IV SA/Po 1260/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków "X" sp. z o.o. z siedzibą w P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji w sprawie ze skarg "X" sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi p o s t a n a w i a wstrzymać wykonanie zaskarżonych decyzji Pismami z dnia [...] listopada i [...] listopada 2013 r. "X" sp. z o.o. z siedzibą w P. (zwana dalej: Spółką, skarżącą) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego wymienione w rubrum postanowienia i wymierzające skarżącej opłatę za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w I i II półroczu 2008 r. w łącznej kwocie [...] zł. W skargach Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi. W ocenie skarżącej wykonanie zaskarżonej decyzji niewątpliwie pociągnęłoby za sobą nieodwracalne skutki. Na terenie obsługiwanym przez skarżącą, przy ul. [...] oraz ul. [...] w P. działalność gospodarczą prowadzi około 100 różnych podmiotów gospodarczych. Spółka ma podpisane umowy na dostawę wody oraz na odbiór ścieków z 33 podmiotami, natomiast te z kolei podnajmują swoje tereny następnym firmom. Łącznie powyższe podmioty gospodarcze zatrudniają od 1500 do 2000 osób. Egzekwowanie tak znacznej kwoty, jak ta która jest zaskarżona niniejszą skargą oraz dochodzenie kolejnych podobnych kwot za pozostałe półrocza skutkowałoby koniecznością postawienia Spółki w stan upadłości i zakończenia działalności. Z kolei zaledwie kilkugodzinna przerwa w odbiorze ścieków powoduje zablokowanie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez wszystkie podmioty działające na przedmiotowym terenie. Skarżąca wskazała, że w opisanym rejonie prowadzona jest działalność gospodarcza nieprzerwanie od 1968 roku. Wówczas powstało w tym miejscu "Y". Obecnie znajdują się tutaj firmy między innymi budowlane, spożywcze, odzieżowe, meblowe, a także firmy zajmujące się usługami magazynowymi, logistycznymi oraz sprzedażą narzędzi, materiałów elektrycznych, akcesoriów telefonicznych, sztucznych kwiatów i artykułów dla małych dzieci. Zablokowanie działalności gospodarczej wszystkich powyższych firm jednocześnie, doprowadziłby do trudnej do przewidzenia i nieodwracalnej katastrofy społecznej i gospodarczej. Skarżąca podkreśliła, że przy założeniu, że pod adresem ul. [...] i ul. [...] zatrudnionych jest bezpośrednio około 2000 osób, ewentualne zwolnienia dotknęłyby rodzin skupiających wraz ze współmałżonkami i dziećmi około 10.000 ludzi. Do powyżej grupy 10.000 ludzi, dochodzi jeszcze większa grupa skupiająca pracowników firm kooperujących z podmiotami prowadzącymi produkcję i usługi przy ul. [...] i przy ul. [...] w P. oraz członków ich rodzin. W ocenie skarżącej, w okresie obecnej recesji gospodarczej doprowadzenie do nagłego zamknięcia około 100 podmiotów gospodarczych doprowadziłoby do skutków społecznych trudnych do przewidzenia, nie tylko w skali województwa wielkopolskiego, ale przekraczających znacznie region. Nadto skarżąca podnosiła, że niewyobrażalne na ten moment byłyby ewentualne roszczenia odszkodowawcze firm zlokalizowanych na przedmiotowym terenie, zmuszonych nagle zaprzestać swojej działalności z winy Miasta Poznań (dalej jako Miasto). To Miasto bowiem do dnia dzisiejszego nie wykonało kolektora ścieków, do wykonania którego było zobowiązane. Roszczenie odszkodowawcze mogłyby sięgać wielu milionów złotych i skutki ich powstania oraz zasięg oddziaływania również trudno przewidzieć na obecnym etapie postępowania. Skarżąca podniosła nadto, że egzekwowanie dodatkowej opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi stanowiącej różnicę między opłatą już zapłaconą przez Spółkę w wysokości i w terminie określonym przez prawo, a opłatą naliczoną przez urząd spowodowałoby, niezależnie od drastycznych skutków społecznych i gospodarczych opisanych powyżej, natychmiastowe wstrzymanie prac związanych z budowanym na własny koszt kolektorem ścieków. Wartość prac związanych z budową przez Spółkę powyższego kolektora wynosi około [...] zł. Skarżąca wskazał, że jest to ogromna kwota, którą spółka musi zgromadzić ze środków własnych oraz zaciągając pożyczki i biorąc kredyt. Realizując modernizację sieci wodociągowej spółka wzięła pożyczki przeznaczone na ten cel od wszystkich kontrahentów, którym dostarczała wodę, które następnie były spłacone w ciągu kolejnych pięciu lat. Budowa przedmiotowego kolektora ma umożliwić ochronę wód powierzchniowych, dzięki odprowadzaniu ścieków od wszystkich podmiotów gospodarczych działających na przedmiotowym terenie, bezpośrednio do sieci kanalizacji miejskiej. Wydanie zaskarżonej decyzji uniemożliwia Spółce budowę na własny koszt kolektora ścieków, co stoi w ewidentnej sprzeczności z zadaniami marszałka województwa z zakresu ochrony środowiska. Skarżąca wyjaśniła również, że w rzeczywistości koszty budowy kolektora ponoszą wszyscy kontrahenci Spółki, tj. około 100 podmiotów gospodarczych, którym Spółka dostarcza wodę i od których odbiera ścieki. Pośrednio koszty te ponosi kilka lub kilkanaście tysięcy właścicieli firm, udziałowców spółek, pracowników, kontrahentów, a także ostatecznych konsumentów wszystkich podmiotów gospodarczych związanych z przedmiotowym terenem. Podkreślono, iż po raz pierwszy wszystkie osoby i podmioty gospodarcze wymienione powyżej poniosły już koszty narzucone przez Miasto w okresie modernizacji sieci wodociągowej. Po raz drugi te same osoby i podmioty gospodarcze ponoszą koszty, które powinno ponieść Miasto w okresie budowy kolektora ścieków. Po raz trzeci wyżej wymienione osoby i podmioty gospodarcze zmuszone byłyby ponieść koszty eksploatacji sieci wodno-kanalizacyjnej w przypadku obciążenia po kilku latach Spółki, przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego, nowymi dodatkowymi opłatami za korzystanie ze środowiska. Po raz czwarty powyżej wymienione osoby i podmioty gospodarcze poniosłyby znaczne koszty w przypadku zamknięcia przepompowni należącej do Spółki i zablokowania obecnie istniejącej sieci wodno-kanalizacyjnej, z względu na konieczność wybudowania własnych połączeń z siecią miejską lub alternatywnie wybudowanie własnych zbiorników na ścieki. Wybudowanie kilkudziesięciu odrębnych połączeń ze siecią miejską na obszarze 36 ha, bez wybudowania wspólnego kolektora, wydaje się niemożliwe do wykonania, a zatem problem nierozwiązany przez miasto w roku 1997 wróciłby do punktu wyjścia. Budowa natomiast kilkudziesięciu odrębnych zbiorników na ścieki doprowadziłaby do sytuacji, w której codziennie przez całą dobę, w środku dużego miasta, zaczęłoby stałe kursować wiele samochodów przystosowanych do wywozu nieczystości, obsługujących około 100 podmiotów gospodarczych znajdujących w tym miejscu. Niektóre firmy zużywają duże ilości wody ze względu na charakter prowadzonej produkcji. Doprowadziłoby to do swoistego paraliżu komunikacyjnego i spowodowałoby zagrożenie dla środowiska na przedmiotowym obszarze. Skarżąca akcentowała, że od 1997 roku wyłącznie Miasto, zgodnie z obowiązującymi przepisami powinno ponosić wszystkie koszty związane z przejęciem, modernizacją i eksploatacją przedmiotowej sieci wodno-kanalizacyjnej (k. 10-12 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2014 r. (k. 26) sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 24 stycznia 2014 r. skarżąca wskazała, że przychód za cały rok 2010 r. wynosił [....] zł; za rok 2011 wyniósł [...]; a za rok 2012 wyniósł [...]. Skarżąca oceniła, że roczny przychód jest od kilku lat na podobnym poziomie i jednocześnie jest znacznie niższy niż kwota egzekwowana łącznie przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego. Zysk netto osiągnięty przez Spółkę w roku 2010 wyniósł [...]; w roku 2011 wyniósł [...] i w roku 2012 wyniósł [...]. Do wniosku dołączono kopie rachunków zysków i strat za rok 2011 i 2012, złożonych we właściwym urzędzie skarbowym oraz w KRS. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, dalej - ppsa), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 228-229 uw. 12). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne następstwa, które raz zaistniałe powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (T. Woś, w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011 r., s. 438 uw. 28 i przywołane tam orzecznictwo). Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie takiego wniosku winno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty (postanowienie NSA z 13.8.2009 r., I OZ 779/09, Lex nr 552417). To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak by przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest bowiem wskazanie okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Za udzieleniem ochrony tymczasowej przemawia m. in. fakt znacznego utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogący spowodować konieczność likwidacji przedsiębiorstwa (postanowienie NSA z: 11.01.2012 r., I GSK 1703/11, Lex nr 1107453; 19.01.2012 r., I GSK 1473/11, Lex nr 1108662), znaczna wysokość wymierzonej spółce kary pieniężnej oraz możliwość utraty przez nią płynności finansowej (postanowienie NSA z 24.11.2011 r., II OSK 1045/11, Lex nr 1070326). Sądowi wiadomo z urzędu (akta sprawy IV SA/Po 1199/13), że poza opłatą wymierzoną w niniejszej sprawie, suma wszystkich opłat naliczonych przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego decyzjami z dnia [...] sierpnia 2013 r., wynosi łącznie [...] zł. Uiszczenie sumy wraz z proporcjonalnie wysokimi odsetkami bądź zajęcie jej w drodze postępowania egzekucyjnego przesądzałoby o konieczności rozważenia zgłoszenia wniosku o upadłość lub likwidację Spółki, a co za tym idzie, także o naruszeniu interesów współpracujących z tą spółką podmiotów gospodarczych oraz jej klientów. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, za zasadnością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przemawia niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wiążących się z obowiązkiem uiszczenia przez skarżącą łącznej kwoty kar administracyjnych nałożonych na skarżącą decyzjami dotyczącymi ww. opłat za różne półrocza i różne lata w innych sprawach, o których wiadomo sądowi z urzędu w związku z toczącymi się postępowania ze skarg skarżącej przez tut. Sądem. Obowiązek jednoczesnej zapłaty tak wysokiej kwoty stanowiłby istotny uszczerbek finansowy w funkcjonowaniu skarżącej spółki, powodując negatywne następstwa dla jej płynności finansowej, a tym samym prowadzonej działalności gospodarczej. Konsekwencją zaś tej okoliczności byłby cały szereg wskazanych szczegółowo przez skarżącą w sposób wiarygodny skutków związanych z daleko posuniętymi negatywnymi skutkami społecznymi, gospodarczymi i finansowymi w stosunku do bardzo licznej grupy podmiotów. Prawidłowo uzasadniony wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji zasługuje zatem na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ppsa orzekł jak w sentencji.