IV SA/Po 1259/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Sędzia WSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2012r wniosku J.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić prawa pomocy J.R. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 31 stycznia 2012r. wydał postanowienie, w którym odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. J.R. złożył sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, wyjaśniając iż kwota podana w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowi świadczenia uzyskiwanego z KRUS tylko kwot uzyskiwanych z uprawy ziemi. Wnioskodawca wskazał również, iż kwota, którą otrzymuje jego żona tytułem zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł wykorzystywana jest na podstawowe potrzeby w okresie, w którym dochód jest bardzo niski. Na dowód tego, iż stan finansowy jest bardzo zły, skarżący wskazał na fakt zarejestrowania żony w PUP. Sąd pismem z dnia 15.02.2012r. wezwał wnioskodawcę do oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazania czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej i przedstawienia dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe wezwanie wyjaśnił, że nie posiada żadnych zwierząt, nie otrzymuje żadnych pieniędzy, nie prowadzi żadnej dokumentacji finansowej i jego dochód nie jest stały. Wnioskodawca poinformował również, iż jego żona podjęła pracę, co jednak na razie nie zmieniło jego sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył więc, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Na wstępie przypomnieć należy, że przepisy art. 245 i art. 246 P.p.s.a. stanowią odstępstwo od generalnej zasady zawartej w art. 199 P.p.s.a. ponoszenia przez stronę kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Celem instytucji prawa pomocy jest zatem zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie wykazane (uprawdopodobnione) przez stronę (por. J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Sąd wydając postanowienie o udzieleniu prawa pomocy musi na podstawie całokształtu informacji przekazanych przez wnioskodawcę nabrać przekonania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem o udzielenie pomocy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w wiarygodny sposób, iż jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący podniósł, że utrzymuje się z uprawy ziemi. Z przesłanych dokumentów wynika, iż skarżący opłaca składki na KRUS (vide kopia dowodu wpłaty składki za 2011.4). Powyższe potwierdza fakt utrzymywania się z działalności rolniczej. Zwrócić należy jednak uwagę, że Skarżący wbrew wezwaniu nie przedłożył żadnych dokumentów ani wyjaśnień pozwalających uzyskać informacje na temat wielkości i rodzaju produkcji rolnej, tylko stwierdził. iż ‘nie posiada zwierząt", "nie otrzymuje żadnych pieniędzy’ i jego "dochód nie jest stały". Brak pełnej odpowiedzi na wezwanie Sądu do wyjaśnienia sytuacji finansowej oznacza, że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi podstawa do uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wskazać należy również, iż z całokształtu dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę wynika, iż jego sytuacja nie jest na tyle zła, aby uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedłożonych faktur i oświadczenia złożonego w formularzu wniosku wynika bowiem, iż skarżący regularnie opłaca wszelkie należności, w tym podatek od nieruchomości, składkę KRUS i należności za prąd i wodę. Ponadto wskazać należy, iż z przesłanego wyciągu bankowego wynika, iż żona skarżącego korzysta ze świadczeń z MOPR w D., w kwocie [...] zł., które pozwoliły skarżącemu i jego żonie na odłożenie na koncie kwoty [...] zł. Powyższa kwota pozwala skarżącemu na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie sprawy ograniczają się do obowiązku uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. (vide § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Gromadzenie oszczędności przy uwzględnieniu faktu regularnego opłacania zobowiązań i opłacania kosztów świadczy bowiem o tym, iż uzyskiwany dochód pozwala wnioskodawcy na opłacanie bieżących kosztów utrzymania. Fakt, iż wykazywane oszczędności są wynikiem gromadzenia na koncie środków z zasiłku rodzinnego jest przy tym okolicznością bez znaczenia. Stwierdzić należy również, iż w związku z podjęciem pracy przez żonę wnioskodawcy (vide zawiadomienie k. 70 akt), należy spodziewać się poprawy ich sytuacji finansowej, w związku z otrzymywaniem należnego wynagrodzenia. Z tego względu na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.