IV SA/Po 1252/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi V. G. S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu zażalenia V.S.A. z siedzibą w K.utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "G." z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonej w P. przy ul. P. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że koszty rozgraniczenia obejmują szereg czynności. Przede wszystkim podstawowa rolę odgrywa geodeta, który działając z upoważnienia organu przeprowadza czynności ustalenia przebiegu granic w postaci operatu rozgraniczeniowego. Do kosztów rozgraniczenia nieruchomości należy zaliczyć należne mu z tytułu wyżej wskazanych czynności wynagrodzenie, jak również koszty sporządzenia potrzebnych map, znaków granicznych oraz innych koniecznych dokumentów. Ponadto do kosztów należy zaliczyć wydatki przeznaczone na przeprowadzenie dowodów, podczas postępowania rozgraniczeniowego, takie jak koszty doręczenia pism czy wydatki związane z oględzinami na miejscu przeprowadzonych czynności. Następnie organ wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie poniesione koszty postępowania zostały przez organ ustalone i wykazane, dlatego zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013, poz. 267 - dalej "Kpa") jest nieuzasadniony. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 262 Kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony, zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowych obowiązków organów prowadzących postępowanie. Z przytoczonego przepisu wynikałoby, że koszty postępowania rozgraniczenia nieruchomości, które zalicza się do postępowania administracyjnego, spoczywają tylko i wyłącznie na wnioskodawcy jako te, które ponosi on tylko i wyłącznie w swoim interesie. Przez długi czas kwestia ta budziła szereg wątpliwości uzasadnionych tym, że rozgraniczenie służy w istocie obu sąsiadom. Wszelkie kwestie związane z tym zagadnieniem i wątpliwości które ono za sobą pociągało, zmieniła uchwała NSA z 11 grudnia 2006 r., która została podjęta w powiększonym składzie siedmiu sędziów. Zgodnie z tezą tej uchwały organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 §1 pkt 2 Kpa może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która zażądała wszczęcia postępowania. Jeśli chodzi o koszty postępowania rozgraniczeniowego NSA uznał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązku organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają osoby będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 kodeksu cywilnego. Skargę na powyższe postanowienie wniosła spółka V.S.A. z siedzibą w K. zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 262 § 1 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w zakresie objętym zażaleniem w mocy Postanowienia Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G., w którym w sposób bezzasadny zostało przyjęte, iż skarżącą obciążają koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości w połowie, podczas gdy odstępstwo od zasady ogólnej określającej na kim spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego może nastąpić tylko na podstawie przepisu szczególnego, który wyraźnie i jednoznacznie nałoży na stronę obowiązek pokrycia wskazanych w nim kosztów postępowania, która to przesłanka nie została w niniejszej sprawie spełniona i brak jest podstaw do obciążenia skarżącej kosztami postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości; 2. naruszenie art. 124 § 2 Kpa polegające na niepełnym wyjaśnieniu podstaw faktycznych i prawnych służących ustaleniu wysokości kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. W uzasadnieniu strona wskazała, że w postępowaniu administracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania przez organ administracyjny prowadzący postępowanie oraz że obciążenie strony kosztami jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadkach określonych w art. 262 § 1 Kpa. Inne koszty postępowania, niewymienione w tym przepisie, obciążają organ administracyjny. Przepisy Kpa oraz ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zawierają odwołania do odpowiedniego stosowania przepisów prawa cywilnego w zakresie obowiązku ponoszenia przez stronę postępowania kosztów w sprawie rozgraniczenia. W konsekwencji należy wskazać, iż brak jest podstaw do obciążenia skarżącej połową kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie na podstawie przepisów prawa cywilnego. Skarżąca podkreśliła, że powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 9 stycznia 1998 r., sygn. akt: II SA 1117/97, w którym zostało wskazane, że: "Przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego nie zawierają upoważnienia dla organów administracyjnych do stosowania w zakresie kosztów rozgraniczenia kodeksu cywilnego ani też same nie określają zasad podziału tych kosztów pomiędzy uczestników postępowania rozgraniczeniowego". Zdaniem skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., poprzez utrzymanie w mocy postanowienie w zaskarżonym zakresie, pomimo braku jakichkolwiek przesłanek do obciążenia skarżącej połową kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, dopuściło się naruszenia art. 262 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Skarżąca podniosła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., podobnie jak Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. w postanowieniu, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 124 § 2 Kpa, nie wskazało w oparciu o jakie przepisy czy konkretne podstawy została ustalona wysokość kosztów czynności dokonanych w przedmiotowym postępowaniu rozgraniczeniowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. ograniczyło się do wskazania zakresu kosztów i wydatków ponoszonych w ramach postępowania rozgraniczeniowego, nie wskazując na konkretne wynikające z przepisów prawa podstawy dla ustalenia ich wysokości. W konsekwencji należy wskazać, iż zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w poznaniu, podobnie jak postanowienie Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G., zostało wydane z naruszeniem art. 124 § 2 Kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest zgodność z prawem obciążenia stron postępowania rozgraniczeniowego kosztami tego postępowania, przy czym obciążenie to nastąpiło po połowie. Przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego nie zawierają regulacji kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Poniesienie przez stronę obciążających ją kosztów postępowania rozgraniczeniowego następuje w trybie przewidzianym w przepisach Kpa. Ponadto zauważyć należy, iż przy rozgraniczaniu nieruchomości unormowanym przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego występują dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę, albo gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Od decyzji organu administracyjnego nie przysługuje stronom odwołanie do organu II instancji, lecz w myśl art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dni doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Konsekwencją istnienia dwóch faz postępowania rozgraniczeniowego jest to, że w postępowaniu administracyjnym, oprócz przepisów Kpa, mogą mieć zastosowanie także przepisy Kodeksu cywilnego. Dlatego należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 Kc norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych (tak NSA w uchwale siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, Lex Omega nr 229485). Zatem przy ustalaniu rozdziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego będą miały zastosowanie: powołany wyżej art. 152 kc oraz art. 262 § 1 pkt 2 kpa. Przepis ten stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 kc. Odnosząc powyższe zasady do kontrolowanego postępowania, Sąd uznał, że zachodziły podstawy do ustalenia wysokości kosztów postępowania o rozgraniczenie przedmiotowych nieruchomości gruntowych oraz rozłożenia tych kosztów w sposób określony w zaskarżonym postanowieniu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy działkami należącymi do skarżącej oraz E. K. zostało zakończone decyzją Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości stanowiących własność tych dwóch podmiotów. Stosownie więc do treści art. 152 kc oraz art. 262 § 1 pkt 2 kpa, koszty tego postępowania rozgraniczeniowego obciążały właścicieli gruntów sąsiadujących, czyli także skarżącego. Trafnie organy powołały się przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, dlatego niecelowe jest ponowne przytaczanie argumentacji w niej zawartej, którą należy podzielić. Wobec powyższego, wbrew zarzutom skargi, przyjęte przez organy zasady obciążenie kosztami postępowania rozgraniczającego obu stron tego postępowania w równej wysokości, w tym przypadku po połowie, nie naruszają przepisów prawa. Odnosząc się do kwestii wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego wyjaśnić trzeba, że koszty rozgraniczenia obejmują wynagrodzenie geodety, wydatki poniesione za sporządzenie map i innych dokumentów oraz znaków granicznych, a także na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania. Natomiast wysokość wynagrodzenia geodety wykonującego czynności na zlecenie organu wynika z umową nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. oraz przedstawionego przez geodetę rachunku nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r.. Zdaniem składu orzekającego wszystkie istotne dla wydania zaskarżonego postanowienia okoliczności faktyczne zostały przez organy prawidłowo ustalone i nie można zasadnie postawić organom orzekającym o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się naruszenia art. 124 § 2 Kpa, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Organ co prawda nie dokonał w uzasadnieniu decyzji dokładnego wyliczenia wysokości kosztów ani nie wskazał na jakiej podstawie je ustalono, to jednakże akta sprawy, a w szczególności umowa nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., rachunek nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz dokumenty związane z wyborem oferty konkretnego geodety pozwalają na weryfikację przyjętych w zaskarżonym postanowieniu kosztów postępowania. W tym miejscu wskazać należy, iż organ pismami z dnia [...]lutego 2013 r. zwrócił się do kilku geodetów z zapytaniem czy są zainteresowani wykonaniem czynności ustalenia przebiegu granic między nieruchomościami położonymi w P. z jednoczesnym zapytaniem o cenę za jakie czynności geodeta byłby w stanie wykonać. W odpowiedzi na powyższe pismo organ otrzymał ofertę dwóch geodetów. W piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. geodeta inż. I. B. oświadczył, że czynności związane z rozgraniczeniem nieruchomości wykona za kotwę 3.900 zł netto. Drugi geodeta inż. S. B. w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. zaproponował cenę 3.000 zł netto. Z uwagi, iż oferta inż. S. B. była niższa, to on został wybrany do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych, a zaoferowane przez niego wynagrodzenie stanowi wysokość ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W tym miejscu zwrócić należy również uwagę, iż w aktach administracyjnych oprócz wyżej wskazanych dokumentów znajduje się protokół graniczny, protokół utrwalenia (stabilizacji) punktów granicznych, protokół z przyjęcia granic nieruchomości oraz operat pomiarowy tj. dokumenty pozwalające na weryfikację podjętych przez geodetę czynności w toku postępowania rozgraniczeniowego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.