania obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 kpa), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. Należy podkreślić, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Tak ogólnie określony charakter pomocy społecznej oraz jej cel wskazuje, że organy muszą w sposób wyczerpujący wykazać, dlaczego odmawiają przyznania tej pomocy lub też wypłacają właśnie taką, a nie inną kwotę pomocy, zważywszy, iż pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w pełnej, wnioskowanej wysokości, aby zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdy nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują Ośrodki Pomocy Społecznej, a zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować. W tym miejscu należy podkreślić, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia, niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania, tym więcej, że organ administracji publicznej ograniczony jest w szczególności zasadą praworządności i zasadą uwzględniania z urzędu interesu państwowego i słusznego interesu obywateli. Te postulaty dotyczą także organu II instancji. Podsumowując, skoro organy obu instancji dokonały dostatecznych ustaleń i rozważyły z należytą starannością przesłanki odmowy przyznania skarżącemu pomocy na "kulturę" , jak również przyznania skarżącemu zasiłku celowego wykazując, jakie motywy przesądziły o przyznaniu skarżącemu zasiłku w kwocie [...] zł (na zakup leków i zapłatę czynszu) i [...] zł (na zakup artykułów żywnościowych), w sytuacji wykazania możliwości finansowych i potrzeb udzielenia pomocy wszystkim podopiecznym, Sąd znalazł podstawy do dokonania oceny, iż organy działały w ramach uznania administracyjnego i go nie przekroczyły. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 oddalił skargi od decyzji organu II instancji.